Решение #2847359 Экономические

****5-2403/****-сонли иш Биринчиинстанциясудида ишни кўргансудьяТ.Ш.Алимардонов Кассация инстанцияси судида маърузачисудьяА.Ҳ.Сафаров **** СУРХОНДАРЁ ВИЛОЯТСУДИ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ КАССАЦИЯИНСТАНЦИЯСИНИНГ Қ АР О Р И ****5йил13 ноябрь Сурхондарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатиА.Ҳ.Сафаровраислигида, ҳайъат аъзолариР.М.Бегимов ваУ.А.****лардан иборат таркибда,судья катта ёрдамчисиА.Рамазоновнингсуд ****котиблигида,даъвогартаъсисчиси **** вакиллари Қ.Худайқулов, ****қулов(ишончнома асосида),жавобгар “S ‘ I J NU S VD ” **** вакили **** (ишончнома асосида), қўшимча жавобгар Шўрчи туман ҳокимлиги вакили **** (ишончнома асосида)лариштирокида,даъвогар таъсисчи ****нингжавобгар “S ‘ I J NU S VD ” ****вақўшимча жавобгар Шўрчи туман ҳокимлигиҳамдаШўрчи туманДавлат хизматлари марказига нисбатан **** йил 25 январдаги 01-сонли умумий йиғилиш баённомасини **** эмас деб топиш **** Деновтуманлараро иқтисодий судининг**** йил 16 апрелдақабул қилинганҳал қилув қарорига нисбатан Шўрчи туман ҳокимлиги томониданберилганкассацияшикоятинииш ҳужжатлари билан биргаликда кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: Даъвогар таъсисчиси****(бундан кейин матнда даъвогар деб юритилади)Денов туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар “S ` I J NU S VD ” масъулияти чекланган жамияти (бундан кейин матндажавобгар деб юритилади)вақўшимча жавобгарларШўрчи туман ҳокимлиги (бундан кейин матндақўшимча жавобгардеб юритилади)ҳамдаШўрчи туман Давлат хизматлари маркази (бундан кейин матндаМарказдеб юритилади)га нисбатан жавобгар иштирокчиларининг **** йил 25 январдаги 01-сонли умумий йиғилиш баённомасини **** эмас деб топишни сўраган. Денов туманлараро иқтисодий судининг****5йил16 апрелдаги ҳал қилув қарори билан даъвоталаби тўлиққаноатлантирилган. Ҳал қилув қароридан норози бўлганқўшимчажавобгарСурхондарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига кассация шикояти билан мурожаат қилиб,шикоятдабиринчи инстанциясудининг ҳал қилув қарори асослантирилмаганлиги, суд **** далилларга асосланмаганлиги, суд муҳокамасининг **** ва жойи **** хабардор қилинмаганлиги, суд томонидан **** таъсисчиси қонунда белгиланган муддатда ўз улушиникиритмаганлиги, Марказ томонидан **** йил 25 январда ****-сонли реестр **** билан руйхатга олинган руйхатга олинган жавобгар низомининг 2 7.2-бандида жавобгарнинг улуши 51 фоиз миқдорида деб қайд этилганлиги, экспертиза хулосасида умумий йиғилиш ўтказилганлиги ёки ўтказилмаганлиги **** хулоса берилмаганлиги, имзо қўйилмаганлиги асоси билан йиғилишни ўтказилмаган деб хулоса қилиш қонун нормасига тўғри келмаслиги, суд низоли баённомани қонунга мувофиқлигинитекшириб кўрмаганлигини,**** муҳри босилганлиги,ЎзбекистонРеспубликасиОлий хўжалик судиПленумининг**** йил 20 июндаги “Иқтисодий судлар томонидан корпоратив низоларни ҳал этишнинг айрим масалалари тўғрисида”ги ****-сонли қарорининг 20.1-бандида келтирилган тушунтириш ва кўрсатмаларга риоя қилинмаганлгини баён қилиб,Деновтуманлараро иқтисодийсудининг ****5йил16 апрелдаги ****5-****3/****5-сонлиҳал қилув қароринибекор қилиб, даъвоталабинирадқилишнисўраган. Суд**** муҳокамасининг жойи ва **** тўғрисида учинчи шахслар тегишли тартибда хабардор қилинган бўлса-да, суд муҳокамасида иштирок этмади ёкивакили иштирокини таъминламади. Мазкур ҳолатда, судлов ҳайъатиЎзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан кейин матндаИПКдеб юритилади)нинг ****-моддасига асосан ишни уларнинг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб топди. Суд муҳокамасида иштирок этганқўшимчажавобгарвакили кассацияшикоятини қувватлаб,ундаги **** такрорлаб,униқаноатлантиришни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилишни,2023йил 25 январдаги1-сонли умумий йиғилишбаённомасини **** эмас деб топиш**** биринчи инстанция суди **** хулосага келганлигини қайд этиб, даъво аризасини рад этиш ****янги қарор қабул қилишни сўради. Суд муҳокамасида иштирок этгандаъвогарвакили судга тушунтириш бериб, умумий йиғилишқонун ҳужжатларида назарда тутилган тартибга риоя қилинмасданўтказилганлигини,**** раҳбари ягона таъсисчи эканлигини,йиғилиш ўтказилиши**** умуман хабардор қилинмаганлиги, таъсисчи белгиланган тартибда ****илмаганлигини билдириб,биринчи инстанция суди томонидан қабул қилинган ҳал қилув қарори қонуний ва асослантирилган ҳолда қабул қилинганлигини қайд этиб,кассация шикоятинирад этишнисўради. Суд муҳокамасида иштирок этганжавобгарвакили судгабергантушунтиришида, умумий йиғилиш қонун ҳужжатларида назарда тутилган тартибга риоя қилинмасдан ўтказилганлигини, йиғилиш ўтказилиши **** раҳбариумуман хабардор қилинмаганлиги, таъсисчи белгиланган тартибда ****илмаганлигини,Ўзбекистон Республикаси“Масъулияти чекланган жамиятлар тўғрисида”ги Қонуниталаблари бузилганлигинибилдириб, кассация шикоятини рад этиб,биринчи инстанция суди томонидан қабул қилинган ҳал қилув қарориниўзгаришсиз қолдиришнисўради. Судлов ҳайъати,суд муҳокамаси иштирокчиларинингиш юзасидан тушунтиришларини тинглаб,кассацияшикоятида келтирилган **** муҳокама қилиб, ишдаги мавжуд ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўракассация шикоятини қаноатлантиришни рад этишни,биринчиинстанция судинингҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни лозимдеб ҳисоблайди. 3 Ишдаги ҳужжатлар ва тарафларвакилларинингтушунтиришларидан аниқланишича,жавобгар умумий йиғилиши 1-сонли қарори **** йил 25 январда қабул қилинган бўлиб, ушбу қарорга мувофиқ жавобгарга тегишли 1,76 га ер майдонини қўшимча жавобгарга ўтказиб, даъвогарнинг (******** сўм) 51 фоиз улушини қўшимча жавобгарга ўтказиб, даъвогарнинг жавобгардаги улушининг миқдори **** фоиздан (**** сўм) 49 фоизга туширилган. Даъвогар мазкур умумий йиғилиш қарорига жавобгардаги улушнинг **** фоиз эгаси бўлган даъвогар номидан номаълум шахс имзоланганлигига сабабли умумий йиғилиш баённомаси (қарори)ни **** эмас деб топишни сўраган. Ўзбекистон Республикаси“Масъулияти чекланган жамиятлар тўғрисида”ги Қонуни(бундан кейин матнда Қонундеб юритилади)нинг 8-моддаси биринчи қисми 2-хатбошига кўра, ж[ОКОЗ: 1.03.00.00.00 Фуқаролик қонунчилиги- 03.03.00.00 Юридик шахслар- 03.03.05.00 Хўжалик ширкатлари ва жамиятлари- 03.03.05.01 Умумий қоидалар] амият иштирокчилари ушбу Қонунда ва жамиятнинг таъсис ҳужжатларида белгиланган тартибда жамиятнинг ишларини бошқаришда иштирок этишга ****. Қонуннинг 29-моддаси биринчи қисмида, ж[ОКОЗ: 1.03.00.00.00 Фуқаролик қонунчилиги- 03.03.00.00 Юридик шахслар- 03.03.05.00 Хўжалик ширкатлари ва жамиятлари- 03.03.05.01 Умумий қоидалар] амият иштирокчиларининг умумий йиғилиши жамият бошқарувининг олий органи ҳисобланиши, 30-моддаси иккинчи қисмида, жамият иштирокчилари умумий йиғилишининг **** ваколатлари жумласига жамият фаолиятининг асосий йўналишларини белгилаш,шунингдек тижорат ташкилотларининг бошқа бирлашмаларида иштирок этиш тўғрисида қарор қабул қилиш, жамиятуставфондининг(уставкапиталининг)миқдорини ўзгартириш, таъсис ҳужжатларига ўзгартишлар ва қўшимчалар киритиш, жамиятнинг ижро этувчи органларини тузиш ва уларнинг ваколатларини муддатидан илгари тугатиш, жамиятнинг тафтиш комиссиясини(тафтишчисини)сайлаш ва унинг ваколатларини муддатидан илгари тугатиш, агаржамиятнинг уставида кузатув кенгашини тузиш назарда тутилган бўлса,уни сайлаш ва унинг ваколатларини муддатидан илгари тугатиш, йиллик ҳисоботларни ва йилликбухгалтериябалансларини тасдиқлаш, жамиятнингсоффойдасини жамият иштирокчилари ўртасида **** тўғрисида қарор қабул қилиш, жамият органларининг фаолиятини тартибга солувчи ҳужжатларни тасдиқлаш(қабул қилиш), аудиторлик текширувини ўтказиш тўғрисида қарор қабул қилиш,аудиторлик ташкилотлари ҳамда уларнинг хизматларига тўланадиган **** энг кўп миқдорини аниқлаш, бошқа юридик шахсларни,ваколатхоналар ва филиалларни тузиш тўғрисида қарор қабул қилиш, жамиятни қайта ташкил этиш ёки тугатиш тўғрисида қарор қабул қилиш, тугатувчини тайинлаш ва тугатиш балансларини тасдиқлаш, ушбу Қонунда назарда тутилган бошқа масалаларни ҳал қилиши белгиланган. Шунингдек, мазкур Қонуннинг 32-моддаси биринчи қисмида, ж[ОКОЗ: 1.03.00.00.00 Фуқаролик қонунчилиги- 03.03.00.00 Юридик шахслар- 03.03.05.00 Хўжалик ширкатлари ва жамиятлари- 03.03.05.01 Умумий қоидалар] 4 амият иштирокчиларининг навбатдан ташқари умумий йиғилиши жамиятнинг уставида белгиланган ҳолларда,шунингдек, агарбундай умумий йиғилишни ўтказишни жамиятнинг ва унинг иштирокчиларининг манфаатлари **** этса,бошқа ҳолларда ҳам ўтказилиши,тўртинчи қисмидаэса жамиятнинг ижро этувчи органи жамият иштирокчиларининг навбатдан ташқари умумий йиғилишини ўтказиш тўғрисидаги талаб олинган санадан эътиборан учкуничида мазкур талабни кўриб чиқиши ва жамият иштирокчиларининг навбатдан ташқари умумий йиғилишини ўтказиш **** ёки уни ўтказишнирадэтиш тўғрисида қарор қабул қилиши шартлиги қайд этилган. Бундан ташқари Қонуннинг33-моддаси биринчи қисмида,жамият иштирокчиларининг умумий йиғилишини **** орган ёки шахслар уни ўтказишдан камида ўттиз кун олдин бу **** жамиятнинг ҳар бир иштирокчисини жамият иштирокчиларининг рўйхатида кўрсатилган манзил бўйича буюртма хат билан ёки жамиятнинг уставида назарда тутилган бошқа усулда хабардор қилиши шартлиги, иккинчи қисмида, хабарномада жамият иштирокчиларининг умумий йиғилиши ўтказиладиган **** ва жой, шунингдек таклиф қилинаётган кун тартиби кўрсатилиши кераклиги, саккизинчи қисмида, жамият иштирокчиларининг умумий йиғилишини **** ушбу моддада белгиланган тартиби бузилган ****, агар бундай умумий йиғилишда жамиятнинг барча иштирокчилари иштирок этаётган бўлса, у ваколатли деб эътироф этилишитаъкидланган. ИПКнинг68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак.Ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган далилларни ишда иштирок этувчи бошқа шахслар олдида, агар ушбу Кодексда бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, суд **** бошлангунига қадар ёки суд белгилаган муддат доирасида очиб бериши лозим. Бироқ, жавобгар ва қўшимча жавобгар томониданумумий йиғилишини ўтказиш тўғрисидаги талаб қўйилганлиги ва буталаб ким томонидан қўйганлигини, талаб олинганидан сўнг уч кун ичида кўриб чиқилганлиги ва бу **** қарор қабул қилинганлиги,жамият иштирокчиларининг умумий йиғилишини ****тартибига амал қилинганлигини тасдиқловчи далилларниҳамдаҚонуннинг 33-моддаси талабларига риоя қилинганлигини тасдиқловчи далиларни судга **** этмаган. ИПК 74-моддасининг биринчи қисмигаасосандалилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб, уларни суд **** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўз ички ишончи бўйича баҳо беради. Биринчи инстанция суди томонидан,иштирокчиларининг **** йил 25 январдаги умумий йиғилишининг 1-сонли баённомасидаги (қароридаги) даъвогар номидан қўйилган имзо **** таъсисчи даъвогар томонидан ****лигиёки бошқа шахс томонидан ****лигини аниқлаш юзасиданЎзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ҳузуридаги Ҳ.Сулаймонова номидаги Республика суд экспертиза марказининг Қашқадарё вилоят бўлими зиммасига юкланган. 5 Экспертиза марказининг хулосасига кўра, даъвогар номидан **** имзо даъвогар томонидан ****, балки бошқа шахс томонидан унинг имзоси **** қилиб ****қайд этилган. Қонун 34-моддасининг учинчи қисмида жамиятнинг иштирокчилари ёки уларнинг вакиллари кун тартибидаги масалаларни муҳокама қилишда иштирок этиш ва қарорларни қабул қилишда овоз бериш ҳуқуқига эгадирлар.Жамиятнинг жамият иштирокчиларининг кўрсатиб ўтилган ҳуқуқларини чекловчи таъсис ҳужжатларининг қоидалари ёки жамият органларининг қарорлари **** эмас. Ушбу Қонуннинг 41-моддаси биринчи қисмида, жамият иштирокчилари умумий йиғилишининг ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатлари, жамиятнинг устави талаблари бузилган ҳолда қабул қилинган ҳамда жамият иштирокчиларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини бузадиган қарори овоз беришда иштирок этмаган ёки баҳсли қарорга қарши овоз берган жамият иштирокчисининг аризасига кўра суд томонидан **** эмас деб топилиши мумкинлиги қайд этилган. Ваҳоланки,Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “Иқтисодий судлар томонидан корпоратив низоларни ҳал этишнинг айрим масалалари тўғрисида”ги **** йил 20 июндаги ****-сонли Қарорининг 20.1-бандида, жамият иштирокчилари умумий йиғилиши қарори у қонун ҳужжатларига зид бўлган ва (ёки) умумий йиғилиш қонун ҳужжатлари ва жамият уставида белгиланган тартибга риоя этилмаган ҳолда ўтказилган ҳоллардагина, **** эмас деб топилиши мумкиндеб тушунтириш берилган. Бундай ҳолатда,кассация шикоятида келтирилган ****асоссизбўлиб биринчи инстанцияси суди томонидан иш учун аҳамиятли ҳолатлар тўлиқ аниқланган, суднинг хулосалари иш ҳолатларига мувофиқ келади. Судлов ҳайъатикассацияшикоятидакелтирилган **** қўшилмайди. Баён қилинганлардан кўринадики, кассация шикоятида билдирилган **** асоссиз бўлиб, биринчи инстанцияси суди моддий ва процессуал ҳуқуқ нормаларини тўғри қўллаган ҳолда,ҳал қилув қарори қабул қилган. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига мувофиқ суд ишни кассация тартибида кўриш чоғида биринчи инстанция суди ҳал қилув қарорининг қонунийлиги ва асослилигини текширади.Суд янги далилларни текшириши ва янги фактларни аниқлаши мумкин. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига биноан иш учун аҳамиятли ҳолатларнинг тўлиқ аниқланмаганлиги, суд аниқланган деб ҳисоблаган, иш учун аҳамиятли бўлган ҳолатларнинг исботланмаганлиги, ҳал қилув қарорида баён қилинган хулосаларнинг иш ҳолатларига мувофиқ эмаслиги ҳамда моддий ва (ёки) процессуал ҳуқуқ нормаларининг бузилганлиги ёхуд нотўғри қўлланилганлиги биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгартириш ёки бекор қилиш учун асос бўлади. Мазкур ҳолатда бундай асослар мавжуд эмас. ИПК ****-моддаси биринчи қисмининг 1-бандига биноан кассация инстанцияси суди кассация шикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйича ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришга ****. ИПК ****-моддасинингбиринчи қисмига мувофиқ,суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади, тўққизинчи қисмига 6 мувофиқ, ишда иштирок этувчи шахсларнинг апелляция, кассацияшикояти бериш билан боғлиқ ҳолда қилган суд **** ушбу моддада баён этилган қоидаларга мувофиқ ****. Кассация шикояти қаноатлантириш рад этилган ҳолатда, олдиндан тўланган давлат божи ва почта ****шикоят муаллифизиммасида қолдириш лозим бўлади. Юқоридагиларни инобатга олиб, судлов ҳайъати кассацияшикоятини қаноатлантиришни рад этишни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни,қўшимча жавобгар томонидан кассация шикояти учун олдиндантўлангансуд**** ўзининг зиммасида қолдиришнилозимдеб топди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, судлов ҳайъати Қ А Р О Р Қ И Л А Д И: Шўрчи туман ҳокимлигинингкассацияшикоятини қаноатлантириш рад этилсин. Денов туманлараро иқтисодий судининг ****5йил16 апрелдаги ҳал қилув қарори ўзгаришсиз қолдирилсин. Кассацияинстанцияси учун олдиндан тўлангансуд****лариқўшимча жавобгар Шўрчи туман ҳокимлиги зиммасида қолдирилсин. Қарор қабул қилинган пайтдан бошлаб қонуний кучга киради. Мазкур қарор устиданбиринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан бошлаб бир йил муддат ичидаСурхондарё вилоят судининг Иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш тартибида шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Раислик қилувчи Р.М.Бегимов ҳайъат аъзолари У.А.**** А.Ҳ.Сафаров