Решение #2846862 economic_new

4-2203-2501/10454-сонли иқтисодий иш Судья: *** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НО***ИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Боғот ту***ани 2025 йил 14 ноябрь Боғот ту***анлараро иқтисодий суди, судьяси *** раислигида, судья ёрда***чиси ***** котиблигида, тарафлар вакиллари иштирокисиз, даъвогар «***» акциядорлик жа***иятининг жавобгар «***» фер***ер хўжалигидан *** сў*** асосий қарз ва 24 752 сў*** пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни Боғот ту***анлараро иқтисодий судининг биносида бўлиб ўтган очиқ суд ***ажлисида кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: Даъвогар «***» акциядорлик жа***ияти (бундан буён ***атнда – даъвогар деб юритилади) Боғот ту***анлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан ***урожаат қилиб, «***» фер***ер хўжалигидан (бундан буён ***атнда – жавобгар деб юритилади)дан *** сў*** асосий қарз ва 24 752 сў*** пеня ундиришни сўраган. Бугунки суд ***ажлисининг ўтказилиши вақти ва жойи тўғрисида даъвогар қонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлсада, унинг вакили иштирок эт***асдан, илти***осно***а билан ***урожаат қилиб, узларининг иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган. Бугунги суд ***ажлисининг ўтказилиш вақти ва жойи тўғрисида жавобгар қонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлсада, унинг вакили иштирок эт***ади, даъво ариза юзасидан фикр билдир***ади. Бундай ҳолда суд ишни Ўзбекистон Республикаси иқтисодий процессуал кодексининг 128, 129, 170-***оддасига асосан даъвогар ва жавобгар вакилларининг иштирокисиз кўриб чиқишни лози*** деб ҳисоблайди. Суд, ишдаги ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра даъвони тўлиқ қаноатлантиришни ва ишни кўриш билан боғлиқ суд харажатларини жавобгар зи******асига юклашни лози*** деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 60-***оддасига кўра, фуқаролар Конституция ва қонунларга риоя этишга, бошқа инсонларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари, шаъни ва қадр-қи******атини ҳур***ат қилишга ***ажбурдирлар. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 8 ва 234***оддаларига асосан ***ажбуриятлар шартно***адан, зиён етказиш натижасида ҳа***да ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ***азкур холатда тарафларнинг ***ажбуриятлари энергия таъ***иноти шартно***асидан келиб чиққан. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 468-***оддасига асосан, энергия таъ***иноти шартно***асига ***увофиқ энергия билан таъ***инловчи ташкилот туташтирилган тар***оқ орқали абонентга (истеъ***олчига) энергия бериб туриш ***ажбуриятини олади, абонент эса қабул қилинган энергия ҳақини тўлаш, шунингдек шартно***ада назарда тутилган энергия истеъ***ол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳа***да ўзи фойдаланадиган энергия истеъ***ол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъ***инлаш ***ажбуриятини олади. Ишдаги ҳужжатлардан ***аълу*** бўлишича, «***» акциядорлик жа***ияти ва «***» фер***ер хўжалиги ўртасида 2025 йил 01 январда электр таъ***иноти шартно***аси тузилган. Ушбу шартно***анинг 2.3-бандига асосан истеъ***олчига шартно***анинг 1-иловасига ***увофиқ энергия етказиб берилган. Шартно***анинг 3.6-бандида истеъ***олчига энергияни етказиб бериш келгуси ҳисоб-китоб даври бошланишидан олдин, энергиянинг шартно***авий ***иқдори қий***ати учун 100 фоизлик олдиндан ҳақ тўлаш асосида а***алга оширилиши белгиланган. Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодексининг 474-***оддасига кўра, агар қонун ҳужжатларида ёки энергия билан таъ***инлаш шартно***асида бошқача тартиб назарда тутилган бўл***аса, энергия ҳақи абонент а***алда қабул қилган энергия ***иқдори учун тўланади. Бироқ, жавобгар то***онидан қабул қилиб олинган энергия ҳақи шартно***ада белгиланган тартибда тўлан***аган ва натижада жавобгарнинг 01.10.2025 йил ҳолатига 15 381 792 сў*** қарздорлиги вужудга келган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 236-***оддасига кўра, ***ажбуриятлар ***ажбурият шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига ***увофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўл***аганида эса — иш ***уо***аласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга ***увофиқ лози*** даражада бажарилиши керак Бундай ҳолатда суд даъвогарнинг талабини асосли деб ҳисоблаб, даъво талабининг асосий қарз ундириш қис***ини тўлиқ қаноатлантиришни ва суд харажатларини жавобгар зи******асига юклашни лози*** деб топади. Шунингдек, даъвогар ўзининг даъво талабида жавобгардан тўлов кечиктирилганлиги учун шартно***анинг 3.12-бандига асосан 24 752 сў*** пеня ундириб беришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 260, 262-***оддасига кўра, қонун ҳужжатлари ёки шартно***а билан белгиланган, қарздор ***ажбуриятни бажар***аган ёки лози*** даражада бажар***аган тақди да кредиторга тўлаши шарт бўлган пул су******аси неустойка ҳисобланади. Неустойка тўғрисидаги келишув ёз***а шаклда тузилиши керак. ***азкур ҳолатда, жавобгар то***онидан тўловлар ўз вақтида а***алга оширил***аганлиги сабабли, суд даъво талабининг пеня ундириш қис***ини асосли деб ҳисоблайди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68-***оддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 118-***оддасига кўра, суд харажатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари ***иқдорига ***утаносиб равишда уларнинг зи******асига юклатилади Баён этилганларга асосан суд, даъвогарнинг даъвосини тўлиқ қаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасига *** сў*** асосий қарз, 24 752 сў*** пеня ва 41 200 сў*** почта харажати ундиришни, жавобгардан республика бюджетига 412 000 сў*** давлат божи ундиришни, даъвони қолган қис***ини рад этишни лози*** деб топади. Юқоридагилардан келиб чиқиб ҳа***да Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, 118, 176-179, 180-***оддаларини қўллаб, суд қарор қилди: Даъвогарнинг даъво талаби тўлиқ қаноатлантирилсин. «***» фер***ер хўжалигидан «***» акциядорлик жа***ияти фойдасига *** сў*** қарздорлик, 24 752 сў*** пеня ва 41 200 сў*** почта харажати ундирилсин. «***» фер***ер хўжалигидан Республика бюджетига 412 000 сў*** давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро варақалари берилсин. ***азкур ҳал қилув қарори устидан Хораз*** вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) ***у***кин. Судья ***