Решение #2847948 Экономические

****2-2501/****2-сонли иқтисодийиш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ ****2025йил13 ноябрь Когон туманлараро иқтисодий суди, судья **** раислигида,****нингкотиблигида,жавобгар вакили **** (ишончнома ва буйруқ асосида),Когон шаҳар **** ходими ****нинг иштирокида,даъвогар Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Кадастр агентлигининг Бухоро вилоят бошқармасининг жавобгар “ ARVINA FARXOD QIZI” нодавлат таълим муассасаси томонидан **** кв.м қишлоқ хўжалигида фойдаланилмайдиган ер майдонида ўзбошимчалик билан қурилган қурилмани буздириш тўғрисидаги даъво аризаси юзасидан қўзғатилган ишни ўз биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, АНИҚЛАДИ: Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Кадастр агентлигининг Бухоро вилоят бошқармаси(бундан буён матнда даъвогар ёки агентлик деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,“ ARVINA FARXOD QIZI” нодавлат таълим муассасаси(бундан буён матнда жавобгар ёки НТМ деб юритилади)томонидан **** кв.м қишлоқ хўжалигида фойдаланилмайдиган ер майдонида ўзбошимчалик билан қурилган қурилмани буздиришни сўраган. Суднинг **** билан ишгаДавлат кадастрлари палатаси Когон туман филиали ҳамда Когон туман қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги бўлиминизонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида жалб қилинган. Суд **** иштирок этган жавобгар вакили даъвони тан олмасдан, унга нисбатан эътироз билдириб,ушбу низо илгари суд томонидан кўриб чиқилганлигини,агентлик томонидан НТМ раҳбарига нисбатан маъмурий жавобгарликка тортиш тўғрисида қарор қабул қилинганлигини, ушбу қарорга асосан 3.****.**** сўм миқдорида жарима суммасини тўлаб берганликларини, ўзбошимчалик билан қурилган деб айтилаётган деворни НТМда таҳсил олаётган болаларнинг соғлиғи ва хавфсизлигини ўйлаб қурганликларини, чунки НТМ **** бўйича жойлашганлигини, унинг атрофини девор билан тўсиб қўйилмаса сувда яшовчитурлихил жонзотлар, жумладан илон ва чаёнлар болаларга зарар етказиши мумкинлигини, НТМбиноси**** йилда қуриб битказилганлигини, деворга нисбатан ҳеч қандай ҳуқуқий ҳужжати мавжуд эмаслигини, бироқ туман ҳокимлигига қурилган деворни ҳужжатлаштириш учун мурожаат қилганлигини, бунинг учун **** талаб қилинишини, кадастрташкилоти ходимларибир ой муддатда ҳужжатлаштириб бериши мумкинлигини айтганлигинибилдириб,муддат беришнисўради. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилингандаъвогар,Давлат кадастрларипалатаси Когон туман 2 филиалиҳамдаКогон туман қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги бўлими, вакили иштирокини таъминлашмади, даъво аризаси юзасидан фикр билдиришмади.Ишни ўзининг вакили иштирокисиз кўриш тўғрисида ариза **** этишмади.Бироқ, суд муҳокамасига қадарДавлат кадастрларипалатаси Когон туман филиали ҳамдаКогон туман қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги бўлиминизо юзасиданёзма хулоса **** этган.Шу сабабли суд, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПКдеб юритилади)нинг ****, ****-моддаларини қўллаб, ишниуларнинг иштирокисизкўриб чиқишни лозим топади. Суд, иш ҳужжатларини ўрганибчиқиб,НТМвакилинингтушунтиришларини тинглаб,прокурорнингишни қонуний кўриб чиқиш**** фикрини тинглаб,қуйидаги асосларга кўрадаъвониқаноатлантиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 68-моддасигаасосанер, ер ости бойликлари, сув, ўсимлик ва ҳайвонот дунёси ҳамда бошқа табиий ресурслар умуммиллий бойликдир, улардан оқилона фойдаланиш зарур ва улар давлат муҳофазасидадир.Ер қонунда назарда тутилган ҳамда ундан оқилона фойдаланишни ва уни умуммиллий бойлик сифатида муҳофаза қилишни таъминловчи шартлар асосида ва тартибда хусусий мулк бўлиши мумкин. Даъво аризаси ва иш ҳужжатларидан кўринишича, Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 12 февралдаги 66-сонли карори 1-иловаси билан тасдиқланган “Ўзбекистон Республикаси Давлат солиқ қўмитаси ҳузуридаги Кадастр агентлиги тўғрисида”ги Низом ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президентининг **** йил 8 июндаги “Ер муносабатларида тенглик ва шаффофликни таъминлаш, ерга бўлган ҳуқуқларни ишончли ҳимоя қилиш ва уларни бозор активига айлантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-****сон Фармонининг 10-бандида белгиланган вазифаларни **** ****агентликтомонидан Бухоро вилоятиКогонтумани “Истиқбол” маҳалла фуқаролар йиғини ҳудудида ердан **** фойдаланиш бўйича мониторинг ўтказилган. Мониторинг натижасида расмийлаштирилган****4йил18 сентябрдагидалолатномагакўра,жавобгартомониданКогон туман “Истиқбол” МФЙ ҳудудидаги **** кв.метр қишлоқ хўжалигида фойдаланилмайдиган ер майдонида ўзбошимчалик билан қурилиш ишлари ишлари ****аниқланган. Даъвогар томонидан аниқланган камчиликларни15 кун муддат ичидаихтиёрий равишда бартараф этиш тўғрисида жавобгарга****4 йил18 сентябрдаги****-сонлиогоҳлантириш хати билан мурожаат қилинган бўлишига қарамасдан,ушбу ноқонунийқурилган қурилма бартараф этилмаган. Натижадаагентлик судгажавобгарга нисбатандаъво аризасида кўрсатилган талаббилан мурожаат қилишга **** бўлган. Давлат кадастрларипалатаси Когон туман филиалининг судга **** этган****5йил3 ноябрдагиФИ15/****-сонлиёзмахулосасида Когон туман Истиқбол МФЙ ҳудудида жойлашган фуқаронинг уй-жойиКогон туман ҳокимининг 28.03.**** йилдаги №****-сонли қарори билан ****,0 кв.м ер майдони **** берилган бўлиб, кўчмас мулк объектига бўлган ҳуқуқларнидавлат рўйхатидан ўтказилганлиги тўғрисидаги давлат реестридан 3 кўчирма 13.10.**** йил №****/R-A****-**** билан ****,0 кв.м ер майдони Давлат рўйхатидан ўтганлиги,амалда фойдаланиб келаётган ер майдони ****,0 кв.м бўлиб, ҳуқуқий ҳужжатидан ташқари эгалланган ****,0 кв.м ер майдони ўзбошимчалик билан эгаллаб келинаётганлиги ва ҳеч қандай ҳуқуқий ҳужжати мавжуд эмаслиги, давлат рўйхатидан ўтмаганлигимаълум қилинган. Шунингдек, Когон туман қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги бўлимининг судга **** этган ****5йил3 ноябрдаги****-сонлиёзмахулосасида Когон туман“Истиқбол”МФЙ ҳудудидан жавобгартомониданэгаллаб олинган ер майдониқилинган қурилишга тегишли шаҳарсозлик ҳужжатларини НТМ раҳбари **** қилмаганлиги сабабли ўрганиш имкони бўлмаганлигибаён этилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси ****-моддасининг биринчи ва учинчи қисмларигаасосанқонунчиликда белгиланган тартибда қурилиш **** учун **** ер участкаларида, шунингдек иморат қуриш учун зарур рухсатнома олмасдан ёки архитектура ва қурилиш нормалари ҳамда қоидаларини жиддий бузган ҳолда қурилган уй-жой, бошқа бино, иншоот ёки ўзга кўчмас мулк ўзбошимчалик билан қурилган иморат ҳисобланади.Ўзбошимчалик билан иморат қуриш натижасида ҳуқуқлари бузилган шахснинг ёки тегишли давлат органининг даъвоси билан бундай иморат суднинг қарорига биноан иморатни қурган шахс томонидан ёки унинг ҳисобидан бузиб ташланиши лозим, ушбу модданинг тўртинчи қисмида назарда тутилган ҳоллар бундан мустасно. Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Қишлоқ хўжалигида ер ва сув ресурсларидан самарали фойдаланиш чора-тадбирлари тўғрисида” **** йил 17 июндаги ПФ-****-сонли Фармони 5-бандининг иккинчи хатбошисига кўра,шундай тартиб ўрнатилсинки, унга мувофиқ суғориладиган қишлоқ хўжалиги ерлари махсус муҳофазага олиниб, ушбу ерларни қишлоқ хўжалигидан бошқа **** учун, шу жумладан саноат ва фуқаролик объектлари (бинолар ва иншоотлар) қурилиши учун, шунингдек, унумдор тупроқ талаб этилмайдиган илғор технологияларнинг (гидропоника ва бошқалар) янги усуллари қўлланиладиган иссиқхоналар қурилиши учун **** йўл қўйилмайди. Ўзбекистон Республикаси Ер кодекси 9-моддасининг тўртинчи қисмига мувофиқ, ерларни ер фонди тоифаларига бўлиш ва бир тоифадан бошқасига ўтказиш вилоятлар ҳамда Тошкент шаҳар ҳокимлари томонидан амалга оширилади, бундан қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерларни ер фондининг бошқа тоифасига ўтказиш мустасно. Мазкур Кодекс 91-моддасининг биринчи ва иккинчи қисмларида ўзбошимчалик билан эгаллаб олинган ер участкалари уларга ғайриқонуний равишда эгалик қилинган ва фойдаланилган **** қилинган сарф-**** қопланмаган тарзда тегишлилигига кўра қайтарилиши, ер участкаларини фойдаланиш учун яроқли ҳолатга келтириш, шу жумладан ундаги иморатларни бузиш ер участкаларини ўзбошимчалик билан эгаллаб олган шахслар ҳисобидан амалга оширилиши белгиланган. Ушбу ҳолатда суд, даъвоталабинииш ҳужжатларидаги далиллар билантўлиқ тасдиқланганлигисабабли қаноатлантиришнилозим топади. 4 ИПК ****-моддасининг биринчи ва учинчи қисмларига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади.Даъвогар тўлашдан белгиланган тартибда озод қилинган давлат божи, агар жавобгар бож тўлашдан озод қилинмаган бўлса, қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда жавобгардан республика бюджети даромадига ундирилади. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан тасдиқланган “Давлат божи ставкаларининг миқдорлари” 2-бандининг “б” кичик бандигаасосанномулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан БҲМнинг 10 баравари миқдорда давлат божи тўланиши лозим. Суд,даъво қаноатлантирилганлигисабабли суд **** жавобгарнингзиммасига юклашнива унданагентлик фойдасига олдиндан тўланган41.****сўм почта ****,шунингдекРеспублика бюджетига 4.****.****сўм давлат божиундиришни лозим топади. Юқоридагиларга асосланибҳамда ИПКнинг ****, ****, ****, ****,****ва****10-моддаларини қўллаб, суд ҚАРОР ҚИЛДИ: Даъвоаризасиқаноатлантирилсин. Жавобгар“ ARVINA FARXOD QIZI” нодавлат таълим муассасаситомонидан Когон тумани“Истиқбол”МФЙ ҳудудидан **** кв.м қишлоқ хўжалигида фойдаланилмайдиган ер майдонидаўзбошимчалик биланқурилган қурилма ўзининг ҳисобидан буздирилсин. Жавобгар“ ARVINA FARXOD QIZI” нодавлат таълим муассасасидандаъвогарЎзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Кадастр агентлигининг Бухоро вилоят бошқармасифойдасига олдиндан тўланган41.****сўм почта **** ундирилсин. Жавобгар“ ARVINA FARXOD QIZI” нодавлат таълим муассасасиданРеспублика бюджетига 4.****.****сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарориўн кундансўнг қонуний кучга киради ҳамда ижро **** берилади. Ҳал қилув қарори устидан шу суд орқали Бухоро вилоят судига ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборанўн кунликмуддат ичидаапелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****