Решение #2846537 economic_new

****-сонлииқтисодий иш Судья: **** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Урганчшаҳри **** Урганч туманлараро иқтисодий суди, судья ****раислигида,судья ёрдамчиси****нингкотиблигида, даъвогар вакилиадвокат ****(**** йил2 апрелдаги6-сонлиордер ва **** йил 28 апрелдаги 15-сонлиишончнома асосида)нинг иштирокида, ****»масъулияти чекланган жамиятиманфаатида,жавобгар«****»масъулияти чекланган жамиятидан ****.****сўм асосий қарз ва ****.****сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъвоаризаси бўйича ишни Урганч туманлараро иқтисодий судининг биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: ЎзбекистонCавдо-саноат палатаси Хоразм вилоят ҳудудий бошқармаси(бундан буён матнда – Палата деб юритилади) «****»масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда –даъвогардеб юритилади)манфаатида, Урганч туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб,«****»масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади)дан55.****.****сўм асосий қарз ва21.****.****сўмпеня ундиришни сўраган. Палата ўз даъво аризасида ишни палата вакили иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган. Бугунги суд **** ўтказилиш **** ва жойи тўғрисида жавобгар қонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлса-да, унинг вакили иштирок этмади, даъво аризасиюзасидан фикр билдирмади. Бундай ҳолда,суд ишни Ўзбекистон Республикаси иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****-моддасига асосан палатаважавобгар вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд **** даъвогар вакили билдирилган талабларни қўллаб-қувватлаб,ўз тушунтиришини бериб, суддан даъвоталабларини тўлиққаноатлантиришни сўради. Суд, ишда иштирок этувчи даъвогар вакилининг тушунтиришларинитинглаб ҳамда ишдаги ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра даъвониқисманқаноатлантиришни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра, ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси(бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг 8 ва ****-моддаларига асосан ****шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкурҳолатда тарафларнинг **** маҳсулот етказиб бериш шартномасидан келиб чиққан. ФК****-моддаси асосан, маҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий ****, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа **** фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа **** фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** тўлаш **** олади. Ишдаги ҳужжатлардан маълум бўлишича, тарафлар ўртасида****3йил7 августда****-сонлимаҳсулот етказиб беришшартномаси тузилган. Ушбу шартномага асосан даъвогар томонидан жавобгарга**** йил 6 сентябрдаги ****-сонли ****-фактурабилан.****.сўмлик,****5йил17 мартдаги ****-сонли ****-фактурабилан****.****сўмлик, **** йил июндаги ****-сонли ****-фактурабила.****.****сўмликва **** йил июлдаги ****сонли ****-фактурабилан6.****.****сўмжами .****.**** сўмлик дорива тиббий маҳсулотларетказиб берилган. Шартноманинг4.2-бандида,етказиб бериладиган маҳсулотлар учун олдиндан****фоиз тўловларамалга оширилишитартибибелгиланган. Бироқ, етказиб берилган маҳсулотлар учунжавобгар томонидантўловлар тўлиқамалга оширилмаганлигинатижасида****5йил23 сентябрьҳолатига55.****.**** сўм кредиторлик қарздорлигивужудга келган. Мазкур қарздорликни тўлаб беришни сўраб, даъвогарнинг жавобгарга юборган огоҳлантириш хати жавобгар томонидан ижросиз ва жавобсиз қолдирилган. ФК****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Даъвогар томонидан жавобгарга маҳсулот етказиб берилганлиги ҳолати тарафлар ўртасида тузилган шартнома, ****-фактура, ишончнома ва судда аниқланган ҳолатлар билан тўлиқ тасдиқланади. Бундай ҳолатда,суд даъвогарнинг асосий қарз суммасини ундириш талабини асосли деб ҳисоблайдива уни тўлиққаноатлантиришни лозим деб топади. Шунингдек, даъвогар ўзининг даъво талабида жавобгардан тўлов кечиктирилганлиги учун шартноманинг6.2-бандига асосан21.****.****сўм пеня ундириб беришни сўраган. ФК****, ****-моддасига кўра, қонун ҳужжатлари ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади.Неустойка тўғрисидаги келишув ёзма шаклда тузилиши керак. Шартноманинг 6.2-бандида, сотиб олувчи олинган маҳсулот учун ўз **** тўлов амалга оширмаса етказиб берувчига тўланмаган сумманинг 0,5 фоизи миқдорида, бироқ тўланмаган сумманинг 50 фоизидан ошмаган миқдорда пеня тўлаши белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг“**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 2-бандига асосан судлар неустойкани ундириш тўғрисидаги даъволарни ҳал қилишда неустойка миқдорининг қонун талабларига мувофиқ ҳисобланганлиги, унинг асослилиги, **** бузилиши оқибатларига мутаносиблиги каби ҳолатларни ҳар томонлама ва чуқур муҳокама қилиб, талаб қилинган неустойканинг адолатли миқдорини белгилашлари шарт. ФК****-моддасигакўра,агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****.Бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак.Суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга. Шунга кўра, суд даъвонингкечиктирилган тўловлар учун ҳисобланган пеня ундириш талабини кўриб чиқиб,ушбу талабни асосли деб ҳисоблайди.Бироқ,даъвогар ўз ****асосий қарзниундириш чораларини кўрмасдан, пеня суммасининг кўпайишига сабаб бўлганлигини инобатга олиб, пеня суммасини камайтириб, жавобгардан5.****.****сўм пеня ундиришни, пенянинг қолган қисмини рад қилишни лозим деб топади. ИПК68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. ИПК****-моддасига кўра, суд **** ишда иштирокэтувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади Баён этилганларга асосан суд, даъвониқисманқаноатлантиришни,жавобгардан даъвогар фойдасига55.****.****сўм асосий қарз,****.**** сўм пеняундиришни, даъво талабини қолган қисмини рад қилишни, суд **** тўлиқ **** жавобгар зиммасига юклашни, судга даъво ариза берилганда даъвогар томонидан тўлаб чиқилган****сўм почта ****жавобгардан даъвогар фойдасигаундиришни, жавобгардан Республика бюджетига1.****.****сўм давлат божи ундиришни лозим деб топади. Юқоридагилардан келиб чиқиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****,****, ****, ****,****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвогарнинг даъвосиқисманқаноатлантирилсин. «****»масъулияти чекланган жамиятидан «****»масъулияти чекланган жамиятифойдасига55.****.****сўм асосий қарз****.**** сўм пеня васўм почта ****ундирилсин. Даъво талабинингқолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. «****»масъулияти чекланган жамиятиданРеспублика бюджетигасўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро ****сиберилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья **** **** ****5йил17 ноябрь Суд **** баённомаси ****-сонли иш Урганч туманлараро иқтисодий суди, судья ****раислигида,судья ёрдамчиси ****котиблигида, даъвогар вакилиадвокат ****(**** йил 2 апрелдаги 6-сонли ордер ва **** йил 28 апрелдаги 15-сонли ишончнома асосида)нинг иштирокида,****»масъулияти чекланган жамиятиманфаатида,жавобгар«****»масъулияти чекланган жамиятидан 55.****.****сўм асосий қарз ва 21.****.****сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъвоаризаси бўйича ишни Урганч туманлараро иқтисодий судининг биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқмоқда. Раислик қилувчи суд **** очди ва қандай иш кўрилаётганини эълон қилди, ишда иштирок этувчи шахсларни суд **** келганлигини, уларнинг ваколатларини текшириши натижасида маълум бўлдики, суд **** палата важавобгар вакили иштирок этмади. Раислик қилувчи суд таркибини эълон қилиб, суд **** котибини таништирди ва уларга нисбатан рад қилиш ҳуқуқини тушунтирди. Ишда иштирок этаётган тарафлар вакиллари томонидан суд **** Давлат тилида олиб борилишига, суд таркиби ва суд **** котибига раддиялар билдирилмади. Раислик қилувчи суд процесси иштирокчиларига уларнинг Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 42-моддасида кўрсатилган ҳуқуқ ва **** тушунтирди. Раислик қилувчи ишда иштирок этаётган тарафлар вакилларидан иш бўйича ариза ва илтимосномалар бор-йўқлигини сўради. Ишда иштирок этаётган тарафлар вакилларидан иш бўйича ариза ва илтимосномалар бўлмади. Раислик қилувчи сўз навбатини даъвогар вакилига берди. Суд **** даъвогар вакили билдирилган талабларни қўллаб-қувватлаб,ўз тушунтиришини бериб, суддан даъво талабларини тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Раислик қилувчи далиллар текшириш жараёнини якунлаш ва суд музокарага ўтишдан олдин ишда иштирок этаётган тарафлар вакилларидан иш бўйича қўшимча ариза ва илтимосномалар бор-йўқлигини сўради, ариза ва илтимосномалар бўлмади. Раислик қилувчи далиллар текшириш жараёнини якунлаш ва суд музокарага ўтишни эълон қилиб, сўзни даъвогар вакилига берди. Даъвогар вакилисуддан даъво талабларини тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Раисликқилувчи мазкур иш юзасидан суд ҳужжатини қабул қилиш учун маслаҳатхонага чиқиб кетишни эълон қилиб, маслаҳатхонага чиқиб кетди. Маслаҳатдан сўнг раислик қилувчи ҳал қилув қарорининг хулоса қисмини эълон қилиб, норози тараф ҳал қилув қарори устидан шикоят қилиш тартибини ва суд **** баённомаси юзасидан имзоланган кундан эътиборан беш кун ичида баённомада йўл қўйилган хатоликларни ёки ундаги маълумотларнинг тўлиқ эмаслигини кўрсатган ҳолда ёзма фикр-мулоҳазалар бериш тартиби тушунтирилди ва суд **** ёпиқ деб эълон қилди. Суд **** баённомаси ЎзР ИПКнинг ****-моддаси талаблари асосида тузилди. Раислик қилувчи **** Суд **** котиби **** ****-сонлииқтисодий иш Урганчшаҳри Судья: **** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ (хулоса қисми) ****5йил17 ноябрь Урганч туманлараро иқтисодий суди, судья ****раислигида,судья ёрдамчиси ****котиблигида, даъвогар вакилиадвокат ****(**** йил 2 апрелдаги 6-сонли ордер ва **** йил 28 апрелдаги 15-сонли ишончнома асосида)нинг иштирокида,****»масъулияти чекланган жамиятиманфаатида,жавобгар«****»масъулияти чекланган жамиятидан 55.****.****сўм асосий қарз ва 21.****.****сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъвоаризаси бўйича ишни Урганч туманлараро иқтисодий судининг биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****,****, ****, ****,****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвогарнинг даъвосиқисманқаноатлантирилсин. «****»масъулияти чекланган жамиятидан«****»масъулияти чекланган жамиятифойдасига55.****.****сўм асосий қарз,5.****.**** сўм пеня ва41.2**** почта ****ундирилсин. Даъво талабинингқолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. «****»масъулияти чекланган жамиятиданРеспублика бюджетига1.****.****сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро ****си берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****