Решение #2847000 Экономические

4-2****/****-сонли иқтисодий иш Биринчи инстанцияда ишни кўргансудья- **** Апелляция инстанциясида маърузачи судья- **** **** РЕСПУБЛИКАСИ СУДИНИНГ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ АПЕЛЛЯЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОР И **** **** йил14 ноябрь **** Республикаси судинингиқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати****раислигида, ҳайъат аъзолари**** ва**** иборат таркибда,**** котиблигида, даъвогар ****, вакили-адвокат **** (**** йил 17 октябрь кунги 33-сонли ордер асосида), жавобгар ****, вакили-адвокат **** (**** йил 29 апрель кунги 29-сонли ордер асосида)иштирокида,даъвогар “ GRO KOM LEKS ****” масъулияти чекланган жамиятининг иштирокчиси **** жавобгарлар “ GRO KOM LEKS ****” масъулияти чекланган жамиятининг иштирокчилари **** ва **** жамият таъсисчилари сафидан чиқариш тўғрисидаги даъво аризаси бўйичаюритилган ишюзасидан чиқарилган Чимбой туманлараро иқтисодий судининг **** йил 16 январь кунги ҳал қилув қарорига даъвогар **** берган апелляция шикоятини иқтисодийиши билан бирга очиқ суд **** видеоконференцалоқа режимидакўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: Ишдаги ҳужжатларга қараганда, “ GRO KOM LEKS ****”масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда жамият деб юритилади)фуқаролар****(бундан буён матнда даъвогар деб юритилади), **** (бундан буён матнда 1-жавобгар деб юритилади)ва **** (бундан буён матнда2жавобгар деб юритилади)лартомонидан таъсис қилиниб,даъвогарнингустав фондидагиулуши– **** ****,****,47 фоизни, 1-жавобгарнингустав фондидагиулуши– **** ****,****,33 фоизнива 2-жавобгарнингустав фондидагиулуши – **** ****,****,20 фоизни ташкил қилган. Жамиятнинг уставидавлат хизматлари марказида**** йил 05 июлда****сон билан рўйхатдан ўтган. Даъвогарсудга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгарларнижамият таъсисчилари сафидан чиқаришни сўраган.Даъво талабларига асос сифатида жиноят ишлари бўйича Қораўзак тумани судининг****-сонли иши бўйича суднинг**** йил 30 май кунги ҳукми билан жавобгарларнингбир нечта эпизодлар бўйича айбларитасдиқланганлигини, хусусан жавобгарлар жамиятга **** кўп миқдордаги кредитни талон-тарож қилганлиги, кредит ҳисобига олинган наслли қора молларни сотибпулларни ўзлаштирганлиги, ўзининг имзосини қалбакилаштириб, жамият иштирокчилари жамиятга кредит**** розилиги тўғрисида умумий йиғилиш баённомасини расмийлаштирганлигианиқланганлигини,натижада жавобгарлар ушбу ҳаракатлари билан жамиятга жуда кўп миқдорда зарар етказганлигини келтирган. 2 Чимбой туманлараро иқтисодий судининг **** йил 18 декабрь кунги **** билан 1-жавобгарнинг даъвогарни жамият таъсисчилари сафидан чиқариш тўғрисида қарши даъвоси иш юритишга қабул қилинган. 1-жавобгар қарши даъво аризаси талабига даъвогар жамиятга қалбаки ҳужжатлар асосида кирганлигини келтирган. Биринчи инстанция судининг **** йил 16 январь кунги ҳал қилув қарори билан дастлабки даъво ва қарши даъво аризаларини қаноатлантириш рад этилган. Даъвогар ҳал қилув қарорига апелляция тартибида шикоят берган.Шикоятида ҳал қилув қарорини бекор қилиб, даъво аризасини қаноатлантиришни сўраган.Унга асос сифатида жиноят ишлари буйича судлов ҳайъати апелляция инстанциясининг **** йил 22 ноябрдаги****билан **** йил 30 майдаги суднинг ҳукми ўзгартирилганлигини,хусусан суд ҳукмининг 1-жавобгарнинг **** **** сўм кредит маблағларини талон-тарож қилганлик эпизоди, жавобгарларнинг жамият балансидаги қорамолларни сотиб, сотувдан тушган маблағларни **** ҳисоб **** кирим қилмаганлиги эпизодлари тугатилганлиги билан, суд ҳукмининг қолган қисмлари ўзгаришсиз қолдирилганлигини,суднинг **** кўра 1-жавобгар **** кодексининг ****моддаси 3-қисми “а” бандида назарда тутилган жиноятни содир этганликда айбдор деб топилганлигива 5 йил муддатга озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланганлигини, **** **** сўм пул маблағларини давлат фойдасига ундирилиши белгиланганлигини, 2-жавобгардан **** **** сўм пул маблағлари АТ “****” Тахтакўпир филиали фойдасига ва солиқ бўйича етказилган **** сўм миқдоридаги зарар ундирилиши белгиланганлигини,суднинг **** билан жавобгарларнинг ўз **** қўпол бузганлиги, ўз ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) билан жамиятнинг фаолият юритишига имкон бермаётган ва уни жиддий тарзда қийинлаштираётганлиги ўз исботини топганлигини, биринчи инстанция суди жавобгарларнинг айбижиноят ишлари бўйичасуднинг қарори билан тасдиқланганлигини инобатга олмасдан, кўрсатилган ҳолатларни ўз исботини топмаган деб баҳолаганлигини,суд **** видеоконференцалоқа режимида ўтказиш имкони бўлмаганлигига қарамасдан, суд **** бошқа кунга қолдирмасдан,даъвогарнинг иштирокисиз кўриб чиққанлигини келтирган. Суд **** даъвогар ва вакили апелляция шикоятини қўллаб-қувватлаб, жавобгарларнинг жамиятнинг фаолият юритишига тўсқинлик қилган ҳаракатлари жиноят ишлари буйича судининг қарорлари билан тасдиқланганлигинибилдириб, шикоятини қаноатлантиришни сўради. Суд ****1-жавобгарва вакилидаъвогарнингапелляция шикоятида келтирган ****ини асоссиз деб ҳисоблаб, **** жамиятга ноқонуний тарзда кириб келганлигинибилдириб, ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни сўради. 2-жавобгарсуд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли равишда хабадор қилинганлигига қарамасдан суд ****вакилинингиштирокини таъминламади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг****-моддасининг тўртинчи қисмига мувофиқ,апелляция инстанцияси судининг суд **** суд муҳокамасини ўтказиш **** ва жойи **** тегишли тарзда хабардор қилинган апелляция шикоятини 3 (протестини) берган шахснинг ва ишда иштирок этувчи бошқа шахсларнинг келмаганлиги ишни уларнинг иштирокисиз кўришга тўсқинлик қилмайди. Шу сабабли, судлов ҳайъати ишни2-жавобгарнингиштирокисиз кўришни лозим топади. Судлов ҳайъатитарафлар вавакилларинингтушунтиришларини тинглаб, апелляция шикоятида келтирилган **** иш ҳужжатлари билан бирга муҳокама қилиб, қуйидагиларга асосанҳал қилув қарориниўзгаришсиз қолдиришни лозим топади. “Масъулияти чекланган жамиятлар тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни8-моддасининг иккинчи қисмига кўра,жами улушлари жамият устав фондининг (устав капиталининг) камида ўн фоизини ташкил этадиган жамият иштирокчилари ўз **** қўпол бузаётган ёхуд ўз ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) билан жамиятнинг фаолият кўрсатишига имкон бермаётган ёки уни жиддий тарзда қийинлаштираётган иштирокчини жамиятдан суд тартибида чиқарилишини талаб қилишга ****. Жиноят ишлари бўйича Қораўзак тумани судининг ****-сонли иши бўйича суднинг **** йил 30 май кунги ҳукми билан1-жавобгаржамиятнинг номидан АТ “****” Тахтакўпир филиали билан **** йил 14 июнда тузилган ****-сонли кредит шартномасига асосан ************ сўмни талон-тарож қилганлиги,**** йил 02 апрелда тузилган ****-сонли кредит шартномасига асосан******** **** сўм миқдордаги кредит маблағларини қора молларни харид қилиш учун “Int rb v s GmbH” **** ўтказганлиги, шундан жами ********сўмлик қора молларни қиммат нархларда **** пулга сотиб, **** ҳисоб **** маблағлар кирим қилмасдан, **** **** сўмлик жуда кўп миқдордаги маблағларни ўзлаштириш йўли билан талон-торож қилганлиги,“Int rb v s GmbH” **** олиб келинган қорамолларнинг келгусидаги таъминоти учун давлат бюджетидан **** сўм субсидий пуллари **** эришиб, **** сўмлик кўп миқдордаги давлат бюджети маблағларини ўзлаштириш йўли билан талон-торож қилганлиги,жамият таъсисчиларининг **** йил 05 июлдаги баённомасига асосан жамиятни2жавобгарнингномига ноқонуний равишда расмийлаштириб бериб, келгусида2жавобгартомонидан жамият балансида бўлган ********сўмлик йирик шохли қорамоллар ҳамда ********сўмлик наслли қормолларни қиммат нархларда **** пулга сотиб, **** ҳисоб **** маблағлар кирим қилмасдан, сотувдан тушган пул маблағларини талон-торож қилганлиги оқибатида жамият ва давлат манфаатлатларига 2 млрд **** млн **** минг сўмлик жуда кўп миқдорда зарар етказганлиги аниқланиб,Ўзбекситон Республикаси Жиноят кодекси ****моддаси 3-қисми “а” бандида назардатутилган жиноятларни содирэтганликда айбдор деп топилган ва 5 йил муддатга озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланган. Суднинг ҳукми билан 2-жавобгардаъвогарнингишончига кириб, чорвачилик билан шуғулланиб юрган ўзига олдин таниш бўлган1жавобгарбилан олдиндан жиноий тил бириктириб, унинг номидагижамиятни**** йил 05 июлдаги жамият таъсисчиларининг умумий йиғилиш баённомасига асосан ўз номига ўтказиб олиб, жиноий режасига кўра, тадбиркорлик учун **** йирик миқдордаги кредит маблағларини талон-торож 4 қилишни **** қилганлиги,жамият томонидан **** **** сўмлик кредит маблағлари ҳисобига олиниб келинган жами ********сўмлик қора молларни қиммат нархларда **** пулга сотиб, **** ҳисоб **** кирим қилмасдан, сотувдан тушган пул маблағларини талон-торож қилинганлиги оқибатида жамият ва давлат манфаатларига ********сўмлик жуда кўп миқдорда зарар етказганлиги,3 млрд **** млн сўмлик чорва моллари сотувдан тушган **** пулларни **** ҳисоб-**** ташқари айлантириб, **** йиллар давомидан қўшимча қиймат солиғи жами **** млн ****,6 минг сўмлик солиқ базасини яшириб, камайтириб кўрсатиб, тўлашдан қасддан бўйин товлаганлиги,**** йиллар давомида 3********сўмлик чорва моллари сотувидан келиб тушган **** пул маблағларини жамиятнинг **** **** кирим қилмасдан, товарлар савдоси ва хизмат кўрсатиш қоидаларини жуда кўп миқдорда бузишига шароит яратиб берганлиги аниқланиб,Ўзбекситон Республикаси Жиноят кодекси ****-моддаси 3-қисми “а” банди, ****-моддаси 3-қисми ва ****-моддаси 1-қисмида назарда тутилган жиноятни содир қилганликда айбдор деп топилганва5 йил 2 ой муддатга озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланган, ушбу жазога ЖИБ Нукус тумани судининг **** йил 21 сентябрдаги ҳукми билан Жиноят кодексининг ****-моддаси 4-қисми “а”банди билан 8 йил муддатга озодликдан маҳрум қилиш жазосининг ўталган муддатлари Жиноят кодексининг 59-моддаси 8-қисмига асосан қисман қўшиш йўли билан узил-кесил, аслида ўташи учун 8 йил 2 ой муддатга озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланган. Судланувчилардансолидартартибда жами **** **** сўм пул маблағлари АТ “Халқ ****” Тахтакўпир филиали фойдасига ундирилиши,2жавобгардансолиқ бўйича етказилган **** сўм миқдордаги зарар **** Республикаси Давлат солиқ бошқармаси орқали давлат фойдасига ундирилиши белгиланган. ****Республикаси судининг жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъъатининг апелляция инстанциясининг **** йил 22 ноябрь кунги **** билан суднинг ҳукми ўзгартирилган.Суд ҳукмидаги 1-жавобгарнинг айбидан **** **** **** сўм кредит маблағлариниталон-тарож қилганликдаги айб эпизодида жиноят ҳодисаси юз бермаганлиги сабабли тугатилган, 1-жавобгар томонидан жамият таъсисчиларининг **** йил 5 июльдаги баённомасига асосан жамиятни 2-жавобгарнинг номига ноқонуний равишда расмийлаштириб бериб, келгусида 2-жавобгар томонидан жамият балансида бўлган **** сўмлик 54 бош йирик шохли қора моллар ҳамда **** ****сўмлик 58 бош “Симментал” наслли қора молларниқиммат нархларда сотиб,**** ҳисоб **** кирим қилмасдан,жамият ва давлат манфаатларига **** **** сўм зарар етказганлиги айб эпизоди ҳаракатдан тугатилган. 1-жавобгарданАТ “Халқ ****” Тахтакўпир филиали фойдасига жами **** **** сўм,давлат фойдасига жами **** сўм пул маблағларини ундирилган, 2-жавобгарданАТ “Халқ ****” Тахтакўпир филиали фойдасига**** **** пул маблағлари, **** Республикаси давлат солиқ бошқармаси орқали давлат фойдасигасолиқ бўйича етказилган **** сўм миқдоридаги зарарни ундириш белгиланган. 5 Шу билан бирга, суднинг **** билан даъвогарнинг имзоси қалбакилаштирилганлиги тўғрисидаги суд-хатшунослик экспертизасининг **** йил 16 октябрь кунги №**** ва №****-сонли хулосаларини яроқсис далил деб топиб, далиллар сафидан чиқарилган,бундан ташқари даъвогар ****-сонли кредит шартномасига асосан **** **** **** сўмлик кредит маблағларининг **** **** сўмини **** йил 30 апрелдаги Э****-сонли контракт шартномасига асосан Қозоғистон Республикасидаги “Жаке” хусусий **** **** бош ғуножин молларни олиш учун **** билганлиги ва 1-жавобгар билан биргаликда Қозоғистон Республикасидаги “Жаке” хусусий ****дан молларни биргаликда олиб келганлиги, 1-жавобгар жамиятдаги барча ишларни даъвогар билан маслаҳатлашиб ишлагани, даъвогарнинг бу ишлардан хабари борлиги, 2-жавобгарга раҳбарлигини топшириб,жамиятга таъсисчи сифатида киритилганлиги, жамиятга тегишли мол-мулкларни даъвогар 1-жавобгар билан маслаҳатлашиб ҳал қилганлигини кўрсатувчи далиллар мавжудлиги сабабли тергов органининг даъвогарни фуқаровий даъвогар деб топиш тўғрисидаги **** йил 19 февраль кунги қарори бекор қилинган ва даъвогаринг ҳаракатларига баҳо бериш учун прокурорга хабар берилган. ИПК 73-моддасининг тўртинчи қисмига мувофиқ,жиноят ишлари бўйича суднинг қонуний кучга кирган ҳукми муайян ҳаракатлар содир этилганлиги ёки содир этилмаганлиги ва улар кимлар томонидан содир этилганлиги масалалари бўйича иқтисодий суд учун ****. Ушбу ҳолатда, жавобгарларнинг айблари суднинг ҳукми билан тасдиқланганлиги билан, суднинг **** билан даъвогарнингҳамушбу ҳаракатлардан хабари бўлганлиги,ушбу ҳаракатларнижавобгарлардаъвогар билан маслаҳатлашибқилганлиги аниқланганлиги вадаъвогарни фуқаровий даъвогар деб топиш тўғрисидаги тергов органининг қарори бекор қилинганлиги сабабли биринчи инстанция суди дастлабки даъво аризани қаноатлантиришни рад этиш тўғрисида тўғри хулосага келган. Шунингдек,биринчи инстанцияси судининг қарши даъво аризани қаноатлантиришни рад этиш тўғрисидагитўғрихулосага келган. 1-жавобгар қарши даъво талабига даъвогарни жамият иштирокчилари сафидан чиқаришда даъвогар жамиятга қалбаки ҳужжатлар асосида таъсисчи сифатида кирганлиги тўғрисида **** келтирган.Аммо,даъвогарнинг таъсисчи сифатида кирганҳужжатлари қонуний кучида бўлиб, бундай ҳужжатлар суд томонидан **** эмас деб топилмаган. Ушбу ҳолатда, қарши даъво аризани ҳам қаноатлантиришга асос йўқ. Судлов ҳайъати, даъвогарнинг апелляция шикоятида келтирган **** билан келиша олмайди.Сабаби, қайд қилинганидек,суднинг ҳукми билан **** жавобгарларнинг айби аниқланган, балки уларнинг ушбу жиноий ҳаракатларидан даъвогарнинг хабари бўлганлиги ҳам аниқланган. ИПК****-моддасининг биринчи қисми 1-бандига кўра, апелляция инстанцияси суди апелляция шикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйичаҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришга****. 6 Баён этилганларга асосан, судлов ҳайъати биринчи инстанция судинингҳал қилув қарориниўзгаришсиз қолдиришни, апелляция шикоятни қаноатлантиришни рад этишни,даъвогарнингапелляция шикоят беришда тўлаган ****сўм давлат божи ва****сўм почта**** зиммасида қолдиришни, даъвогардан Ўзбекистон Республикаси Олий судининг депозитига ишни видеоконференцалоқа режимида ўтказиш билан боғлиқ **** сўм суд **** ундиришнилозим топади. Юқоридагиларга асосан, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, 27****-моддаларини қўллаб, апелляция инстанцияси суди ҚАРОРҚИЛДИ: Чимбой туманлараро иқтисодий судининг****5йил16 январь кунгиҳал қилув қарориўзгаришсиз қолдирилсин. Апелляция шикоятини қаноатлантириш рад этилсин. ДаъвогарСальников ****дан ЎзбекистонРеспубликаси Олий судининг депозитига **** сўм суд **** ундирилсин.Қарорга асосан ижро **** берилсин. Қарор қабул қилинган пайтдан бошлаб қонуний кучга киради. Қарорга норози тараф қарор устидан **** Республикаси судига тафтиш тартибида шикоят қилишга (прокурор протест келтиришга) ****. Раислик қилувчи: Г.Ешназарова Ҳайъат аъзолари: **** ****