Решение #2846907 economic_new

****1/****-сонлииқтисодий иш Судья:*** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Боғот тумани ****5йил14 ноябрь Боғот туманлараро иқтисодий судининг судьяси***раислигида, судья ёрдамчиси ****нингкотиблигида, даъвогар вакиллари****(14.11.****3йилдаги****/****-сонли ишончномага асосан) иштирокида, даъвогарЎзбекистон Республикаси **** ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси *** бошқармасинингжавобгар “Tупроққалъатекстил” масъулияти чекланганжамиятидан****,9сўм молиявий жаримаошиқча олинган маблағларни ундириш,қонунбузилиш ҳолатлари бўйича****,0сўм молиявий жарима қўллаш ва қўлланилган молиявий жариманиундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича иқтисодий ишни Боғот туманлараро иқтисодий судибиносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: Ўзбекистон Республикаси **** ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси *** бошқармаси(матнда даъвогар деб юритилади) Боғот туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, “Tупроққалъа текстил”масъулияти чекланган жамияти (матнда жавобгар деб юритилади)дан****,9сўм ошиқча олинган маблағларни ундириш, қонунбузилиш ҳолатлари бўйича****,****молиявий жарима қўллаш ва қўлланилган молиявий жаримани ундиришни сўраган. Бугунги суд **** ўтказилиш **** ва жойи тўғрисидажавобгар қонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлсада, унинг вакили иштирок этмади, даъво ариза юзасидан фикр билдирмади. Бундай ҳолда суд ишни Ўзбекистон Республикаси иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****-моддасига асосанжавобгарвакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд муҳокамасида иштирок этгандаъвогар вакилларидаъво аризасини қўллаб-қувватлаб, уни тўлиқ қаноатлантириб беришни сўради. Суд, ишда иштирок этувчишахсларвакилларини тинглаб ҳамда ишдаги ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра даъвонитўлиққаноатлантиришни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра, ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ишдаги ҳужжатлардан маълум бўлишича,Ўзбекистон Республикаси **** ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси *** бошқармасининг ****5йил22июлдаги 110-i/ h-сонли буйруғига асосан, жавобгарнинг ****3 йилдан **** йилнинг1 август санасигабўлган фаолияти давомида Ўзбекистон Республикасининг “**** 1 тўғрисида”ги қонуни ва Вазирлар Маҳкамасининг **** йил 18 мартдаги ****-сонли қарорининг 2-иловаси билан тасдиқланган “Биржа савдоларида юқори ликвидли ва (ёки) монопол турдаги маҳсулотларни сотиш тартиби тўғрисида”ги Низом ҳамда соҳани тартибга солувчи бошқа қонуности ҳужжатлари талабларига риоя этилиши юзасидан ўрганиш ва текшириш ишлари ўтказилиб,ўрганиш ишлари жараёнида жамият томонидан**** йилларда қабул қилинган пахта хосили ва пахта хосилиниқайта ишлашдан олинган махсулотларнинг сотилиши (Худудий бошқармада мавжуд маълумотларга асосан) тахлил қилинганда, жамият томонидан**** йилда **** тонна пахта хом ашёсиқабул қилиб олинганлиги хамда **** йилда **** тонна пахта хом ашёси олинганлиги ва пахтахом ашёсини қайта ишлаш натижасида **** тонна чигит, **** тонна пахта толаси махсулоти олинганлиги,шу билан бирга жамият томонидан2****-йилларда қабул қилинган пахта хосили ва пахта хосилиниқайта ишлашдан олинган махсулотларнисотиши бўйича худудий бошқармада мавжуд маълумотларгакўра ўрганиб кўрилганда, **** йил 1 декабрь санасидан****йил 1-июль давргача бўлган оралиғида жамият томонидан пахта хосилини қайта ишлашдан олинган (техник чигит,тола,пух, линт) маҳсулотлари биржа савдолари орқали сотилмаганлиги маълум бўлган. юқори ликвидли ва (ёки) монопол турдаги маҳсулотларни биржа савдоларига қўймасдан тўғридан-тўғри шартномалар асосида сотганлиги ҳолати аниқланган ва ушбу ҳолат бўйичаиш қўзғатилган.**** ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси *** бошқармаси махсус комиссиясининг ****5йил10 сентябрдаги ****5/95-сонли иш бўйича қарори қабул қилинган. Мазкур қарор билан жавобгар Ўзбекистон Республикасининг “**** тўғрисида”ги Қонунининг 29-моддаси, 3-қисми, 7 ва 12-хатбошиси **** йилдан **** йилнинг 1 август санасигача бўлган даврда содир қилинган ҳолатлари бўйича) ҳамда Вазирлар Маҳкамасининг **** йил 18 мартдаги ****-сонли қарорининг 2-иловаси билан тасдиқланган “Биржа савдоларида юқори ликвидли ва (ёки) монопол турдаги маҳсулотларни сотиш тартиби тўғрисида”ги Низомнинг 311-банди, 6, 18-хатбошиси талаблари бузилган деб топилган. Жавобгарга Ўзбекистон Республикасининг “**** тўғрисида”ги Қонунининг 29-моддаси, 3-қисми, 7 ва 12-хатбошиси ҳамда Вазирлар Маҳкамасининг **** йил 18 мартдаги ****-сонли қарорининг 2-иловаси билан тасдиқланган “Биржа савдоларида юқори ликвидли ва (ёки) монопол турдаги маҳсулотларни сотиш тартиби тўғрисида”ги Низомнинг 311-банди, 6, 18-хатбошиси талаблари бузилиши ҳолатларини бартараф этиш ва ошиқча олинган жами37****,9минг сўм миқдоридаги маблағларни бир ой муддатда **** ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси ҳузуридаги бюджетдан ташқари жамғармага ихтиёрий равишда ўтказиш ва келгусида ушбу ҳолатларни қайта такрорламаслик тўғрисида муддатли Кўрсатма берилган. Шунингдек, мазкур қарор билан жавобгарга,**** йилдан **** йилнинг 1 август санасигача бўлган даврда содир қилинган қонунбузилиш ҳолатлари бўйича, Ўзбекистон Республикасининг “**** тўғрисида”ги Қонунининг 42-моддаси, 1-қисми, 5-бандига асосан жами****,0 мингсўм миқдорида молиявий жарима қўлланилган. Жавобгарга қўлланилган****,0мингсўм миқдоридаги молиявий жарима суммасини бир ой муддатда Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетига ихтиёрий равишда тўлаш тавсия этилиб, молиявий жарима суммаси ихтиёрий равишда тўланмаган **** суд тартибида қўлланилиши тўғрисида тушунтирилган. Жавобгар томонидан****,9сўм асоссиз олинган даромад ва****,0сўм миқдоридаги молиявий жарима **** ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси ҳузуридаги бюджетдан ташқари жамғармага тўлаб берилмаганлиги сабабли даъвогар мазкур давъо аризаси билан судга мурожаат қилган. Ўзбекистон Республикаси Президентининг **** йил 24 ноябрдаги “Иқтисодиёт тармоқларида биржа механизмларидан фойдаланишни кенгайтириш ҳамда биржа савдоларини тартибга солиш тизимини такомиллаштириш тўғрисида”ги ПҚ-****-сонли Қарори 2-банди “б” кичик банди билан **** йил 1 декабрдан **** йил 1 январга қадар қуйидаги тартиб жорий этилган, унга кўра монопол бўлмаган ва (ёки) устав фонди (капитали)да давлат улуши 50 фоиздан кам бўлган ёки давлат улуши мавжуд бўлмаган юридик шахслар томонидан ишлаб чиқарилган, пахтадан олинган чигит, пахта мойи (жумладан, экстракция пахта мойи) қайта ишланган чигит чиқиндилари (шрот, шелуха) ва истеъмол этил спирти- ишлаб чиқаришҳ**** **** фоизи ички бозорда **** биржа савдолари орқали реализация қилинади. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 18 мартдаги “Товар хом ашё биржалари фаолиятига илғор ахборот технологияларни кенг жорий этиш ва электрон тижорат фаолиятини изчил ривожлантириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ****-сонли қарори билан тасдиқланган “Биржа савдоларида юқори ликвидли ва (ёки) монопол турдаги маҳсулотларни сотиш тартиби тўғрисида”ги Низомга асосан биржа савдоларида бозор тамойиллари асосида юқори ликвидли ва монопол турдаги маҳсулотларни сотиш тартиблари белгиланган.Низомнинг 1 31 -бандида,юқори ликвидли ва (ёки) монопол турдаги маҳсулотни савдога қўйиш жадвалларида назарда тутилган муддатларда биржага қўймаслик ёки уни камҳ**** ёхуд мувофиқ бўлмаганҳ**** қўйиш **** белгиланган. Мазкур Низомнинг 321-банди биринчи хатбошисида биржа савдоларидан четлаштирилган **** маҳсулотларни тўғридан-тўғри шартномалар бўйича, шу жумладан, экспортга сотиш ҳолатлари аникланганда, тўғридан-тўғри шартномалар бўйича сотилган **** сотиш нархи билан биржа савдоларида бир хил турдаги маҳсулот бўйича ўртача ҳисобланган биржа котировкалари (нарх) ўртасидаги фарққа кўпайтириш орқали ҳисобланган маблағлар олиб қўйилади деб белгиланган. Ўзбекистон Республикаси “**** тўғрисида”ги Қонунининг 29-моддаси иккинчи қисмида,савдоларда **** чеклашга олиб келадиган ёки олиб келиши мумкин бўлган ҳаракатлар **** деб белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасининг биринчи қисмида қонун ҳужжатларида ёки битимда белгиланган асосларсиз бошқа шахс (жабрланувчи)нинг ҳисобидан мол-мулкни эгаллаб олган ёки тежаб қолган шахс (қўлга киритувчи) асоссиз эгаллаб олинган ёки тежаб қолинган мол-мулкни (асоссиз орттирилган бойликни) жабрланувчига қайтариб бериши шартлиги белгиланган. Юқоридагиларга асосан суд, даъво талабларининг****,9сўм ошиқча олинган маблағларни ундириш қисмини асосли деб ҳисоблаб, уни тўлиқ қаноатлантиришни лозим топади. Шунингдек, даъво талабларида жавобгарга нисбатан қонунбузилиш ҳолатлари бўйича****,0сўм молиявий жарима қўллаш ва қўлланилган молиявий жаримани ундириш сўралган. Ўзбекистон Республикасининг “**** тўғрисида”ги қонунининг 42-моддаси биринчи қисмининг 5-бандида, р**** тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун молиявий санкциялар пул ундириш (жарималар) тарзида қўлланилиши, **** тўғрисидаги қонунчилик талабларининг савдоларга оид қисмини бузганлик учун — савдоларнинг хўжалик юритувчи субъект бўлган иштирокчиларига, давлат харидлари доирасидаги корпоратив буюртмачиларга, электрон савдолар операторларига, ташкилотчиларга — савдолар предмети бошланғич нархининг 3 фоизи миқдорида жарима солишга сабаб бўлиши назарда тутилган. Даъвогар томонидан ўтказилган текширувда жавобгар томониданмаҳсулотларбиржа савдоларисиз, тўғридан-тўғри шартномалар асосида сотилиши натижасида “Иқтисодиёт тармоқларида биржа механизмларидан фойдаланишни кенгайтириш ҳамда биржа савдоларини тартибга солиш тизимини такомиллаштириш тўғрисида”ги ПҚ-****-сон қарори ҳамда “**** тўғрисида”гиҚонуннинг 29-моддаси 3-қисми талаблари бузилган деб топилган. Шунга кўра, жавобгарга маҳсулотларнибиржа савдоларисиз, тўғридан-тўғри шартномалар орқали сотганлиги бўйича (****,2-****,4= ****.8*****tn=)****,9 минг сўмжарима қўллаш юзасидан қарор қабул қилинган.Мазкур молиявий жаримани тўлаш юзасидан жавобгарга кўрсатма берилган. Бироқ, жарима жавобгар томонидан ихтиёрий равишда тўланмаган. “**** тўғрисида”ги қонуннинг 42-моддаси учинчи қисмига кўра, ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган жарима тарзидаги молиявий санкциялар суд тартибида қўлланилади, бундан ҳуқуқбузар содир этилган ҳуқуқбузарликдаги айбини тан олган ва жаримани ихтиёрий равишда тўлаган ҳоллар мустасно. Жавобгар томонидан маҳсулотлар биржа савдоларисиз, тўғридан-тўғри шартномалар асосида сотилганлиги иш ҳужжатлари билан тўлиқ ўз исботини топади. Юқоридагиларга асосан суд, даъвонинг молиявий жарима қўллаш ва ундиришталабини асосли деб ҳисоблайди ва ушбу талабни тўлиқ қаноатлантиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикасининг Бюджет кодексининг 6-моддасига кўра, бюджет тизими барча **** бюджетлар, давлат **** жамғармалари бюджетлари ва бюджет ташкилотларининг бюджетдан ташқари жамғармалари, бюджет тизими бюджетларини тузиш ва ташкил этиш принциплари, улар ўртасида бюджет жараёни мобайнида юзага келадиган ўзаро муносабатлар йиғиндисини ўзида ифодалайди. Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Ўзбекистон Республикаси **** ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси фаолиятини ташкил этиш тўғрисида”ги ****-сон қарори билан **** ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси ҳузурида юридик шахс ташкил этмаган ҳолда бюджетдан ташқари **** ривожлантиришга кўмаклашиш жамғармаси (кейинги ўринларда жамғарма деб юритилади) ташкил этилган бўлиб, **** тўғрисидаги қонун ҳужжатлари талабларини бузганлик учун Давлат бюджетига йўналтирилган молиявий жарималар суммасининг Жамғармага қайтариладиган 50 фоизи жамғармани молиялаштириш манбаларидан бири сифатида кўрсатилган. Юқоридаги ҳуқуқ нормаларидан келиб чиқиб суд,ошиқча олиниган маблағ ва қўлланилган молиявий жаримани Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ягона****ғазна ҳисобварағига ундиришни лозим топади. ИПКнинг 68-моддаси биринчи қисмига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши лозимлиги белгиланган. ИПКнинг ****-моддаси биринчи қисми 1-бандига кўра, пул маблағларини ундириш тўғрисидаги даъволар бўйича даъво баҳоси –ундириладиган суммадан келиб чиққан ҳолда аниқланади. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига мувофиқ суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Баён этилганларга асосан суд, даъвогарнинг даъвосини тўлиқ қаноатлантиришни, суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Юқоридагилардан келиб чиқиб ҳамда Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68,****,****, ****, ****,****, ****,****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвогарнинг даъвоситўлиққаноатлантирилсин. Жавобгар“***”масъулияти чекланган жамиятиганисбатан****,**** молиявий жарима қўлланилсин. Жавобгар“Tупроққалъа текстил”масъулияти чекланган жамиятидан: - Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлигининг**** (СТИР ****, ****, Марказий ****, МФО:****, ШҲР:****) ғазна ҳисобварағига ****,9сўм ошиқча олинган маблағлар ва****,**** қўлланилган молиявий жарима; - Ўзбекистон Республикаси **** ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси *** бошқармаси фойдасига41 2**** почта ****; - Республика бюджетига 12********сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ***