Реквизиты
Категория Экономические Номер дела 4-1802-2501/6850 Дата решения 14.11.2025 Инстанция Первая инстанция Тип документа Суд Каршинский межрайонный экономический суд Судья ESHMIRZAYEV ZOXIDJON MUXAMMADIYEVICH Язык
Стороны
Истец / Обвинение Ответчик / Подсудимый Elnurb k-J h ngir B r k
Source ID 07403f05-fc8d-4f47-9900-fc8ae3f7d14d Claim ID PDF Hash d38fc7d0860cb7f2... Загружено 10.04.2026 17:06 PDF
Ссылки на нормативные акты 7
Ссылка Название акта Статья Часть Тип
Узбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддаси Узбекистон Республикаси Конституцияси 55 law
ФКнинг 236-моддаси ФКнинг 236 law
ФКнинг 744-моддаси ФКнинг 744 law
ФКнинг 279-моддаси ФКнинг 279 law
нинг 26-моддаси нинг 26 law
онуннинг 28-моддаси онуннинг 28 law
ИПКнинг 118-моддаси ИПКнинг 118 law
Текст решения Оригинал (узб.)
4-1802-2501/6850-сонли иктисодий иш УЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ХДЛ КИЛУВ КАРОРИ Шахрисабз шахри 2025 йил 14 ноябрь Шахрисабз туманлараро иктисодий суди судья З.Эшмирзаевнинг раислигида, судья ёрдамчиси Ф.Муртазаевнинг котиблигида, тарафларсиз, даъвогар чет эл капитали иштирокидаги “H mk rb nk” АТБнинг жавобгар “Elnurb k-J h ngir B r k ” масъулияти чекланган жамиятидан 69 045 462, 38 сум микдордаги карздорлик, яъни муддати утган 13 473 366,22 сум, шундан 4 928 620,67 сум асосий карз, 5 894 260,09 сум фоиз карзи, 2 650 485,46 сум пеня, муддати утмаган карзи 55 572 096,16 сум, шундан 54 772 698,20 сум асосий карз, 799 397,96 сум фоизи карзини муддатидан олдин ундириш ва ундирувни “Elnurb k-J h ngir B r k ” масъулияти чекланган жамиятига тегишли булган 2024 йил 19 январдаги G 3335701-сонли транспорт воситаси руйхатдан утказилганлиги тугрисидаги гувохномага асосан тегишли булган 2023 йилда ишлаб чикарилган, двигатель раками F8CB231990223, шасси раками ракамсиз, кузов раками XWB7 12YDRP810186, ранги “ q summit whit ”, давлат раками белгиси 70 603 B , “Ch vr l t D m s-2” русумли автомашинасига каратиш тугрисидаги даъво аризаси юзасидан кузгатилган ишни суднинг маъмурий биносида, очик суд мажлисида куриб чикиб, куйидагиларни а н и к л а д и: Чет эл капитали иштирокидаги “H mk rb nk” АТБ (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) манфаатида Шахрисабз туманлараро иктисодий судига даъво аризаси билан мурожаат килиб, “Elnurb k-J h ngir B r k ” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади) хисобидан 69 045 462, 38 сум микдордаги карздорлик, яъни муддати утган карзи 13 473 366,22 сум, шундан 4 928 620,67 сум асосий карз, 5 894 260,09 сум фоиз карзи, 2 650 485,46 сум пеня, муддати утмаган карзи 55 572 096,16 сум, шундан 54 772 698,20 сум асосий карз, 799 397,96 сум фоизи карзини муддатидан олдин ундириш ва ундирувни “Elnurb k-J h ngir B r k ” масъулияти чекланган жамиятига 2024 йил 19 январдаги G 3335701-сонли транспорт воситаси руйхатдан утказилганлиги тугрисидаги гувохномага асосан тегишли булган 2023 йилда ишлаб чикарилган, двигатель раками F8CB231990223, шасси раками ракамсиз, кузов раками XWB7 12YDRP810186, ранги “ q summit whit ”, давлат раками белгиси 70 603 B булган, “Ch vr l t D m s-2” русумли автомашинасига каратишни сураган. Суднинг ажрими билан ишга Марказий банкнинг ^ашкадарё вилояти бош бошкармасидан мутахассис жалб килинган. 2 Суд мухокамасининг вакти ва жойи хакида тегишли тарзда хабардор килинган даъвогар, жавобгар вакиллари ва мутахассис суд мажлисида уз иштирокини таъминламади. Мазкур холатда суд ишни Узбекистан Республикаси Иктисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг 128, 170моддаларига асосан даъвогар, жавобгар ва мутахассис вакилининг иштирокисиз куришни лозим топади. Суд даъво аризасида келтирилган холатларни иш хужжатлари билан бирга урганиб чикиб, мухокама килиб, куйидагиларга асосан даъвони кисман каноатлантиришни лозим топади. Узбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига асосан хар ким уз хукук ва эркинликларини конунда такикданмаган барча усуллар билан химоя килишга хакли. Х,ар кимга бузилган хукук ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши конунда белгиланган муддатларда ваколатли, мустакил хамда холис суд томонидан куриб чикилиши хукуки кафолатланади. Иш хужжатларига кура, тарафлар уртасида 2024 йил 17 январда 16сонли кредит шартномаси тузилган булиб, унга кура жавобгарга “Дамас” русумли транспорт воситаси сотиб олиш учун йиллик 28 фоиз устама тулаш шарти билан 48 ой муддатга 77 000 000 сум кредит ажратилган. Банк томонидан ушбу кредит маблаги тарафлар уртасида тузилган шартномага мувофик ва шартларда жавобгарга уз вактида ажратилган. Тарафлар уртасида тузилган шартноманинг 4.4-бандига кура, шартнома шартларига мувофик карз олувчи томонидан олинган кредит у томонидан шартномага илова тарикасида белгиланган (кредитни тани ва фоизларни тулаш) тулов жадвалига мувофик кайтарилиши лозим. Бирок, иш хужжатларига кура, жавобгар кредитни тулашни узлуксиз равишда кечиктириб келганлиги, натижада тулов жадвалида белгиланган муддат 17 марта бузилганлиги ва мажбурият бажарилишининг кечикиши уч ойдан ошганлиги аникланди. Натижада ушбу низо келиб чикиб, даъвогар судга даъво аризаси билан мурожаат килган. Суд даъво талабини асосли деб хисоблайди. Узбекистон Республикаси Фукаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг 8, 234-моддаларига кура мажбуриятлар шартномадан, зиён етказиш натижасида хамда ушбу Кодексда курсатилган бошка асослардан келиб чикади. ФКнинг 236-моддасига кура, мажбуриятлар мажбурият шартларига ва конунчилик талабларига мувофик, бундай шартлар ва талаблар булмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда куйиладиган бошка талабларга мувофик лозим даражада бажарилиши керак, 237-моддасига кура, мажбуриятни бажаришдан бир томонлама бош тортишга йул куйилмайди. ФКнинг 744-моддасининг биринчи кисмига мувофик кредит шартномаси буйича бир тараф - банк ёки бошка кредит ташкилоти (кредитор) иккинчи тарафга (карз олувчига) шартномада назарда тутилган микдорда ва шартлар асосида пул маблаглари (кредит) бериш, карз олувчи эса олинган пул суммасини кайтариш ва унинг учун фоизлар тулаш мажбуриятини олади. 3 Ишга суднинг ажрими билан мутахассис жалб килинган булиб, мутахассис узининг ёзма тушунтиришида даъвогар жавобгарга нисбатан муддати утган кредит фоизидан 144 933,84 сум, кредит пенясидан 1 343 845,46 сум, жами 1 488 779,30 сум ортикча карздорлик хисоблаганлигини маълум килган. Тарафлар уртасида тузилган шартноманинг 5.1-бандига кура, карз олувчи кредитдан фойдаланганлиги учун кредиторга йиллик 28 фоиз микдордаги узгармас фоиз тулаши, 5.3-бандига кура карз олувчи томонидан кредитдан фойдаланганлик учун фоизлар тулов хужжатига асосан тулов жадвалида курсатилган муддатларда туланиши, 8.4-бандига кура карз олувчи томонидан олинган кредит кайтариш жадвалида белгиланган муддатларда туланмаган такдирда тулов муддати утган кундан бошлаб муддати утган кредит суммасига белгиланган фоиз ставкасининг 1,5 бараварига оширилган холда хисоблаб ундирилишига келишган. Шартноманинг 12.4-банди j-кичик бандига кура, кредит ва унга хисобланган фоизларни шартнома ва кутттимча. шартномада белгиланган муддатдан 30 кун ва ундан ортик муддатда кечиктирилиши, k-кичик бандига кура кредит ва унга хисобланган фоизларни мунтазам равишда кечиктириб туланиши, яъни ун икки ой давомида мазкур шартноманинг ажралмас кисми хисобланган кайтариш жадвалида кайд этилган тулов муддатини уч ва ундан ортик маротаба бузилиши жиддий бузилиш хисобланиб, кредитор кредит ва унга хисобланган фоизларни муддатидан ундириб олиши мумкинлиги белгиланган. Жавобгар шартнома шартларига лозим даражада риоя килмаган. Жавобгар судга даъвони рад этишга асос булган далилларни такдим этмади. Иш хужжатларига кура жавобгарнинг 4 928 620,67 сум муддати утган асосий карзи, 5 749 326,25 сум муддати утган фоиз карзи, 54 772 698,20 сум муддати утмаган асосий карзи, 799 397,96 сум муддати утмаган фоиз карзи мавжудлиги аникланди. Шу сабабли суд даъвогарнинг асосий карз ундириши хакидаги талабини кисман каноатлантириб, жавобгардан даъвогарга 4 928 620,67 сум муддати утган асосий карз ва 54 772 698,20 сум муддати утмаган асосий карз ундиришни лозим топди. Бундан ташкари даъвогар 5 894 260,09 сум муддати утган фоиз карзи ундириш хакида талаб билдирган булсада, даъвогар томонидан 144 933,84 сум фоиз карзи ортикча хисобланганлиги аникланди. Иш буйича тупланган хужжатларга кура жавобгарнинг даъвогар олдида 5 749 326,25 сум муддати утган фоиз карзи ва 799 397,96 сум муддати утмаган фоиз карзи мавжудлиги аникланди. Шу сабабли суд даъвогарнинг ушбу талабини кисман каноатлантириб, жавобгардан даъвогарга 5 749 326,25 сум муддати утган фоиз карзи ва 799 397,96 сум муддати утмаган фоиз карзини ундиришни лозим топди. Шартноманинг 8.4-бандида кура, карз олувчи кредит туловларини уз вактида туламаган хамда улар юзасидан муддати утган карзлар юзага келган холларда тулов кечиктирилган хар бир кун учун банкка муддати утган кредит 4 карздорлигига нисбатан 0,2 фоиз, муддати утган фоиз туловларига нисбатан 0,2 фоиз микдорда микдорда пеня тулаши, пеня карз олувчи томонидан муддати утказиб юборилган суммадан тулов амалга оширилиши керак булган кундан карз олувчи томонидан муддати утган мажбурият бажарилгунга кадар хисобланиши, хисобланган пеня микдори бажарилмаган ёки лозим даражада бажарилмаган мажбуриятнинг 50 фоизидан отттиб кетмаслиги белгиланган. Шунга асосан даъвогар жавобгардан 2 650 485,46 сум пеня ундиришни сураган. Иш буйича тупланган хужжатлар хамда мутахассиснинг ёзма тушунтириши билан ундирилиши талаб килинган пенянинг 1 343 845,46 сумлик кисми асоссиз эканлиги, колган 1 306 640 сумлик кисми эса асосли эканлиги аникданди, шу сабабли суд даъвогарнинг пеня ундириш хакидаги талабини кисман каноатлантиришни ва жавобгардан даъвогарга 1 306 640 сум пеня ундиришни лозим топди. Бундан ташкари даъвогар ундирувни кредитнинг таъминоти сифатида гаровга куйилган жавобгарга 2024 йил 19 январдаги G 3335701-сонли транспорт воситаси руйхатдан утказилганлиги тугрисидаги гувохномага асосан тегишли булган 2023 йилда ишлаб чикарилган, двигатель раками F8CB231990223, шасси раками ракамсиз, кузов раками XWB7 12YDRP810186, ранги “ q summit whit ”, давлат раками белгиси 70 603 B булган, “Ch vr l t D m s-2” русумли автомашинасига каратишни сураган. ФКнинг 279-моддасига кура гаровга олувчининг (кредиторнинг) талабларини кондириш учун ундирувни карздор гаров билан таъминланган мажбуриятни узи жавобгар булган вазиятларда бажармаган ёки лозим даражада бажармаган такдирда гаровга куйилган мол-мулкка каратиш мумкин. Кредит шартномасининг уз вактида бажарилишини таъминлаш максадида тарафлар уртасида 2024 йил 22 январда тузилиб, нотариус томонидан тасдикланган гаров шартномасига кура, жавобгар кредит шартномасини уз вактида бажарилишини таъминлаш максадида “гаровга олувчи”га узига тегишли булган “D m s-2” русумли, 2023 йилда ишлаб чикарилган, F8CB231990223 двигатель ракамли, кузов раками XWB7 12YDRP810186, шасси, ок рангли, 38 оти кучига эга, давлат раками белгиси 70 603 B булган автомашинасини гаровга куйган, ушбу мулкнинг киймати 2024 йил 19 январдаги гаровга куйилаётган мулкларни гаров кийматини келишув далолатномасига асосан 96 250 000 сумга бахоланган. “Гаров тугрисида”ги Узбекистон Республикаси конуни (бундан буён матнда конун деб юритилади)нинг 26-моддасига кура, гаровга олувчининг (кредиторнинг) талабларини кондириш учун ундирувни карздор гаров билан таъминланган мажбуриятни узи жавобгар булган вазиятларда бажармаган такдирда ёки лозим даражада бажармаганда гаровга куйилган мол-мулкка каратиши мумкин. ^онуннинг 28-моддасига кура гаровга куйилган мол-мулкнинг кимошди савдосидаги бошлангич сотиш нархи гаровга куювчи ва гаровга 5 олувчи уртасидаги келишувга асосан белгиланади. Гаровга куювчи ва гаровга олувчи уртасида мол-мулк нархи буйича келишмовчиликлар мавжуд булган такдирда, мустакил бахоловчи ташкилот жалб этилади ва гаровнинг дастлабки киймати бозор кийматидан келиб чикиб белгиланади. Кредит шартномасининг таъминоти сифатида гаровга куйилган мулкнинг бахоси юзасидан тарафлар уртасида низо ёки келишмовчилик мавжуд эмас. Иш хужжатларига кура, ундирувни гаровга куйилган мол-мулкка каратиш учун асос мавжуд. Жавобгар узи гаров билан таъминлаган мажбуриятларини лозим даражада бажаришни таъминламаган шундай экан, даъвонинг ушбу талаби хам каноатлантирилиши лозим. ИПКнинг 118-моддасида суд харажатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг каноатлантирилган даъво талаблари микдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши белгиланган. Юкоридагиларга кура, суд даъвони кисман каноатлантиришни, жавобгардан республика бюджетига 1 351 133,66 сум давлат божи ва даъвогарга олдиндан туланган 41 200 сум почта харажатлари, даъвогардан республика бюджетига 29 775,59 сум давлат божи ундиришни лозим топади. Узбекистан Республикаси Иктисодий процессуал кодексининг 118, 128, 170, 176-179, 186, 192-моддаларини куллаб, суд К а р о р к и л д и: Даъво кисман каноатлантирилсин. “Elnurb k-J h ngir B r k ” масъулияти чекланган жамияти хисобидан чет эл капитали иштирокидаги “H mk rb nk” АТБга 4 928 620,67 сум муддати утган асосий карз, 5 749 326,25 сум муддати утган фоиз карзи, 54 772 698,20 сум муддати утмаган асосий карз, 799 397,96 сум муддати утмаган фоиз карзи, 1 306 640 сум пеня ва олдиндан туланган 41 200 сум почта харажати ундирилсин. Ундирув (ундирув каратилаётган гаровга куйилган “Elnurb k-J h ngir B r k ” масъулияти чекланган жамиятига тегишли гаровга куйилаётган мулкларни гаров кийматини келишув далолатномасида курсатилган нарх буйича реализация килинишини тушунтирган холда) “Elnurb k-J h ngir B r k ” масъулияти чекланган жамиятига 2024 йил 19 январдаги G 3335701-сонли транспорт воситасини руйхатдан утказилганлиги тугрисидаги гувохномага асосан тегишли булган 2023 йилда ишлаб чикарилган, двигатель раками F8CB231990223, шасси раками ракамсиз, кузов раками XWB7 12YDRP810186, ранги “ q summit whit ”, давлат раками белгиси 70 603 B булган, “Ch vr l t D m s-2” русумли автомашинасига каратилсин. Даъвонинг колган кисмини каноатлантириш рад этилсин. “Elnurb k-J h ngir B r k ” масъулияти чекланган жамиятидан республика бюджетига 1 351 133,66 сум давлат божи ундирилсин. “H mk rb nk” АТБдан республика бюджетига 29 775,59 сум давлат божи ундирилсин. 6 Х,ал килув карори конуний кучга киргандан сунг ижро варакалари берилсин. Мазкур хал килув кароридан норози булган томонлар у кабул килинган кундан эътиборан бир ой ичида шу суд оркали Кдшкадарё вилоят судининг иктисодий ишлар буйича судлов хайъатига апелляция тартибида ёки конуний кучга кирган ва апелляция тартибида курилмаган хал килув карори устидан у конуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят килиши (протест келтириши) мумкин. Судья З.Эшмирзаев