Решение #2847413 Экономические

****1-2501/****-сонли иқтисодий иш Биринчи инстанция судидаишни кўрган судья - **** Апелляция инстанциясисудида маърузачи судья-**** ЖИЗЗАХ ВИЛОЯТ СУДИ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ АПЕЛЛЯЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ **** ****5йил13 ноябрь Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати **** раислигида, ҳайъат аъзолари****ва **** иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси****нинг котиблигида,“IMOR T D ” хусусий ****вакиллари****(**** йил 17 февралдаги 4-сонлиишончномага асосан),**** (**** йил 3 ноябрдаги 8-сонли ишончномага асосан),Ўзбекистон ****ҳкамаси хузуридаги Электр энергияси, нефтьмаҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекциясивакили****(ишончномага асосан)нингиштирокида,аризачи Ўзбекистон ****ҳкамаси хузуридаги Электр энергияси, нефтьмаҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекциясининг жавобгар “IMOR T D ”хусусий ****га нисбатан 75.****.**** сўм жарима ундириштўғрисидаги аризаси бўйича юритилган ишюзасидан қабул қилинганЖиззахтуманларароиқтисодий судининг**** йил15 сентябрдаги ҳал қилув қарориустидан “IMOR T D ”хусусий ****томонидан берилган апелляция шикоятини Жиззах вилоят суди биносида ўтказилган очиқ суд ****кўрибчиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: Ўзбекистон ****ҳкамаси хузуридаги Электр энергияси, нефтьмаҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси(бундан буён матнда аризачи ёки Инспекциядеб юритилади)нинг Жиззах вилояти ҳудудий бошқармасимутахассисларитомониданбошқармабошлиғининг**** йил 8 майдаги ****-сонли буйруғига асосан“IMOR T D ”хусусий ****(бундан буён матндажавобгар деб юритилади)да текширув ўтказилган. Текширувда жавобгар томонидан **** йилда ****.**** м3,2**** йилда ****.****м3 ва **** йилнинг январь-май ойларининг ўтган даврида ****.**** м3 табиий газдан фойдаланилганлиги аниқланган. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 22 февралдаги 86-сонли қарори билан тасдиқланганМахсус электрон тизим орқали рухсат этиш хусусиятига эга айрим ҳужжатларни бериш тартиб- таомиллари тўғрисида ягонаНизомнинг 5-иловаси 1-бандида бир йилда ****куб метр ва ундан кўп табиий газдан фойдаланадиган **** ва технологик нефть-газ объектлари (қурилмалари)да қўлланиладиган янги қурилган, реконструкция қилинган ёки техник жиҳатдан қайта жиҳозланган газдан фойдаланиш ускунасини, газ қувурларини ва улардаги ускуналарнинг энергия жиҳатидан самарадорлик кўрсаткичларига мувофиқлиги ҳамда ёқилғининг муқобил турларидан фойдаланиш тўғрисида хулоса олиши кераклиги белгилаб қўйилган. Текширувда жавобгараризачидан тегишли тартибда хулоса олмаганлигианиқланганлиги, жавобгар мазкур жаримани ихтиёрий равишда тўлаб бермаганлигисабаблиаризачисудга ариза билан мурожаат қилиб,жавобгардан базавий хисоблаш миқдорининг **** баравари миқдорида, яъни 75.000.**** сўм жаримани ундириш тўғрисида ҳал қилув қарори қабул қилишни сўраган. Жиззах туманлараро иқтисодий судининг **** йил 15 сентябрдаги ҳал қилув қарори биланаризачининг талаби қаноатлантирилиб, жавобгарданаризачифойдасига 75.****.**** сўм молиявий жарима, 37.**** почта ****, Республика бюджетига 1.****.**** сўм давлат божи ундирилган. Иш юзасидан қабул қилинган ҳал қилув қароридан норози бўлиб, жавобгар апелляция шикояти билан мурожаат қилган. Апелляция шикоятида Жиззах туманлараро иқтисодий судининг **** йил 15 сентябрдаги ҳал қилув қарорини бекор қилиб,аризачининг талабини қаноатлантиришни рад этиш сўралган. Суд **** иштирок этганжавобгарвакили**** апелляция шикоятида келтирилган асос ва **** қувватлаб,аризачи томонидан Вазирлар Маҳкамасининг **** йил 22 февралдаги86-сонли қарорининг 5-иловаси 1-банди нотўғри талқин қилинаётганлигини, мазкур қарор талаби бўйичааслида **** йилига **** **** куб метр газистеъмол қилувчи**** эмас, балкиянги қурилган, реконструкция қилинган ёки техник жиҳатдан қайта жиҳозланган газдан фойдаланиш ускунасиниўрнатган **** учун татбиқ қилинишини, бу ****Адлия вазирлигининг, Жиззах вилоят адлия бошқармасининг ҳамдаЎзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакили девонинингжавобхатлари мавжудлигини, қолаверса Инспекциянинг **** йил 28августдаги хатида ҳам йилига **** куб метрдан кўп газ сарфлайдиган **** янги ёки реконструкция қилинганускуналарни ишга туширишдан олдин энергия самарадорлиги ҳамда муқобил ёқилғидан фойдаланиш имконияти тўғрисида хулоса олиши **** мувофиқлигини маълум қилганлигини, бироқ Инспекциянинг ушбу хатидан биринчи инстанция судинингҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин хабар топганликларини, биринчи инстанция судига Инспекциянинг **** йил 22 августдаги жавоб хати **** этилганлигини, жавоб хатларининг мазмуни бирбирига зид бўлса-да, аслида**** йил 28 августдаги жавоб хати тўғри берилганлигини,аризачининг жарима ундириш талаби жавобгарнинг фаолиятига салбий таъсиркўрсатишини,аризачитадбиркорлик субъектини қўллаб-қувватлаш ўрнига жарима ундириш талаб қилинаётганлиги, шу боис апелляция шикоятини тўлиқ қаноатлантириб, аризачининг талабини рад қилиш тўғрисида янги қарор қабул қилишни сўради. Суд **** иштирок этганжавобгар вакили**** апелляция шикоятини қўллаб-қувватлашини,вакил **** фикрларига қўшилишини, жавобгар бир неча йиллардан буён сифатли гипс маҳсулотларини ишлаб чиқариш билан шуғулланиб келаётганлигини, кўплаб фуқароларни иш билан таъминлаб, солиқлар ва бошқа коммунал тўловларни ўз **** тўлаб келаётганлигини,Инспекция вакиллари томонидан ўтказилган текширишнатижаси бўйича**** йилига **** куб метрдан ортиқ газ истеъмол қилаётганлиги сабаблигаздан фойдаланиш бўйича хулоса олиши кераклиги маълум қилинганлигини, бироқВазирлар Маҳкамасининг **** йил 22 февралдаги 86-сонли қарори билан тасдиқланган Низомнинг 5-иловаси 1-банди жавобгарга нисбатан татбиқ этилмаслигини, чунки **** газга **** йилда уланганлигини,янги қурилмаганлиги, реконструкция ёки техник жиҳатдан қайта жиҳозланмаганлигини, аризачи вакиллари томонидан асоссиз равишда хулоса олиш талаби билдирилганлигини,агар янги ускуналар ўрнатилса ёки қайта жиҳозлаш ишлари амалга оширилса **** томонидан ишлаб чиқарилаётган гипс маҳсулотларининг сифатига салбий таъсир кўрсатишини,бунинг натижасида **** ****т бозоридаги ўрнини йўқотиб қўйиши мумкинлигини, қолаверса муқобил энергиядан фойдаланган ҳолда ҳозирги сифатдаги маҳсулотни ишлаб чиқариш имкони бўлмаслигини,бироқ аризачи ходимлари буни тушунишни хоҳламаётганлигини,****хулоса олмасдан газдан фойдаланишга йўл қўймасликларини айтиб келаётганликларини, қабул қилинаётган қонунчилик нормалари тадбиркорлик субъектларизарарига ишлаши керакмаслигини, аксинча тадбиркорга йўл очадиган бўлиши лозимлигини маълум қилиб, апелляция шикоятини қаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирок этганаризачи вакили**** апелляция шикояти юзасидан эътироз билдириб,биринчи инстанция суди иш ҳолатларини тўғри аниқлаб, ариза талабини қаноатлантириш тўғрисида тўғри тўхтамга келганлигини, Вазирлар Маҳкамасининг **** йил 22 февралдаги 86-сонли қарорининг 5-иловаси 1-банди нотўғри талқин қилинмаганлигини, йилига **** **** куб метр газ истеъмол қилувчи ****Инспекциядан хулоса олиши лозим эканлигини,Инспекциянинг**** йил 28 августдаги хатидажавобгар хулоса олмаса ҳам бўлиши мумкинлиги назарда тутилмаганлигини, жавобгар қонун талабларини нотўғри тушунган бўлиши мумкинлигини,жавобгарга нисбатан Инспекция томонидан қўлланилган жарима ихтиёрий тўланмаганлиги сабабли судга ариза **** этилганлигини маълум қилиб, апелляция шикоятини рад қилишни сўради. Судлов ҳайъати,тарафларвакилларининг тушунтиришларини тинглаб, апелляция шикоятида келтирилган **** иш ҳужжатлари билан бирга муҳокама қилиб, қуйидаги асосларга кўра ҳал қилув қарориниўзгаришсиз, апелляция шикоятини қаноатлантирмасдан қолдиришни лозим топади. Иш ҳужжатларидан аниқланишича,аризачининг Жиззах вилояти ҳудудий бошқармаси мутахассисларитомониданбошқарма бошлиғининг**** йил 8 майдаги ****-сонли буйруғига асосан**** йилнинг **** май кунларижавобгар томонидан Ўзбекистон Республикасининг белгиланган тартибларига мувофиқ, ёқилғи энергия ресурсларини ишлаб чиқариш (қазиб олиш), қайта ишлаш, узатиш (ташиш), **** ва истеъмол қилиш соҳасидаги тартибга солувчи қонун ҳужжатлари, қоидалар, йўриқномалар ва давлат стандартлари ҳамда бошқа меъёрий ҳужжатларга амал қилиши устидан давлат назоратини амалга ошириш **** тасдиқланган дастур асосида текширишўтказилган. Текширувнатижалари бўйича **** йил 16 майдатузилгандалолатномада жавобгар томонидан **** йилда ****.**** м3,2**** йилда ****.****м3 ва **** йилнинг январь-май ойларининг ўтган даврида ****.**** м3 табиий газдан фойдаланилганлиги, бироқтегишли тартибдаИнспекциянинг Жиззах вилоят ҳудудий бошқармасидан хулоса олмаганлиги аниқланганлиги қайд этилган. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 22 февралдаги 86-сонли қарори билан тасдиқланганМахсус электрон тизим орқали рухсат этиш хусусиятига эга айрим ҳужжатларни бериш тартибтаомиллари тўғрисида ягонаНизомнинг 5-иловаси 1-бандида бир йилда ****куб метр ва ундан кўп табиий газдан фойдаланадиган **** ва технологик нефть-газ объектлари (қурилмалари)да қўлланиладиган янги қурилган, реконструкция қилинган ёки техник жиҳатдан қайта жиҳозланган газдан фойдаланиш ускунасини, газ қувурларини ва улардаги ускуналарнинг энергия жиҳатидан самарадорлик кўрсаткичларига мувофиқлиги ҳамда ёқилғининг муқобил турларидан фойдаланиш тўғрисида хулоса олиши кераклиги белгилаб қўйилган. Ўзбекистон Республикасининг “Лицензиялаш, рухсатбериш ва хабардор қилиш тартиб-таомиллари тўғрисида”ги Қонуни(бундан буён матнда Қонун деб юритилади)нинг 4-иловасииккинчибўлими 39-бандидабир йилда **** куб метр ва ундан кўп табиий газдан фойдаланадиган **** ҳамда технологик нефть-газ объектларида (қурилмаларида) қўлланиладиган янгидан қурилган, реконструкция қилинган ёки техник жиҳатдан қайта жиҳозланган газдан фойдаланиш ускунасини, газ қувурларини ва улардаги ускуналарининг энергия жиҳатидан самарадорлик кўрсаткичларига мувофиқлиги ҳамда ёқилғининг муқобил турларидан фойдаланиш тўғрисидаги хулосаолмасдан фаолиятни амалга оширганлик учунбазавий хисоблаш миқдорининг **** баравари миқдорида жарима солиниши белгиланган. Шу сабабли, Инспекция бошлиғининг **** йил19 майдаги “Лицензиялаш, рухсат бериш ва хабардор қилиш тартиб-таомиллари сохасидаги ҳуқуқбузрликлар содир этганлик учун жарима солиш тўғрисида”ги ****-сонли қарорига биноан, жавобгарга Қонуннинг 4иловасииккинчибўлими 39-бандига асосан базавий хисоблаш миқдорининг **** баравари миқдорида, яъни 75.****.**** сўм жарима солинганҳамда ушбу жаримани ихтиёрий равишда тўлаб бериш учунбир оймуддат берилган. Жавобгар томонидан Инспекция бошлиғининг**** йил 19 майдаги қарори устиданқонунчиликдабелгиланган тартибда шикоят қилинмаган бўлса-да,жарима суммасиҳамихтиёрий равишда тўлаб берилмаган. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 26 февралдаги ****-сонли қарори билан тасдиқланганЁқилғи энергетика ресурсларидан фойдаланишда содир этилган ҳуқуқбузарликлар учун хўжалик юритувчи субъектларга нисбатан ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тартиби тўғрисидаги Низомнинг 28-бандигакўра,ваколатли органинг қарори асосида қўлланилган молиявий санкциялар бир ой муддатда тўлаб берилмаган ****, молиявий санкциялар ваколатли суд органи томонидан суд тартибида ундирилади. Шу сабабли,биринчи инстанция суди аризачининг жавобгардан75.****.**** сўм жарима ундириш талабини қаноатлантириш тўғрисидаасосли ва қонуний тўхтамга келган. Судлов ҳайъатижавобгарнинг апелляция шикоятидаги ҳамдасуд **** жавобгар вакиллари томониданаризачи назоратфункциясига эга бўлмаган ҳолда ноқонуний текширув ўтказганлиги,шунингдек аризачи томонидан Вазирлар Маҳкамасининг **** йил 22 февралдаги 86-сонли қарорининг 5иловаси 1-банди нотўғри талқин қилинаётганлиги, мазкур қарор талаби бўйича аслида **** йилига ******** куб метр газ истеъмол қилувчи **** эмас, балкиянги қурилган, реконструкция қилинган ёки техник жиҳатдан қайта жиҳозланган газдан фойдаланиш ускунасиниўрнатган **** учун татбиқ қилиниши, бу **** Адлия вазирлигининг, Жиззах вилоят адлия бошқармасининг ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакили девонининг жавоб хатлари мавжудлиги, қолаверса Инспекциянинг **** йил 28 августдаги хатида ҳам йилига **** куб метрдан кўп газ сарфлайдиган **** янги ёки реконструкция қилинган ускуналарни ишга туширишдан олдин энергия самарадорлиги ҳамда муқобил ёқилғидан фойдаланиш имконияти тўғрисида хулоса олиши **** мувофиқлигини маълум қилганлиги, чунки аризачи вакиллари томонидан асоссиз равишда хулоса олиш талаби билдирилганлиги тўғрисидаги ****ибилан келишмайди. Чунки,Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 26 февралдаги ****-сонли қарори билан тасдиқланганЁқилғи энергетика ресурсларидан фойдаланишда содир этилган ҳуқуқбузарликлар учун хўжалик юритувчи субъектларга нисбатан ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тартиби тўғрисидаги Низомнинг 2-бандидаИнспекция ваколатли орган ҳисобланиши, Низомнинг 7-бандида эса магистрал газ қувурлари ва газ **** тармоқлари орқали табиий газни қабул қилиш, ташиш ва етказиб беришда белгиланган нормадан ортиқча технологик йўқотишларга йўлқўйиш, мазкур ҳолат уларнинг ҳаракатсизлиги натижасида юзага келганлигини аниқлашда ҳуқуқбузарлик ҳолатлари ваколатли орган томонидан аниқланиши, ваколатли орган ҳар чорак якуни билан кейинги ойнинг 15-санасига қадар бир йилда **** минг ва ундан ортиқ куб метр табиий газдан фойдаланувчилар тўғрисидаги маълумотни (ойлик табиий газ истеъмоли тўғрисидаги маълумот) газ узатиш ва газ таъминоти **** сўров йўли билан олади ҳамда мазкур маълумотлар бўйича қабул қилинган, ташилган ва етказиб берилган табиий газ **** ҳудудлар (объектлар) кесимида таҳлил қилиши қайд этилган. Шунингдек,Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 22 февралдаги 86-сонли қарори билан тасдиқланганМахсус электрон тизим орқали рухсат этиш хусусиятига эга айрим ҳужжатларни бериш тартиб-таомиллари тўғрисида ягонаНизомнинг 5-иловаси 1-бандида бир йилда ****куб метр ва ундан кўп табиий газдан фойдаланадиган **** газдан фойдаланиш ускунасини, газ қувурларини ва улардаги ускуналарнинг энергия жиҳатидан самарадорлик кўрсаткичларига мувофиқлиги ҳамда ёқилғининг муқобил турларидан фойдаланиш тўғрисида хулоса олиши лозимлигиқайд этилган. Шу билан бир қаторда,Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 31 майдаги ****-сонқарорибилан тасдиқланган Табиий газдан фойдаланиш қоидаларининг53-бандига мувофиқ, саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитасининг тегишли рухсатномасисиз ҳамда Ўзэнергоинспекция ҳудудий бошқармаларининг истеъмолчининг (бир йилда **** куб метр ва ундан кўп табиий газдан фойдаланадиган) объектида қўлланиладиган технологиялар ва асбоб-ускуналарнинг энергия жиҳатидан самарадорлик кўрсаткичларига мувофиқлиги ҳамда ёқилғининг муқобил турларидан фойдаланиш йўлга қўйилганлиги тўғрисидаги хулосасисиз табиий газдан фойдаланиш ускуналарига табиий газни етказиб бериш ****. Шу боис, жавобгарнинг йиллик газ истеъмол **** **** куб метрдан ошиши,Қонундабир йилда **** куб метр ва ундан кўп табиий газдан фойдаланадиган **** газдан фойдаланиш ускунасини, газ қувурларини ва улардаги ускуналарининг энергия жиҳатидан самарадорлик кўрсаткичларига мувофиқлиги ҳамда ёқилғининг муқобил турларидан фойдаланиш тўғрисидаги хулоса олмасдан фаолиятни амалга оширганлик учунбазавий хисоблаш миқдорининг **** баравари миқдорида жарима солиниши белгилаб қўйилганлигидан келиб чиқиб, судлов ҳайъати жавобгарнинг келтирган **** асоссиз деб ҳисоблайди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****-моддасида биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгартириш ёки бекор қилиш асослари келтирилган бўлиб,жавобгартомонидан келтирилган ****биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилиш учун асос бўлмайди. ИПКнинг ****-моддаси биринчи қисм 1-бандига кўра, апелляция инстанцияси суди апелляция шикоятини (протестини) кўриш натижаларибўйича ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришга ****. Мазкур Кодекснинг ****-моддасига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Баён этилганларга кўра, судлов ҳайъати биринчи инстанция судининг ****5йил15 сентябрдаги ҳал қилув қарориниўзгаришсиз,жавобгарнингапелляция шикоятини қаноатлантирмасдан қолдиришни,апелляция инстанциясиучун тўланган****.****сўм давлат божи ва41.2**** почта **** жавобгарзиммасида қолдиришни лозим топади. Юқоридагиларга кўра ҳамдаИПКнинг****, ****, ****, ****, **** ва ****-моддаларини қўллаб, судлов ҳайьати қа р о рқи лад и: Жиззахтуманлараро иқтисодий судининг ****5йил15 сентябрдаги ҳал қилув қарориўзгаришсиз,жавобгар“IMOR T D ” хусусий ****нинг апелляция шикояти қаноатлантирилмасдан қолдирилсин. Қарор қабул қилинган пайтдан бошлаб қонуний кучга киради. Мазкур қарор устидан ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан бир йил муддат ичида ҳал қилув қарорини қабул қилган суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш тартибида шикоят (протест) берилиши мумкин. Раислик этувчи **** ҳайъат азъолари **** ****