Решение #2848705 Экономические

****-сонли иқтисодий иш Биринчи инстанцияда ишни кўрган судья –М.Махсудова Кассация инстанциясисудида маърузачисудья –**** **** БУХОРО ВИЛОЯТ СУДИ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ КАССАЦИЯИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ ****5йил11 ноябрь Бухоро вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати судья****нинг раислигида,ҳайъат аъзоларисудьялар ****ваС.Кушшаевлардан иборат таркибда, судья катта ёрдамчисиИ.Мустафоевнинг котиблигида,“S idh shim n Om d F z” оилавий **** вакили **** (**** йил 14 октябрдаги 12-сонли ишончномага асосан), “Bu r rk zi D hq n B z ri” акциядорлик жамияти вакили **** (**** йил 11 январдаги 9-сонли ишончномага асосан)лар иштирокида, даъвогар“**** **** **** ****”акциядорлик жамияти манфаатида Ўзбекистон Республикаси Савдо-саноат палатаси Бухоро вилоят ҳудудий бошқармасининг жавобгар “S idh shim n Om d F z” оилавий **** нисбатанбергандаъво аризаси юзасидан Бухоро туманлараро иқтисодий судининг **** йил 11 августдаги ҳал қилув қарорига нисбатан “S idh shim n Om d F z” оилавий **** томонидан берилган кассация шикоятинииқтисодий иш ҳужжатлари билан бирга Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати биносида ўтказилган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: “**** **** **** ****”акциядорлик жамияти (бундан буён матнда даъвогар ёки жамият деб юритилади) манфаатида Ўзбекистон Республикаси Савдо-саноат палатаси Бухоро вилоят ҳудудий бошқармаси судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, “S idh shim n Om d F z” оилавий **** (бундан буён матнда жавобгар ёки **** деб юритилади)га нисбатан умумий овқатланиш ҳудудида жойлашган 55,0 кв.метрдан иборат 2-к-сонли ҳожатхона биноси ҳамда ****,4 кв.метрдан иборат 3,4,5-к-сонли савдо дўконлари учун бозор инфратузилмасидан фойдаланганлиги учун шартнома тузишга ****ва****.****.**** сўм ундиришни сўраган. Бухоротуманлараро иқтисодийсудининг ****5йил21 июлдаги **** билан ишга Кадастр агентлиги Бухоро шаҳар бўлими ва Кадастрлар палатаси Бухоро шаҳар бўлими(бундан буён матнда учинчи шахслар деб юритилади) низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахслар сифатида жалб қилинган. Суднинг **** йил 11 августдаги ҳал қилув қарори билан даъво аризаситўлиққаноатлантирилиб, жавобгардан даъвогар фойдасига****.****.**** сўмундириш белгиланганва жавобгарга нисбатан умумий овқатланиш ҳудудида жойлашган 55,0 кв.метрдан иборат 2-к-сонли ҳожатхона биноси ҳамда ****,4 кв.метрдан иборат 3,4,5-к-сонли савдо дўконлари учун бозор инфратузилмасидан фойдаланганлиги учун шартнома тузишга ****ган. Жавобгар ҳал қилув қароридан норози бўлиб, унинг устиданкассацияшикояти билан мурожаат қилган. ШикоятдаБухоро вилоят Давлат мулкини бошкариш ва хусусийлаштириш бошқармасининг**** йил 18 мартдаги18-сонли Бухоро шаҳар,Суворов кўчаси **** жойлашган бинога“Мулккаэгалик ҳуқуқини берувчи Давлат ордери” фуқаро Ҳ.Ходжаев номига берилганлиги,ушбу фуқаро номигабиноси ва ****,19 м² ер участкаси доимий фойдаланиш ҳуқуқи билан**** йил 29 ноябрдаги****-раками билан кадастр хужжати расмийлаштирилган вадавлат рўйхатидан ўтказилганлиги, кейинчалик фуқаро Ҳ.Ходжаевушбу мулкнифуқароМ.Турсуновага нотариал тартибда олди-сотди шартномасига асосан сотганлиги, М.Турсунова олди-сотди шартномаси тузганидан кейин бошқаҳеч кимга сотмаган ва ҳадя қилмаганлиги, ушбу объектни сотиб олингандан кейинМ.Турсунова кадастр ҳужжатлариниўз номигарасмийлаштирмаганлиги, Ҳ.Ходжаевномигарасмийлаштирилганкадастр хужжати суд томонидан бекор килинмаганлиги,Бухоро туманлараро маъмурий судининг ****-сонли маъмурий иши кўрилганда, Кадастрлар палатаси Бухоро шахар бўлимига нисбатан хусусий **** чиқариб, прокуратурага тергов қилишлик учун юборилганлиги,Бухоро шахар **** Бухоро шахар ИИБга тегишлилиги туфайли тергов қилишлик учун юборилганлиги,Давлат рўйхатидан ўтказилган даврҲ.Ходжаевномига биноси ва ****.19 м ер участкаси доимий фойдаланишҳуқуқидавлат реестрига расмийлаштирилган Давлат реестрлар китобининг варағи сабабсиз йиртиб олинганлиги сабаблиКадастрлар палатаси Бухоро шахар бўлими ходимиГ.Бақоеваганисбатанинтизомий жазо сифатида меҳнат шартномаси бекор килинганлиги,Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодекси64-моддаси 1 кисми“а”бандида жиноят содирқилган кундан бошлабикки йил ўтиб кетган бўлса, шахсни жиноий жавобгарликка тортиш муддати ўтиши кўрсатилиб, Г.Бақоевага нисбатан Жиноят кодексининг 84моддасибиринчикисми 1-банди, яъни шахсни жиноий жавобгарликка тортиш муддати ўтиб кетганлигига асосан жиноят иши қўзғатиш рад килинганлиги, Давлат кадастрлар палатасимутахассисларикелиб текширганда Давлат реестридан ўтказиладиган дафтар варағийўқотилмаган бўлганлиги, суд томонидан жавобгарнинг асословчи ҳужжатлари инобатга олинмаганлиги баён қилиниб, ҳал қилув қарорини бекор қилишва даъвогаарнинг даъвосини қаноатлантиришни рад қилишсўралган. Суд **** иштирок этганжавобгарвакиликассацияшикоятида келтирилган **** қувватлаб,бугунги кунда “Ўзшаҳарсозлик лити” давлат унитар унитар **** томонидан жавобгарнинг мулклари жойлашган ҳудудлар даъвогарнинг қизил чизиғи ҳудудига кирмаслиги бўйича маълумотберилиши бўйича сўров юборилганлиги сабабли **** бериш учун суд муҳокамасини кейинга қолдириш 2 тўғрисида оғзаки илтимоснома билан мурожаат қилди,жавобгарга тегишли млук турган ер майдони даъвогарнинг қизил чизиғи ҳудудига кирмаслигини,ер участкаси доимий фойдаланишҳуқуқидавлат реестрига расмийлаштирилган Давлат реестрлар китобининг варағи сабабсиз йиртиб олинганлигини, суд томонидан жавобгарнинг асословчи ҳужжатлари инобатга олинмаганлигини билдириб,ҳал қилув қароринибекор қилиш ва даъвони қаноатлантиришни рад этиш тўғрисида янги қарор қабул қилишнисўради. Суд **** иштирок этгандаъвогарвакилижавобгар вакилининг оғзаки илтимосномасини қаноатлантиришни рад қилишни, жавобгарнинг кассацияшикоятига нисбатан эътирозлари мавжудлигини,биринчи инстанция суди томонидан асосли ва қонуний ҳал қилув қарори қабул қилинганлигини, шикоятда қайд этилган **** суд ҳужжатини бекор қилиш учун асос бўла олмаслигини, бугунги кунда жавобгарнинг шикоятига асосан кўрилган Бухоро туманлараро маъмурий судининг ҳал қилув қарорида жавобгар мулки ойлашган ер майдони даъвогаарнинг қизил чизиғига кириши муҳокама қилинган ва суднинг хулосалари мавжудлигини инобатга олиб,жавобгарнингкассацияшикоятини қаноатлантиришни рад этишни ва биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни сўради. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинганучинчи шахсларКадастр агентлиги Бухоро шаҳар бўлими ва Кадастрлар палатаси Бухоро шаҳар бўлимисуд **** вакили иштирокини таъминлашмади. Судлов ҳайъати,учинчи шахсларнисуд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинганлигини, унинг суд **** иштирок этмаслиги ишни кўришга тўсқинлик қилмаслигини инобатга олиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (матнда ИПК деб юритилади)****-моддасининг тўртинчи қисмига асосан ишни уларнинг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб топди. Судлов ҳайъати иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, иш юзасидан маърузачи судьянинг маърузаси ватарафларвакилларининг тушунтиришларини эшитиб, қуйидагиларга асосанжавобгарнинг суд муҳокамасини кейинга қолдириш **** илтимосномасини ва кассацияшикоятини қаноатлантиришни рад этишни ва ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни, суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топди. Судлов ҳайъатижавобгар вакили оғзаки илтимосномада низо юзасидан қўшимча ҳужжатлар **** этишга имкон бериш **** **** йил 4 ноябрда суд муҳокамасида ҳам айнан“Ўзшаҳарсозлик лити” давлат унитар унитар **** томонидан жавобгарнинг мулклари жойлашган ҳудудлар даъвогарнинг қизил чизиғи ҳудудига кирмаслиги бўйича маълумот олиш учун қолдиршини сўраб мурожаат қилган ва суд муҳокамаси қолдирилиб, **** йил 11 ноябрь сансига тайинланган, бугунги суд **** ушбу маълумот олиш учун имкон бўлмаганлиги ҳолати аниқланди, демак, мазкур ҳолатдаилтимосномада келтирилган **** ишни кўришни кейинга қолдириш учунасос бўла 3 олмаслигини инобатга олиб, унинг илтимосномасини қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. Иш ҳужжатларидан ва суд муҳокамасида аниқланишича,Бухоро вилоят ҳокимининг **** йил 9 январдаги ****-сонли қарорига асосандаъвогаручун 13,55 гектар ер майдони ****. Ўзбекистон Республикаси Президентининг **** йил 26 апрелдаги “Деҳқон бозорлари ва савдо комплекслари фаолиятини ташкил қилишни янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ-****-сонли қарорининг 4-бандида вилоят ҳокимлари зиммасига ҳудудий молия ва солиқ органлари билан келишилган ҳолда бозорлар ва савдо комплексларининг маъмурияти томонидан ундириб олинадиган бир марталик йиғимлар, ижара тўлови ва кўрсатиладиган хизматлар қиймати миқдорларини ҳар йили ишлаб чиқиш белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан **** йил 27 январда ****-сон билан рўйхатга олинган Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ва Давлат солиқ қўмитасининг **** йил 27 декабрдаги ****, ****-сонли қарори билан тасдиқланган “Бозорлар, савдо комплекслари ва уларнинг филиалларида бир марталик йиғимлар, ижара тўловлари ҳамда кўрсатилган хизматлар учун тўловларнинг ўз **** ва тўлиқ ундирилишини ташкил этиш ва назорат қилиш тартиби тўғрисида”ги Низом (бундан буён Низом деб юритилади)нинг 3-бандига кўра бозорларда ва устав фондида давлат улуши камида 51 фоизни ташкил этадиган савдо комплексларида миқдори ҳар йили ҳудудий молия органлари ва давлат солиқ хизмати ҳудудий органлари билан келишган ҳолда, **** **** вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари томонидан тасдиқланадиган бир марталик йиғим тўлови, ижара тўловлари ҳамда кўрсатилган хизматлар учун тўловлар ундирилиши қайд этилган. Низомнинг 8-бандида бозорлар, савдо комплекслари ва уларнинг филиалларининг маъмурияти (бундан кейинги ўринларда маъмурият деб юритилади) тасарруфида бўлган бинолар, иншоотлар ҳамда бошқа молмулкдан ва уларнинг хизматларидан белгиланган тартибда фойдаланувчи юридик ва жисмоний шахслар ижара тўловлари ва кўрсатилган хизматлар учун тўловлар тўловчилари ҳисобланиши белгиланган. Даъвогарга қарашли бозорнинг умумий овқатланиш ҳудудида жавобгарга тегишли 55,0 кв.метрдан иборат 2-к-сонли ҳожатхона биноси ҳамда 3,4,5-к-сонли ****,4 кв.метрдан иборат савдо дўконлари мавжудлиги даъво аризада асос қилиб келтирилиб,**** йил 18 апрелда жавобгарнинг юридик манзилига ****-сонли оферта йўлланган. Офертага мазкур бинолар ҳисобидан бозор инфратузилмасидан фойдаланганлик учун шартнома нусхалари илова қилинган. Жавобгарга йўлланган оферта **** йил 24 апрелдаги 11-сонли мурожаатномага асосан эътироз билан имзоланмасдан қайтарилган. Даъвогар жавобгарнинг бозор ҳудудидан инфратузилмалардан фойдаланганлик **** билан қарздорликни ундириш ва шартнома тузишга **** талаби билан судга даъво ариза **** этган. 4 Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддаси иккинчи қисмига кўра, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Низомнинг 10-бандига кўра ижара тўловлари ундирилиши маъмурият ва ижарачи ўртасида қонунчиликка мувофиқ тузиладиган ижара шартномасига асосан амалга оширилади.Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан рўйхатга олинган (**** йил 26 декабрдаги ****-сон билан, **** йил 14 январда ****-сон билан, **** йил 20 январда ****-сон билан рўйхатга олинган) ҳар йил учун белгиланган бозорлар ва савдо комплексларининг маъмурияти томонидан ундириб олинадиган бир марталик йиғимлар, ижара тўлови ва кўрсатиладиган хизматлар қийматининг минимал миқдорларга берилган тушунтиришларга кўра бозорлар ва савдо комплекслари ҳудудидаги бино, иншоот ва қурилмалар мулкдорларидан бозорлар ва савдо комплекслари инфратузилмадан фойдаланганлик учун ундириладиган тўловлар кадастр ҳужжатларида кўрсатилган эгалланган ер майдонидан келиб чиқиб ундириши кўрсатилган. Жавобгарга тегишли кадастр ҳужжатидан кўринишича, жавобгарнинг даъвогарга тегишли ҳудудда жойлашган савдо дўконининг жами ер майдони **** кв.метрни ташкил этган. Биринчи инстанция суди томонидан даъвогарнинг юқоридаги талаб асосли деб ҳисобланиб, жавобгаржавобгарга нисбатан умумий овқатланиш ҳудудида жойлашган 55,0 кв.метрдан иборат 2-к-сонли ҳожатхона биноси ҳамда ****,4 кв.метрдан иборат 3,4,5-к-сонли савдо дўконлари учун бозор инфратузилмасидан фойдаланганлиги учун шартнома тузишга ****ган (шартнома тузилган деб ҳисобланган). Бундан ташқари, даъвогар жавобгардан ****.****.**** сўм ундиришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан рўйхатга олинган (**** йил 26 декабрдаги ****-сон билан, **** йил 14 январда ****-сон билан, **** йил 20 январда ****-сон билан рўйхатга олинган) ҳар йил учун белгиланган бозорлар ва савдо комплексларининг маъмурияти томонидан ундириб олинадиган бир марталик йиғимлар, ижара тўлови ва кўрсатиладиган хизматлар қийматининг минимал миқдорларга берилган тушунтиришларга кўра бозорлар ва савдо комплекслари ҳудудидаги бино, иншоот ва қурилмалар мулкдорларидан бозорлар ва савдо комплекслари инфратузилмадан фойдаланганлик учун ундириладиган тўловлар кадастр ҳужжатларида кўрсатилган эгалланган ер майдонидан келиб чиқиб ундирилиши кўрсатилган. Бухоро вилоят ҳокимининг ҳар йилги“Вилоятдаги бозор ва савдо комплексларида ундириб олинадиган бир марталик йиғимлар, ижара тўлови ва кўрсатиладиган хизматлар қийматининг миқдорларини белгилаш тўғрисида”ги қарорлари билан бозорлар ва савдо комплекслари маъмурияти томонидан ундириб олинадиган бир марталик йиғим миқдорлари тасдиқланади. 5 Даъвогар томонидан мазкур қарор иловаларидаги тўловлар миқдоридан келиб чиққан ҳолда бозор инфратузилмасидан фойдаланганлик **** ҳисоблаб чиқилган ва тўловлари миқдори ҳисоб-китоби **** қилинган. Биринчи инстанция судитарафлар ўртасида шартноманинг тузилмаганлиги инфратузилмадан фойдаланганлик учун тўловларни ундирмасликка асос бўлмаслиги,мазкур ҳолатда бозорлар ва савдо комплекслари ҳудудидаги бино, иншоот ва қурилмалар мулкдорларидан бозорлар ва савдо комплекслари инфратузилмадан фойдаланганлик учун тўловларни тўлаши лозим бўлганлигини инобатга олиб,даъвогарнинг ****.****.**** сўм инфратузилмадан фойдаланиш **** ундириш тўғрисидаги талаби асослидеб ҳисоблаб, мазкур қарздорлик иш ҳужжатларидаги ҳокимнинг қарорлари, даъвогарнинг асослантирилган ҳисоб-китоби, даъвогарнинг суд муҳокамасидаги тушунтиришлари билан тасдиқланишидан келиб чиқиб даъво талабининг ушбу қисмини ҳам қаноаатлантириш **** хулосага келган. Судлов ҳайъати қуйидагиларга асосан жавобгарнингкассацияшикоятида қайд этилган **** билан келишмайди. Ўзбекистон Республикаси Шаҳарсозлик кодекси 18-моддасига кўра, шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги давлат бошқарувини Ўзбекистон ****ҳкамаси, шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги махсус ваколатли давлат органи ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари амалга оширади. Мазкур кодекснинг 20-моддасида эса Ўзбекистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги махсус ваколатли давлат органи эканлиги ҳамда шаҳарларнинг, шаҳарчаларнинг бош режаларини, бундан тасдиқланиши Вазирлар Маҳкамасининг ваколатлари жумласига киритилган шаҳарларнинг бош режалари мустасно, ҳамда ****нинг марказий қисмларини, вилоятларнинг маъмурий марказларини, шунингдек маданий мерос объектларига эга бўлган шаҳарларни батафсил режалаштириш лойиҳаларини тасдиқлаши белгилаб қўйилган. Шу асосга ва Вазирлар Маҳкамасининг **** йил 22 январдаги 19-сонли “Бухоро шаҳар бош режасини тасдиқлаш тўғрисида”ги қарорларига асосан Бухоро шаҳар ҳокимининг **** йил 9 ноябрдаги қарори билан Бухоро вилоят архитектура ва қурилиш бош бошқармаси томонидан ишлаб чиқилган Бухоро шаҳар Марказий деҳқон бозори бош режаси, савдо расталари, савдо ўринлари ҳамда турғун савдо шахобчалари жойлашуви иловага мувофиқ тасдиқланиб, Бухоро шаҳар Марказий деҳқон бозори учун Бухоро шаҳар Ибн сино кўчаси икки ёқасидан жами 13,55 гектар ер майдони ****. Бундан ташқари, Вазирлар Маҳкамасининг **** йил 28 августдаги ****-сонли қарори билан тасдиқланган “Ўзбекистон Республикаси бозорларида савдо фаолиятини ташкил қилиш қоидалари”нинг 28-бандида бозор ҳудудида ер участкалари **** (деҳқон (озиқ-овқат) бозорлари ҳудудида қонун ҳужжатларига мувофиқ замонавий савдо **** қуриш учун ер участкалари **** бундан мустасно), шунингдек бозорга тегишли кўчмасмулк 6 объектларининг жисмоний ва юридик шахсларга мулк қилиб берилишига йўл қўйилмаслиги белгилаб қўйилган. Жвобгарга тегишли кадастр ҳужжатлари ўрганиб чиқилганда у шу кунга қадар бозор ҳудудига тегишли ер майдонларидан нисбатан ижара ҳуқуқи асосида фойдаланиб келган. Давлат нотариал идорасининг **** йил 6 мартдаги ҳадя шартномаларига шартнома предмети бўлган мулк Бухоро шаҳар, “****” кўчасида жойлашган Марказий деҳқон бозори ҳудудида жойлашганлиги қайд қилиб ўтилган.Ушбу ҳужжат **** низоли ер майдонлари ўша **** ҳам бозор ҳудуди бўлганлигидан далолат беради. **** **** йил 4 апрелда 58-сонли олди-сотди шартномасига асосан, Бухоро шаҳар марказий деҳқон бозор ҳудудидаги савдо дўкон бинолариниМ.Турсуновага сотган ва Бухоро шаҳар “Ермулккадастр” ДК томонидан **** йил 15 апрелда кадастр ҳужжатлари расмийлаштирилиб ер майдони ижара ҳуқуқи билан, савдо дўкон бинолари мулк ҳуқуқи асосида давлат рўйхатидан ўтказилган. **** йил 14 апрелдаги ****-сонли қарорларига асосан, **** тегишли **** м2****-сонли савдо дўконларга **** йил 18 апрель куни BU серияли ****-**** гувоҳнома берилган.Биноларнинг 87,86 м2қисминиҲ.****,К.Ҳайдаров ваШ.Асадовага сотган. Савдо дўконининг қолган қисминижавобгарнинг **** йил 25 декабрдаги 01-сонли умумий йиғилиш баёнига асосан **** йил 12 январдажавобгарномига кадастр ҳужжатлари расмийлаштирилиб ер майдони ижара ҳуқуқи билан, савдо дўкон бинолари мулк ҳуқуқи асосида давлат рўйхатидан ўтказилган. **** йил 22 январдаги 19-сонли “Бухоро шаҳар бош режасини тасдиқлаш тўғрисида”ги қарорларига асосан, **** йил 9 ноябрда “Бухоро шаҳар марказий деҳқон бозорини ташкил қилиш учун ер майдони **** тўғрисида”ги Бухоро вилоят ҳокимининг ****-сонли қарори қабул қилинган(и.ҳ.****-бет). Ушбу қарорга асосан, Бухоро шаҳар марказий деҳқон бозори учун Бухоро шаҳар, “Ибн-Сино” кўчасининг икки ёқасидан жами 13,55 гектар ер майдони ****. Мазкур ер майдонлари Давлат кадастрлар палатаси Бухоро вилоят бошқармаси томонидан **** йил 27 ноябрь куни давлат рўйхатидан ўтказилиб, O’Y серияли ****-**** ер майдонига нисбатан гувоҳнома берилган. Бухоро шаҳар ҳокимининг **** йил 29 декабрдаги ****-сонли қарорига асосан, Бухоро шаҳар марказий деҳқон бозори фойдаланишга қабул қилинган. Шундан сўнг, Давлат кадастрлар палатаси Бухоро вилоят бошқармаси томонидан **** йил 7 ноябрь куни ТА ****-**** бино-иншоотларга нисбатан гувоҳнома расмийлаштирилган. 7 Демак, жавобгар томонидан бино-иншоотлар ўзининг мулки ва улар жойлашган ерлар жавобгарнинг қизил чизиғи ҳудудига кирмаслиги **** **** асоссиздир. Ушбу ҳолатлар Бухоро туманлараро судинингмаъмурий судининг **** йил 4 февралдаги ****-сонли иши бўйича қабул қилинган ҳал қилув қарори ва апелляция инстанциясининг **** йил 2 апрелдаги қарорида муҳокама қилинган. ИПКнинг 73-моддаси учунчин қисмига кўра, фуқаролик ишлари бўйича суднинг ёки маъмурий суднинг қонуний кучга кирган ҳал қилув қарори бошқа ишни кўраётган иқтисодий суд учун фуқаролик ишлари бўйича суднинг ёки маъмурий суднинг ҳал қилув қарорида аниқланган ва ишда иштирок этувчи шахсларга тааллуқли бўлган ҳолатларга доир масалалар бўйича ****. Иш ҳужжатларида,Бухоро вилоят Архитектура қурилиш бош бошқармасининг АРТ топо харитасида ҳам жавобгарнинг бино-иншоотлари бозорнинг қизил чизиқлар ичида жойлашганлиги белгиланган(и.ҳ.****-бет). ФК ****-моддасининг олтинчи қисмига кўра, агар ушбу Кодексга ёки бошқа қонунларга мувофиқ шартнома тузиши **** бўлган тараф уни тузишдан бош тортса, иккинчи тараф уни шартнома тузишга **** қилиш талаби билан судга мурожаат қилишга ****. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг **** йил 18 декабрдаги “Хўжалик шартномаларини тузиш, ўзгартириш ва бекор қилишни тартибга солувчи фуқаролик қонун ҳужжатлари нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида”ги ****-сонли қарорининг 12-бандида шартнома тузиши **** бўлган тараф уни тузишдан бўйин товлаган ҳолда, бошқа тараф шартнома тузишга **** **** талаб билан судга мурожаат қилишга **** **** тушунтириш берилган. Демак, мазкур ҳолатда даъвогарнингга нисбатан умумий овқатланиш ҳудудида жойлашган 55,0 кв.метрдан иборат 2-к-сонли ҳожатхона биноси ҳамда ****,4 кв.метрдан иборат 3,4,5-к-сонли савдо дўконлари учун бозор инфратузилмасидан фойдаланганлиги учун шартнома тузишга **** **** талаби асосли бўлиб ҳисобланади. Шунингдек,даъвогаржавобгардан****.****.**** сўм инфратузилмадан фойдаланиш **** ундиришни сўраган. Ўзбекистон ****ҳкамасининг “Бозорлар ва савдо комплекслари фаолиятини тартибга солишга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”**** йил 28 августдаги****-сон Қарорининг 11-бандига кўра, бозорда асфальтланган (чорва моллари, паррандалар ва бошқа ҳайвонлар сотиш бозоридан ташқари), яхши ёритилган, ёндош ҳудуддан тўсиқ билан **** савдо майдони; бозорда иш **** тугагандан кейин ёпиладиган кириш ва чиқиш жойлари; бозорнинг номи, ихтисослашуви ва иш тартиби кўрсатилган ҳолда давлат тилида расмийлаштирилган пешлавҳа; жиҳозланган ва тартиб **** қўйилган турғун ҳамда мавсумий савдо расталари ва савдо қилиш учун жойлар, турғун савдо шохобчалари, бунда бозор маъмурияти тасдиқлаган ва бозор объектларининг жойлашиш схемаси кўринарли жойга осилган ваобъектларнинг амалда жойлашган ўрни, 8 шунингдек бозор расталари ва савдо ўринларининг жойлашиши харидорларнинг бозорда эркин юришини ҳамда савдо расталари ва жойларига бемалол боришини таъминлаши керак; давлат солиқ хизмати органлари, ҳудудий ички ишлар органлари, санитария-эпидемиология назорати, тиббиёт пункти, давлат ветеринария-санитария экспертизаси лабораторияси ёки давлат ветеринария хизмати органларининг таянч пунктларини жойлаштириш учун хоналар (мол гўшти ва ўсимликлардан тайёрланган озиқ-овқат маҳсулотларини сотишда); буюмларни **** жойлари, дезинфекцияловчи моддаларни ****, гўшт маҳсулотларини майдалаш (гўшт сотишда) учун алоҳида хоналар; сотувчилар ва харидорлар учун аравачаларни прокатга бериш пункти; ўлчов-тортиш воситаларини прокатга бериш пункти (илгари фойдаланишда бўлган мол-мулкни сотиш бозорларидан ташқари); авария ҳамда фавқулодда вазиятлар ҳолатларида ёнғинни ўчириш ва аҳолини хабардор қилиш воситалари; бозорлар ҳудудида ва унга туташ ҳудудларда жойлашган автотранспорт воситаларини **** **** жойлари, жамоат ҳожатхоналари, сув қувурлари, юз-қўл ювгичлар, ахлат тўплагичлар, радиоузел ва бошқа зарур инфратузилма объектлари бўлиши кераклиги белгиланган. Мазкурҳолатдамавжуд инфратузилма объектларидан жавобгар томонидан фойдаланилган. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан рўйхатга олинган (**** йил 26 декабрдаги ****-сон билан, **** йил 14 январда ****-сон билан, **** йил 20 январда ****-сон билан рўйхатга олинган) ҳар йил учун белгиланган бозорлар ва савдо комплексларининг маъмурияти томонидан ундириб олинадиган бир марталик йиғимлар, ижара тўлови ва кўрсатиладиган хизматлар қийматининг минимал миқдорларга берилган тушунтиришларга кўра бозорлар ва савдо комплекслари ҳудудидаги бино, иншоот ва қурилмалар мулкдорларидан бозорлар ва савдо комплекслари инфратузилмадан фойдаланганлик учун ундириладиган тўловлар кадастр ҳужжатларида кўрсатилган эгалланган ер майдонидан келиб чиқиб ундирилиши кўрсатилган. Даъво аризасида жавобгар бозорҳудудида жойлашган савдо дўкони учун қарздорлиги**** йил 1 май ҳолатида****.****.****сўмни ташкил қилиши кўрсатилган бўлиб, ушбу ҳолат даъвогар томонидан даъво аризасиги илова қилинган маълумотнома билан тасдиқланади (и.ҳ.8-бет). Судлов ҳайъати ушбу ҳолатдадаъвогарнинг жавобгардан****.****.****сўмниундириш****талаби асослидеб ҳисоблайди. ИПК 74-моддасининг биринчи, иккинчи, учинчи ва тўртинчи қисмларига кўра,суд далилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб, уларни суд **** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўз ички ишончи бўйича баҳо беради.Ҳар бир далил ишга алоқадорлиги, **** ва ишончлилиги нуқтаи назаридан, далилларнинг йиғиндиси эса, етарлилиги нуқтаи назаридан баҳоланиши лозим.Агар текшириш натижасида далилнинг **** тўғри келишианиқланса, у ишончли 9 деб тан олинади.Ҳеч қандай далил суд учун олдиндан белгилаб қўйилган кучга эга эмас. ИПК 68-моддаси биринчи қисмига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларини исботлаши керак. Биринчи инстанция суди,иш ҳужжатларидан келиб чиқиб, даъвогарнинг даъво талабларининг асослилиги далиллар билан исботланганлигини инобатга олиб даъвони тўлиқ қаноатлантириш ****асосли тўхтамга келган. ИПК ****-моддасининг биринчи қисми мазмунига кўра, кассация инстанцияси суди кассация шикоятини(протестини) кўриш натижалари бўйича ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришга ****. Судлов ҳайъати мазкур ҳолатда биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилиш ёки ўзгартириш учун ИПКнинг****-моддасида кўрсатилган бирон бир асослар мавжуд эмас деб ҳисоблайди. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади.Мазкур модданинг тўққизинчи қисмига кўраишда иштирок этувчи шахсларнинг апелляция, кассация ва тафтиш шикояти бериш билан боғлиқ ҳолда қилган суд **** ушбу моддада баён этилган қоидаларга мувофиқ ****. Баён этилганларга асосан, судлов ҳайъатикассацияшикоятини қаноатлантиришни рад этишни, ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни,кассацияшикоятини қаноатлантириш рад этилганлиги сабабли жавобгар томониданкассацияинстанцияси суди учун41.2**** почта ****тўланганлигини инобатга олиб, унинг зиммасида қолдиришни, жавобгардан республика бюджетига 3.****.**** сўм давлат божи ундиришнилозим топди. Юқоридагиларга кўра,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****,****-моддаларига асосланиб, судлов ҳайъати қарорқилади: Жавобгар “S idh shim n Om d F z” оилавий **** вакилнинг суд муҳокамасини кейинга қолдириш **** илтимосномасини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар“S idh shim n Om d F z” оилавий ****нингкассацияшикоятини қаноатлантириш рад этилсин. Бухоротуманлараро иқтисодий судининг ****5йил11 августдаги ҳал қилув қарори ўзгаришсиз қолдирилсин. Жавобгар“S idh shim n Om d F z” оилавий ****томониданкассацияинстанцияси суди учун41.****сўм почта **** тўланганлиги инобатгаолиниб, унинг зиммасида қолдирилсин. Жавобгар“S idh shim n Om d F z” оилавий ****дан республика бюджетига 3.****.**** сўм давлат божи ундирилсин. Қарор юзасидан ижро **** берилсн. Қарор қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради. 10 Қарор устидан бир йил муддатдаБухоротуманлараро иқтисодий суди орқаливилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш тартибида шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Раислик қилувчи **** Ҳайъат аъзолари**** **** 11