Решение #2846923 Экономические

4-2304-2504/ХХХ-сонли иқтисодий иш судья З.Хасанова Ўзбекистон Республикаси номидан ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Чимбой тумани 2025 йил 14 ноябрь Чимбой туманлараро иқтисодий суди судьяси З.Хасанова раислигида, К.Данияровнинг котиблигида, даъвогар вакили ХХХХХ (2025 йил 30 октябрь кунги 23/25-131-сонли ишончномага асосан)нинг иштирокида, аризачи Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Электр энергияси, нефт маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекциясининг жавобгар “ХХХХХ” масъулияти чекланган жамиятининг 2024 йил 30 январь кунги 422880-сонли лицензиянинг амал қилиш муддатини 6 ойга тўхтатиб туриш тўғрисидаги аризаси бўйича иқтисодий ишни очиқ суд мажлисида, суд биносида кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Электр энергияси, нефт маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси (бундан буён матнда аризачи деб юритилади) судга ариза билан мурожаат қилиб, “ХХХХХ” масъулияти чекланган жамиятининг (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади) 2024 йил 30 январь кунги 422880-сонли лицензиянинг амал қилиш муддатини 6 ойга тўхтатиб туришни сўраган. Суд мажлисида иштирок қилган аризачи вакили лицензиянинг шартлари бузилганлигини билдириб, аризани қаноатлантиришни сӯради. Жавобгар вакили тегишли тартибда чақиртирилганлигига қарамасдан суд мажлисига келмади, ёзма фикрини билдирмади. Суд шу сабабли ишни Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) 128 ва 220-моддаларига мувофиқ унинг вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд аризачи вакилининг тушунтиришларини тинглаб, ишдаги тўпланган ҳужжатларга ҳуқуқий баҳо бериб, қуйидагиларга асосан аризани тўлиқ қаноатлантиришни лозим топди. Аниқланишича, жавобгарга 2024 йил 30 январь куни 422880-сонли лицензия берилган. Аризада Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитасининг Қорақалпоғистон ҳудудий бўлимининг 2025 йил 6 август кунги 13-137-мурожаатида ўрганиш натижаларига кўра, саноат хавфсизлиги соҳасидаги инсон ҳаёти ва соғлигида юқори хавф солувчи камчиликлар аниқланганлиги ва аниқланган камчиликларни тўлиқ бартараф этилгунга қадар қонунчиликда ўрнатилган тартибда тўхтатиб туриш сўралганлиги ҳақида важлар келтирилиб, 1 жавобгарнинг 2024йил 30 январь кунги 422880-сонли лицензиянинг амал қилиш муддатини 6 ойга тўхтатиб туришни сўраган. Ўзбекистон Республикасининг “Лицензиялаш, рухсат бериш ва хабардор қилиш тартиб-таомиллари тўғрисида”ги Қонунининг 32-моддасига асосан лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилиши қуйидаги ҳолларда тўхтатиб турилиши мумкин: лицензиат ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатни олган шахс томонидан лицензия ва рухсат бериш талаблари ҳамда шартларининг бузилганлиги аниқланганда; лицензиат ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатни олган шахс томонидан ваколатли органнинг аниқланган қоидабузарликларни бартараф этиш мажбуриятини унинг зиммасига юкловчи қарори бажарилмаганда. Лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини ўн кунгача муддатга тўхтатиб туриш ваколатли орган томонидан, ўн кундан ортиқ, лекин олти ойдан кўп бўлмаган муддатга эса — суд томонидан амалга оширилади. Ваколатли органнинг лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини тўхтатиб туриш тўғрисидаги қарори лицензиатга ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатни олган шахсга лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини тўхтатиб туриш сабаблари ва қонунчиликнинг аниқ нормалари кўрсатилган ҳолда, қарор қабул қилинган кундан эътиборан бир иш кунидан кечиктирмай, махсус электрон тизим воситасида электрон шаклда етказилади. Суднинг лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини тўхтатиб туриш тўғрисидаги қарори лицензиатга ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатни олган шахсга қонунчиликда белгиланган муддатларда етказилади. Ваколатли органлар ёки суд лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини тўхтатиб туришга сабаб бўлган ҳолатлар лицензиат ёхуд рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатни олган шахс томонидан бартараф этилиши муддатини белгилаши шарт. Бунда кўрсатилган муддат лицензиат ёки рухсат берувчи ҳужжатни олган шахс лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини тўхтатиб туриш тўғрисидаги қарорни олган кундан эътиборан беш иш кунидан кам ва олти ойдан кўп бўлмаслиги керак. Лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини тўхтатиб туришга сабаб бўлган ҳолатлар лицензиат ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатни олган шахс томонидан бартараф этилган тақдирда, лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини тўхтатиб туриш тўғрисида қарор қабул қилган ваколатли орган ёки суд кўрсатилган ҳолатлар бартараф этилганлиги тўғрисида тасдиқнома олинган кундан эътиборан уч иш куни ичида лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини қайта тиклаш тўғрисида қарор қабул қилиши шарт. 2 Суднинг лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини қайта тиклаш тўғрисида қарори у қабул қилинган кундан эътиборан бир иш куни ичида тегишли ваколатли органга қонунда белгиланган тартибда етказилади. Бунда ваколатли орган эса лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилиши қайта тикланганлиги тўғрисидаги маълумотни махсус электрон тизимга бир иш кунидан ошмаган муддатда жойлаштиради. Агар ваколатли орган лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини қайта тиклаш ҳақида ёки қайта тиклашни рад этиш тўғрисида уч иш куни ичида қарор қабул қилмаса, лицензиат ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатни олган шахс мазкур муддат ўтгандан сўнг ваколатли органни махсус электрон тизим воситасида хабардор қилган ҳолда ўз фаолиятини давом эттириши мумкин. Лицензиат ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатни олган шахс ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини тўхтатиб туришга сабаб бўлган ҳолатларни ваколатли орган ёки суд белгилаган муддатда бартараф этмаганда, суд лицензияни ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатни бекор қилиш тўғрисида қарор қабул қилади. Ваколатли органнинг лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини тўхтатиб туриш тўғрисидаги қарори устидан белгиланган тартибда шикоят қилиниши мумкин. Лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини тўхтатиб туриш суд томонидан асоссиз деб топилган тақдирда, ваколатли органлар лицензиат ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатни олган шахс олдида улар кўрган зарар миқдорида жавобгар бўлади. Бунда лицензия ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжат амал қилишининг тўхтатиб турилиши суд томонидан асоссиз деб топиш тўғрисида қарор қабул қилинган пайтдан эътиборан лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилиши қайта тикланган деб ҳисобланади. Лицензиат ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатни олган шахс ўз фаолияти вақтинча тўхтатиб турилган тақдирда лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини олти ойгача муддатга тўхтатиб туриш ҳақида ваколатли органга ариза билан мурожаат қилиши мумкин. Агар лицензиат ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатни олган шахс лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилиши тўхтатиб турилганидан кейин олти ой ичида лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини қайта тиклаш тўғрисида ваколатли органга ариза билан мурожаат этмаган бўлса, лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилиши тугатилади. Лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини тўхтатиб туриш ва қайта тиклаш тўғрисидаги ахборот тегишли қарор қабул қилинган санадан эътиборан бир иш куни ичида махсус электрон тизимга жойлаштирилиши керак. 3 Ўзбекистон Республикасининг Вазирлар Маҳкамасининг 2024 21 февралда 80-сонли қарори билан тасдиқланган “Махсус электрон тизим орқали айрим фаолият турларини лицензиялаш тартиби тўғрисида ягона” Низомнинг (бундан буён матнда Низом деб юритилади) 41-бандига кўра, лицензиянинг амал қилишини тўхтатиб туриш лицензияловчи орган ёки суд томонидан амалга оширилади. Лицензиянинг амал қилиши лицензияловчи орган томонидан ўн кундан кўп бўлмаган муддатга, суд томонидан эса ўн кундан ортиқ, лекин олти ойдан кўп бўлмаган муддатга тўхтатиб турилиши мумкин. Белгиланган муддат ичида лицензиянинг амал қилишини тўхтатиб туриш учун асос бўлган сабаб ва камчиликлар бартараф қилинмаса, лицензияловчи орган лицензиянинг амал қилишини тўхтатиб туриш муддатини узайтириш бўйича судга даъво ариза киритиши лозим. Лицензиатлар ушбу Низомнинг 40-бандида назарда тутилган лицензиянинг амал қилишини тўхтатиб туришга олиб келган ҳолатларни лицензияловчи органлар ёки суд белгилаган муддатда бартараф этмаганда, лицензияловчи орган лицензияни бекор қилиш тўғрисида судга даъво аризаси киритади. Низомнинг 25-иловаси 9-позицияси “9” кичик бандида лицензиат томонидан нефть, газ (шу жумладан, сиқилган табиий ва суюлтирилган углеводород газини) ҳамда газ конденсатини қазиб чиқариш, қайта ишлаш ва сотиш соҳасидаги Ўзбекистон Республикаси қонунчилик ҳужжатларига, шунингдек, амалдаги экология, санитария, метрология, ёнғин хавфсизлиги ва техник нормалар, нормативлар ва қоидаларга риоя этиш, шунингдек, автомобилларга газ тўлдириш компрессор станциялари ва автомобилларга газ қуйиш станцияларида санитария ва шаҳарсозлик норма ҳамда қоидалари талабларига жавоб берадиган санитария-гигиена шохобчаларининг мавжуд бўлиши лозим. Жавобгар томонидан лицензиянинг мазкур шартлари бузилганлиги ишдаги ҳужжатлар, жумладан Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитасининг Қорақалпоғистон ҳудудий бўлимининг 2025 йил 6 август кунги 13-137-мурожаати, аризачи вакилининг суд мажлисидаги кўрсатмалари билан тасдиқланади. Шу сабабли суд аризани тўлиқ қаноатлантиришни лозим топади. ИПКнинг 217-моддаси биринчи қисмининг еттинчи хатбошисида тадбиркорлик фаолиятининг айрим турлари билан шуғулланиш учун лицензияларнинг (рухсатномаларнинг) амал қилишини ўн иш кунидан кўп бўлган муддатга тўхтатиб туриш ёки уларнинг амал қилишини тугатиш ва лицензияларни (рухсатномаларни) бекор қилиш бўйича ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш назарда тутилган. Аризачи Ўзбекистон Республикасининг «Давлат божи тўғрисида»ни Қонуни 9-моддасининг 19-бандига асосан аризачи ва жавобгар — ҳуқуқий 4 таъсир чораларини қўллаш тўғрисидаги ишлар бўйича давлат божи тӯловидан озод этилган. Юқоридагиларга асосан суд аризани тўлиқ қаноатлантиришни, жавобгарнинг 2024 йил 30 январь кунги 422880-сонли лицензиясининг амал қилиш муддатини 6 ой муддатга тўхтатиб туришни, аризачи томонидан олдиндан тўланган 41 200 сўм почта харажатини жавобгардан аризачи фойдасига ундиришни, аризачи ва жавобгар давлат божи тўлашдан озод қилинганлигини эътиборга олишни лозим топди. Юқоридагиларга ва Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 118, 176-179 ва 222-моддаларини қўллаб, суд қарор қилди: Ариза тўлиқ қаноатлантирилсин. “ХХХХХ” масъулияти чекланган жамиятининг 2024 йил 30 январдаги кунги 422880-сонли лицензиянинг амал қилиш муддати 6 ой муддатга тўхтатиб турилсин. Лицензиянинг амал қилишини тўхтатиб туришга сабаб бўлган ҳолатлар жавобгар томонидан 6 ой муддат ичида бартараф этилсин. “ХХХХХ” масъулияти чекланган жамиятидан Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Электр энергияси, нефт маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекциясининг фойдасига 41 200 сўм почта харажати ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга кирганидан сўнг ижро варақалар берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан эътиборан ўн кун ичида шу суд орқали Қорақалпоғистон Республикаси судига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериши ёхуд прокурор протест келтириши мумкин. Судья З.Хасанова 5