Решение #2846468 Экономические

4-1304-2501/7702-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Дўстлик шаҳри 2025 йил 17 ноябрь Дўстлик туманлараро иқтисодий судининг судьяси Ш.Ғозиев раислигида, судья ёрдамчиси А.Розматовнинг котиблигида, туман прокурори ёрдамчиси А.Мусаев ҳозирлигида, даъвогар вакили Г.Умаров (07.01.2025 йилдаги 41-сонли ишончнома асосида), жавобгар раҳбари Х.Ашуров (паспорт асосида) иштирокида, даъвогар Мирзачўл туман прокуратураси "Hududi El ktr T rm ql ri" ksi d rlik j mi ti манфаатида жавобгар "Sh rbul q Ch shm si" f rm r x ‘j ligiга нисбатан берилган даъво аризасини очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: даъвогар Мирзачўл туман прокуратураси "Hududi El ktr T rm ql ri" ksi d rlik j mi ti манфаатида (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) судга даъво ариза билан мурожаат қилиб, жавобгар "Sh rbul q Ch shm si" f rm r x ‘j ligi (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади) ҳисобидан 23.457.169 сўм электр энергиясидан бўлган қарздорликни ундиришни сўраган. Суд мажлисида иштирок этган прокурор даъвони қаноатлантиришни сўради. Суд мажлисида иштирок этган даъвогар вакили даъвони қувватлаб, жавобгар томонидан қисман тўловлар амалга оширилмаганлигини маълум қилди. Суд мажлисида иштирок этган жавобгар раҳбари муддат беришни сўради. Суд, ишда иштирок этган тарафлар вакилининг тушунтиришларини ва прокурорнинг фикрини тинглаб, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра даъвогарнинг даъво талабларини қисман қаноатлантиришни, ишни кўриш билан боғлиқ суд харажатларини эса жавобгарнинг зиммасига юклашни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддаси биринчи ва учинчи қисмларига кўра, ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда тақиқланмаган барча усуллар билан ҳимоя қилишга ҳақли. Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси (бундан кейин матнда – ФК) 234-моддасида мажбуриятлар шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ФКда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқиши, 236-моддасида эса мажбуриятлар мажбурият шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим даражада бажарилиши кераклиги белгиланган. Иш ҳужжатларидан кўринишича, тарафлар ўртасида электр энергия етказиб бериш тўғрисида шартнома тузилган бўлиб, мазкур шартнома шартларига кўра корхона истеъмолчига уланган электр тармоқлари орқали электр энергиясини етказиб бериш ва истеъмолчи истеъмол қилинган энергия учун ўз вақтида ҳақ тўлаш мажбуриятини олган. Мазкур шартномага асосан, даъвогар томонидан жавобгарга электр энергияси етказиб берилиб, шартнома шартлари бажарилган. Жавобгар томонидан етказиб берилган электр энергияси бўйича қарздорлик тўланмаганлиги натижасида, 01.10.2025 йил ҳолатига жавобгарнинг даъвогар олдида 23.457.169 сўм қарздорлик вужудга келган. Мазкур қарздорлик жавобгар томонидан тўланмаганлиги сабабли, даъвогар манфаатида Мирзачўл туман прокуратураси ушбу қарздорликни ундириш тўғрисида даъво аризаси билан судга мурожаат қилинган. ФКнинг 469-моддасига асосан, энергия таъминоти шартномасига мувофиқ энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга (истеъмолчига) энергия бериб туриш мажбуриятини олади, абонент эса қабул қилинган энергия ҳақини тўлаш, шунингдек шартномада назарда тутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиган энергия истеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш мажбуриятини олади. ИПКнинг 66-моддасига асосан иш бўйича далиллар ушбу Кодексда ва бошқа қонунларда назарда тутилган тартибда олинган фактлар ҳақидаги маълумотлар бўлиб, улар асосида суд ишда иштирок этувчи шахсларнинг талаблари ва эътирозларини асословчи ҳолатлар, шунингдек низони тўғри ҳал қилиш учун аҳамиятга эга бўлган бошқа ҳолатлар мавжудлигини ёки мавжуд эмаслигини аниқлайди. Ишдаги мавжуд ҳужжатлардан ҳамда даъвогар вакили томонидан судга тақдим этилган маълумотномадан кўринишича, жавобгар томонидан даъвогар олдидаги қарздорлик бўйича қисман тўлов амалга оширилганлиги, жавобгарнинг даъворгар олдидаги қарздорлиги 17.11.2025 йил ҳолатига 5.457.169 сўмни ташкил этиши аниқланди. Шу сабабли, суд даъвогарнинг 23.457.169 сўм қарздорликни ундириш тўғрисидаги даъво талабини қисман қаноатлантиришни лозим топади. ФКнинг 333-моддасида қарздор айби бўлган тақдирда мажбуриятни бажармаганлиги ёки лозим даражада бажармаганлиги учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланган бўлмаса, жавоб бериши белгиланган. ИПКнинг 118-моддасига асосан суд харажатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Юқоридагиларни инобатга олиб, суд даъвогарнинг даъво талабини қисман қаноатлантиришни, ишни кўриш билан боғлиқ суд харажатларини эса жавобгарнинг зиммасига юклашни лозим топди. Юқоридагиларга асосланиб, ИПКнинг 118, 128, 176-180, 192моддаларини қўллаб, суд қарор қилди: Даьво аризаси қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар "Sh rbul q Ch shm si" f rm r x ‘j ligi ҳисобидан даъвогар "Hududi El ktr T rm ql ri" ksi d rlik j mi ti фойдасига 5.457.169 сўм электр энергиясидан бўлган қарздорлик ва 41.200 сўм почта харажатлари; - Республика бюджетига 469.143,38 сўм давлат божи ундирилсин. Даъвонинг қолган қисми рад этилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро варақалари берилсин. Ҳал қилув қароридан норози тарафлар қарор қабул қилинган кундан эътиборан бир ой ичида Дўстлик туманлараро иқтисодий суди орқали Жиззах вилоят судига апелляция тартибида шикоят, прокурор эса протест беришлари ёки ушбу муддатда апелляция шикояти (протест) берилмаса, олти ойлик муддатда Дўстлик туманлараро иқтисодий суди орқали Жиззах вилоят судига кассация тартибида шикоят, прокурор эса протест беришлари мумкин. Судья Ш.Ғозиев