Решение #2846488 Экономические

****3/****-сонлииқтисодий иш Судья: **** ******* *** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Урганч туманлараро иқтисодий суди, судья ****томонидан якка тартибда,Ўзбекистон савдо-саноат палатаси Хоразм вилоят ҳудудий бошқармасининг даъвогар «****»масъулияти чекланган жамиятинингжавобгар«****»масъулияти чекланган жамиятидан .****.****сўм асосий қарз ва ****.****сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни соддалаштирилган иш юритиш тартибида Урганч туманлараро иқтисодий судида кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: «****»масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда –даъвогардеб юритилади) Урганч туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб,«****»масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади)дан****.****сўм асосий қарз ва.****.****сўмпеня ундиришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 4 **** -моддасига кўра, даъво аризасини иш юритишга қабул қилиш ва иш қўзғатиш тўғрисида суд **** чиқаради, **** иш соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўрилишини ҳамда иш кўриб чиқиладиган санани кўрсатади. Жавобгар даъво аризаси юзасидан ёзма фикрини даъво аризасини иш юритишга қабул қилиш ва иш қўзғатиш **** **** чиқарилган кундан эътиборан ўн беш кунлик муддатда судга ўзи асосланаётган ҳужжатлар ва далилларни илова қилган ҳолда **** этишга ****.Ёзма фикрга унинг кўчирма нусхаси даъвогарга юборилганлигини тасдиқловчи ҳужжат илова қилинади. Даъво аризасининг судга юборилиши **** тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар томонидан даъво аризаси юзасидан ёзма фикр **** этилмаганлиги даъво аризасини соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқишга тўсқинлик қилмайди. Белгиланган муддат ўтганидан кейин судга келиб тушган даъво аризаси юзасидан ёзма фикр, далиллар ва бошқа ҳужжатлар, агар уларни белгиланган муддатда **** этишнинг имкони бўлмаганлиги тараф томонидан асослантирилган ва улар суд томонидан ҳал қилув қарори қабул қилингунига қадар келиб тушган бўлса, қабул қилинади. Соддалаштирилган иш юритиш тартибидаги иш даъво аризасини иш юритишга қабул қилиш ва иш қўзғатиш **** **** чиқарилган кундан эътиборан йигирма кундан ошмаган муддатда даъво аризаси юзасидан ёзма фикрни, далилларни ҳамда бошқа ҳужжатларни **** этиш учун белгиланган муддат ўтганидан кейин судья томонидан якка тартибда кўриб чиқилади.Ишни соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқишмуддати узайтирилмайди.Суд соддалаштирилган иш юритиш тартибидаги ишни суд муҳокамасини ўтказмасдан, тарафларни **** ва уларнинг тушунтиришларини эшитмасдан кўриб чиқади. Суд тарафлар томонидан **** этилган ҳужжатларда баён қилинган тушунтиришларни, эътирозларни ва (ёки) **** текширади, далиллар билан танишади, ашёвий далилларни кўздан кечиради ва ҳал қилув қарорини қабул қилади. Бироқ, даъво аризасининг судга юборилиши **** тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар томонидан даъво аризаси юзасидан ёзма фикр **** этилмади. Ушбу ҳолатда суд **** этилган ҳужжатлар ишни мазмунан кўриб чиқиш имкониятини беришини инобатга олиб ишни соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд, ишдаги ҳужжатларниўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра даъво аризаниқисманқаноатлантиришни, ишни кўриш биланбоғлиқсуд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим деб ҳисоблайди. Ишдаги ҳужжатлардан маълум бўлишича, тарафлар ўртасида****5йил11 апрелдаF/V-****-сонлимаҳсулот етказиб беришшартномаси тузилган. Шартномага асосан даъвогар жавобгарга****5йил19 апрелдаги ****-сонли ****-фактурабилан ***.****сўмлик дори ва тиббий маҳсулотлари етказиб берилган. Шартноманинг4.2-бандида етказиб бериладиган маҳсулотлар учун олдиндан****фоиз тўловларамалга оширилишитартибибелгиланган. Бироқ, жавобгар томонидан етказиб берилган маҳсулотлар учун1.****.****сўм тўланганва натижада жавобгарнинг даъвогар олдида**** йил23 сентябрьҳолатига.****.**** сўм кредиторлик қарздорлиги вужудга келган. Мазкур қарздорликни тўлаб беришни сўраб, даъвогарнинг жавобгарга юборган огоҳлантириш хати жавобгар томонидан ижросиз ва жавобсиз қолдирилган. ФК****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Даъвогар томонидан жавобгарга маҳсулот етказиб берилганлиги ҳолати тарафлар ўртасида тузилган шартнома, ****-фактура, ишончнома ва судда аниқланган ҳолатлар билан тўлиқ тасдиқланади. Бундай ҳолатда суд даъвогарнинг асосий қарз суммасини ундириш талабини асосли деб ҳисоблаб,уни тўлиққаноатлантиришнилозим топади. Шунингдек, даъвогар ўзининг даъво талабида жавобгардан тўлов кечиктирилганлиги учун шартноманинг6.2-бандига асосан2.****.****сўм пеня ундириб беришни сўраган. ФК****, ****-моддасига кўра, қонун ҳужжатлари ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади.Неустойка тўғрисидаги келишув ёзма шаклда тузилиши керак. Шартноманинг6.2-бандида, сотиб олувчи олинган маҳсулот учун ўз **** тўлов амалга оширмаса етказиб берувчига тўланмаган сумманинг 0,5 фоизи миқдорида, бироқ тўланмаган сумманинг 50 фоизидан ошмаган миқдорда пеня тўлаши белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг“**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 2-бандига асосан судлар неустойкани ундириш тўғрисидаги даъволарни ҳал қилишда неустойка миқдорининг қонун талабларига мувофиқ ҳисобланганлиги, унинг асослилиги, **** бузилиши оқибатларига мутаносиблиги каби ҳолатларни ҳар томонлама ва чуқур муҳокама қилиб, талаб қилинган неустойканинг адолатли миқдорини белгилашлари шарт. ФК****-моддасигакўра,агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****.Бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак.Суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга. Шунга кўра, суд даъвонингкечиктирилган тўловлар учун ҳисобланган пеня ундириш талабини кўриб чиқиб,ушбу талабни асосли деб ҳисоблайди.Бироқ,даъвогар ўз ****асосий қарзниундириш чораларини кўрмасдан, пеня суммасининг кўпайишига сабаб бўлганлигини инобатга олиб, пеня суммасини камайтириб, жавобгардан****.****сўм пеня ундиришни, пенянинг қолган қисмини рад қилишни лозим деб топади. ИПК68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. ИПК****-моддасига кўра, суд **** ишда иштирокэтувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади Баён этилганларга асосан суд, даъвониқисманқаноатлантиришни,жавобгардан даъвогар фойдасига.****.**** сўм асосий қарз, ****.**** сўм пеня ундиришни, даъво талабини қолган қисмини рад қилишни, суд **** тўлиқ **** жавобгар зиммасига юклашни, судга даъво ариза берилганда даъвогар томонидан тўлаб чиқилган .****сўм почта ****жавобгардан даъвогар фойдасигаундиришни, жавобгардан Республика бюджетига ****.**** сўм давлат божи ундиришнилозим деб топади. Ўзбекистон РеспубликасинингИқтисодий процессуал кодекси 68, ****, ****, ****, ****, ****,****4,****5, моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъво қисман қаноатлантирилсин. «****»масъулияти чекланган жамиятидан«****»масъулияти чекланган жамиятифойдасига****.****сўм асосий қарз,****.**** сўм пенява *****ўм почта ****ундирилсин. Даъво талабини қолган қисми рад этилсин. «****»масъулияти чекланган жамиятиданРеспублика бюджетига ****.**** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро ****сиберилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали ўн кун ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****