Решение #2846670 economic_new

****-сонли иқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** тумани **** йил ** ноябрь **** туманлараро иқтисодий суди судья **** раислигида, **** котиблигида, ****нинг **** ҳисобидан **** сўм асосий қарз ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни даъвогар вакили **** (ишончнома асосида), жавобгар вакили **** (ишончнома асосида) иштирокида, суд биносида, очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни А Н И Қ Л А Д И: **** (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) **** туманлараро иқтисодий судига даъво ариза билан мурожаат қилиб, **** (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади) ҳисобидан **** сўм асосий қарз ундиришни сўраган. Cуд **** иштирок этган даъвогар вакили судга даъво **** қилинганидан сўнг жавобгар томонидан қисман тўловлар амалга оширилганлигини маълум қилиб, судга **** йил 17 ноябрдаги 26-сонли маълумотнома **** қилиб, даъво талабини қисман қаноатлантириб беришни, жавобгардан даъвогар фойдасига **** сўм ундириб беришни сўради. Суд **** иштирок этган жавобгар вакили **** ҳам қарздорлик мавжудлигини, даъво талабидаги қарздорлик бўйича **** сўм тўлов амалга оширилганлигини, қолган қарздорлик эса давлат томонидан тўлаб берилиши лозимлигини такидлаб, даъво аризани кўрмасдан қолдиришни сўради. Суд, ишда иштирок этувчи шахсларнинг тушунтиришини тинглаб, ишдаги ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра, даъвони қисман қаноатлантиришни лозим топди. Ишдаги ҳужжатларга кўра,даъвогар (Етказиб берувчи) билан жавобгар (Истеъмолчи) ўртасида **** йил 5 январда ****-сонли “электр энергиясини якуний юридик ва юридик **** эга бўлмаган истеъмолчиларга сотиш” тўғрисида шартномаси тузилган. Шартнома шартларига кўра, даъвогар уланган электр тармоқлари орқали электр энергиясини етказиб бериш **** Исътемолчи эса қабул қилинган энергия **** тўлаш **** олган. Мазкур шартномага асосан даъвогар ўз **** тўлиқ ва лозим **** ****, жавобгарга электр энергиясини етказиб берган. Жавобгарнинг қабул қилиб олинган электр энергиясини **** бўйича асосий қарздорликни **** йил 1 октябрь ҳолатига **** сўмни ташкил этган. Жавобгар томонидан қарздорлик ўз **** тўлаб берилмаганлиги сабабли мазкур низо юзаган келган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддасига асосан, **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса —иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФК ****-моддасига асосан, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. ФК ****-моддасига кўра энергия таъминоти шартномасига мувофиқ энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга (истеъмолчига) энергия бериб туриш **** олади, абонент эса қабул қилинган энергия **** тўлаш, шунингдек шартномада назарда тутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиган энергия истеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш **** олади. ФК ****-моддасига асосан, агар қонунчиликда ёки энергия билан таъминлаш шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, энергия **** абонент амалда қабул қилган энергия миқдори учун тўланади. ФК ****-моддасига кўра энергия таъминоти шартномаси бўйича **** **** ёки лозим **** **** ҳолларда, энергия билан таъминловчи ташкилот шу туфайли етказилган зарарнинг, абонент эса етказилган **** зарарнинг ўрнини қоплаши шарт. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 31 майдаги “Электр энергияси ва табиий газдан фойдаланиш қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида”ги ****-сонли қарори 1-иловасининг 88-бандида электр энергияси учун тўлов қуйидаги тартибда амалга оширилади: маиший истеъмолчилар ҳар ойнинг 10-санасига қадар ўтган ойда истеъмол қилинган электр энергияси учун тўлиқ ҳисоб-китоб қилишлари шарт, ЭҲНАТга уланган маиший истеъмолчилар бундан мустасно; ЭҲНАТга уланган маиший истеъмолчилар қарздорлиги мавжуд бўлганда, дастур орқали дарҳол тармоқдан узилади; истеъмолчиларга (маиший истеъмолчилардан ташқари) электр энергияси **** фоиз олдиндан **** тўлаш асосида етказиб берилади; истеъмол қилинган электр энергияси учун электр таъминоти шартномасида белгиланган муддатларда тўланмаган қарзи бўлган юридик шахсларга электр энергияси етказиб бериш тўхтатиб қўйилади (махсус тартибга кўра электр энергияси етказиб бериладиган истеъмолчилар бундан мустасно).Бунда тадбиркорлик рейтингида “юқори” ва “ўрта” тоифадаги **** олдиндан тўлов суммасининг 50 фоизини ҳисобот ойининг биринчи санасигача ва қолган қисмини ҳисобот ойининг ўн бешинчи санасигача бўлиб тўлашга рухсат берилади, 95бандида эса истеъмолчининг электр энергияси **** тўлаш, реактив энергия компенсацияси учун тарифга устамалар, шунингдек, ноқонуний фойдаланилган электр энергияси қайта ҳисоб-китоби, қувват коэффициенти қийматининг истеъмолчилар томонидан электр таъминоти шартномасида кўрсатилганига нисбатан пасайтирилгани учун ҳисобланган маблағ ва пеня бўйича қарзи бўлган ****, унинг аванс тўлови ҳисобига ўтказилган маблағлари қарзни қоплашга йўналтирилади ва аванс тўлови (олдиндан **** тўлаш) сифатида ҳисобга олинмаслиги белгиланган. ИПК 68-моддасига асосан ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. ИПК 72-моддасига асосан қонун ҳужжатларига мувофиқ муайян далиллар билан тасдиқланиши керак бўлган иш ҳолатлари бошқа далиллар билан тасдиқланиши мумкин эмас. Ишдаги мавжуд ҳужжатлар, хусусан даъвогар ва жавобгар вакилларининг тушунтиришлари, ишдаги мавжуд ҳужжатларга асосан жавобгарнинг фойдаланилган электр энергиясидан даъвогар олдида **** сўм асосий қарзи мавжудлиги ўз исботини топди. Бироқ, даъвогар вакилининг тушунтиришлари ҳамда суд **** қилинган**** йил 17 ноябрдаги 26-сонли маълумотномадананиқланишича, даъво судга **** қилинганидан сўнг, жавобгар томонидан асосий қарздорлик бўйича **** сўмлик тўловлар амалга оширилганлиги натижасида унинг даъвогар олдида **** сўм қарздорлиги қолган. Шу сабабли суд даъво талабининг **** сўм асосий қарз ундириш қисмини қаноатлантиришни лозим топди. ИПК ****-моддасига асосан суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади.Даъвогар тўлашдан белгиланган тартибда озод қилинган давлат божи, агар жавобгар бож тўлашдан озод қилинмаган бўлса, қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда жавобгардан республика бюджети даромадига ундирилади. Қайд этилганларга кўра суд, даъвогарнинг даъво аризасини қисман қаноатлантиришни, суд **** жавобгар зиммасига юклашни, жавобгардан республика бюджетига **** сўм давлат божи ҳамда даъвогар фойдасига **** сўм почта **** ундиришни лозим топди. Юқоридагиларга кўра Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, 72, ****, ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л д и: Даъво талаблари қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар ****ҳисобидан: - даъвогар**** фойдасига **** сўм асосий қарз ва **** сўм почта ****; - Республика бюджетига **** сўм давлат божи ундирилсин. Даъвонинг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргандан кейин ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан эътиборан бир ой ичида шу суд орқали **** вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят берилиши ёхуд прокурор протест келтириши мумкин. Судья ****