Решение #2847149 Экономические

*****-сонли иқтисодий иш Судья: ***** Ўзбекистон Республикаси номидан ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Урганч шаҳри 2025 йил ***** Урганч туманлараро иқтисодий судининг судьяси *****раислигида, судья ёрдамчиси *****нинг котиблигида Урганч туманлараро иқтисодий судининг биносидаги очиқ суд мажлисида, даъвогар Урганч *****нинг жавобгар “*****” масъулияти чекланган жамиятига нисбатан *****йилда тузилган *****-сонли қишлоқ хўжалигига мўлжалланмаган бўш турган ер участкасини ижарага олиш тўғрисидаги шартномани муддатидан олдин бекор қилиш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни даъвогар вакили ***** (2025 йил ***** -сонли ишончнома асосида), жавобгар вакили ***** (Раҳбар), учинчи шахс ***** (2025 йил ***** -сонли ишоннчомага асосан) ва ***** (ишончномага асосан) ҳамда ***** ларнинг иштирокида кўриб чиқиб, қуйидагиларни А Н И Қ Л А Д И : Урганч ***** (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) Урганч туманлараро иқтисодий судига даъво ариза билан мурожаат қилиб, “*****” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)га нисбатан *****йилда тузилган *****-сонли қишлоқ хўжалигига мўлжалланмаган бўш турган ер участкасини ижарага олиш тўғрисидаги шартномани муддатидан олдин бекор қилишни сўраган. Суднинг 2025 йил ***** кунги ажрими билан ишга низонинг предметига нисбатан мустақил талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида ***** жалб этилган. Суднинг 2025 йил ***** кунги ажрими билан ишга низонинг предметига нисбатан мустақил талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида ***** жалб этилган. Бугунги суд мажлиси вақти ва жойи тўғрисида белгиланган тартибда огоҳлантирилган учинчи шахслар ***** ишда вакил иштирокини таъминламадилар. Бундай ҳолатда суд ишни Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 128, 129, 170-моддаларига асосан ишни ушбу учинчи шахс вакилларининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Суд мажлисида даъвогар вакили тушунтириш бериб, судга маълумотнома тақдим қилиб, жавобгар томонидан қурилиш ишлари амалга оширилаётганлигини маълум қилиб, суддан ишни қонуний кўриб чиқишни сўради. Суд мажлисида иштирок этган жавобгар вакили тушунтириш бериб, дастлабки лойиҳалар ваколатли органлар томонидан ўзгартирилганлигини, шу сабабли қурилиш ишлари кечикканлигини, бироқ бугунги кунга келиб қурилиш ишлари бошлаб юборилганлигини маълум қилиб, даъво талабини рад қилишни сўради. Суд мажлисида иштирок этган ***** вакили ишни қонуний кўриб чиқишни сўради. Суд мажлисида иштирок этган ***** даъво талабини рад қилиш тўғрисида фикр билдирди. Суд ишда иштирок этувчи тарафлар вакилларининг тушунтиришларини ҳамда прокурор фикрини тинглаб ва ишдаги ҳужжатларни муҳокама қилиб, қуйидаги асосларга кўра даъво талабини қаноатлантиришни рад қилишни лозим топди. Иш ҳужжатларидан ва суд муҳокамасидан аниқланишича, “*****” масъулияти чекланган жамияти ***** ҳудудида кўп қаватли турар жой биноси қуриш бўйича ғолиб деб топилиб, ***** билан ижара шартномаси расмийлаштирилган. Бироқ, жамият томонидан кўп қаватли турар жой биноси қуриш бўйича қурилиш ишлари бошланмаганлиги сабабли ***** билан тузилган ижара шартномасини бекор қилиш чораларини кўриш сўралган. Урганч тумани ҳокимининг ***** йилдаги ***** -сонли тадбиркорлик ва шаҳарсозлик фаолиятини амалга ошириш учун ер участкаларини ажратиш бўйича онлайн ауционга ер майдонларини жойлаштириш тўғрисидаги қарорига асосан кўп қаватли турар жой биносини қуриш учун Лот рақами ***** бўлган ер участкаси «Е-ijr uktsi n» ягона электрон савдо майдончасига қўйилган. “*****” масъулияти чекланган жамияти томонидан 2024 йил ***** куни бўлиб ўтган «Е-ijr uktsi n» ягона электрон савдо майдончасида ***** ҳудудида бўш ер участкасидан 12 қаватли кўп хонадонли турар-жой биноси қурилиши учун ютиб олинган ва ***** йилда элекрон-онлайн аукцион натижалари тўғрисида ***** -сонли баённома расмийлаштирилган. *****йилда “*****” масъулияти чекланган жамияти ва ***** ўртасида қишлоқ хўжалигига мўлжалланмаган бўш турган ер участкасини ижарага олиш тўғрисида *****-сонли ижара шартномаси тузилган. Давлат кадастрлар палатасининг кўчмас мулк объектига бўлган ҳуқуқларни давлат рўйхатидан ўтказилганлиги тўғрисидаги Давлат реестридан кўчирмасига асосан “*****” масъулияти чекланган жамияти ***** йилда ***** -сон билан рўйхатдан ўтказилган. “*****” масъулияти чекланган жамияти томонидан қурилиш ишлари олиб борилмаганлиги сабабли даъвогар томонидан ёзма равишда огоҳлантирилган, қурилиш ишлари бошланмаганлиги аниқланган. Ижарага берувчи ***** ҳамда ижарага олувчи “*****” масъулияти чекланган жамияти ўртасида *****йилда *****-сонли тузилган шартноманинг 6.1-бандида “Ижара шартномаси шартларининг ўзгартирилишига, унинг бекор қилинишига ва тўхталишига томонларнинг келишуви билан йўл қўйилиши, томонлардан бири шартнома шартларини бузган тақдирда иккинчисининг талабига кўра ижара шартномасини тегишли суднинг қарори билан бекор қилиниши мумкин” деб кўрсатилган. Шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 21.02.2025 йилдаги ПФ-26-сонли “Уй-жой ва ипотека бозорини янада ривожлантиришга оид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги Фармонининг 3-бандида Ер участкаларини кўп квартирали уй-жойлар қуриш учун ижарага бериш бўйича аукцион савдолари офертасида қурилиш ишларини бошлашга 3 ойлик муддат белгиланиши, оферта талабларини бажармаган аукцион савдоси ғолибидан ер участкаси Ўзбекистон Республикаси Президентининг 06.09.2024 йилдаги ПФ 135-сон Фармонининг 4-иловасида белгиланган тартибда қайтариб олинади ва такроран аукцион савдоларига қўйилиши назарда тутилган. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 06.09.2024 йилдаги ПФ 135сонли Фармони 4-иловасининг 7-бандида “Лойиҳалаш, қурилишни якунлаш ҳамда объектни фойдаланишга топшириш муддатларига риоя қилинмаганда, туман (шаҳар) ҳокимлиги томонидан ер участкасига бўлган ҳуқуқни бекор қилиш ва ер участкасини бошқа шахсга реализация қилиш учун электрон онлайн аукционга чиқариш тўғрисида судга мажбурий тартибда даъво аризаси киритилади” деб белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 20.11.2023 йилдаги 28-сонли “Судларда ерга оид низоларни кўришда қонунчилик ҳужжатлари нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида”ги Қарорнинг 2-боби, 8-банди, 6-хатбошисида ерга оид ҳуқуқий муносабатлардан келиб чиқадиган низолар тааллуқлилигига кўра, фуқаролик ишлари бўйича судлар ёки иқтисодий судлар томонидан кўриб чиқилиши белгиланган. Шунга мувофиқ, даъвогар томонидан жавобгарга нисбатан ер ижара лшартномасини бекор қилиш талаби билан судга даъво ариза билан мурожаат қилган. Бироқ, бугунги кунга келиб камчиликлар бартараф қилинган ва жавобгар томонидан қурилиш ишлари бошлаб юборилган. Бу эса даъвогар вакилининг кўрсатмаси ҳамда дирекциянинг судга тақдим этган маълумотномаси билан ўз тасдиғини топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68-моддасига асосан ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 118-моддасига асосан ишда иштирок этувчи шахсларнинг суд харажатларини тақсимлаш тўғрисидаги келишувига кўра, суд ушбу келишувга мувофиқ ҳал қилув қарорини қабул қилади. Юқоридагиларга асосан суд даъвогарнинг даъвосини қаноатлантиришни рад этишни, суд харажатларини жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Бинобарин, суд Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, 118, 128, 129, 170, 176-180, 186-моддаларини қўллаб, Қ А Р О Р Қ И Л Д И: Даъвогарнинг даъвосини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар “*****” масъулияти чекланган жамиятидан Республика бюджетига ***** сўм давлат божи ундирилсин. Жавобгар “*****” масъулияти чекланган жамиятидан даъвогар Урганч ***** фойдасига ***** сўм почта харажати ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро варақаси берилсин. Ҳал қилув қароридан норози томон бир ойлик муддат ичида шу суд орқали Хоразм вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой муддатда кассация тартибида шикоят қилишга, прокурор протест келтиришга ҳақли. Судья *****