Решение #2848735 Экономические

****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** тумани **** йил ** ноябрь **** туманлараро иқтисодий судининг судьяси **** раислигида, судья ёрдамчиси ****нинг суд **** котиблигида, тарафлар вакили иштирокисиз, Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси ****вилоят ҳудудий бошқармасининг даъвогар **** “****” ****манфаатида жавобгар**** ҳисобидан даъвогар фойдасига****сўм муддати ўтганфоиз қарзи ва412**** почта ****ундириш сўралган даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни **** туманлараро иқтисодий судининг биносида, очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси ****вилоят ҳудудий бошқармаси даъвогар**** “****” ****нинг (кейинги ўринларда - даъвогар)манфаатида **** туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб,жавобгар ****масъулияти чекланган жамияти (кейинги ўринларда жавобгар)ҳисобидан даъвогар фойдасига**** сўм муддати ўтган фоиз қарздорликни ундириб беришни сўраган. Суд ****Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси ****вилояти ҳудудий бошқармаси, даъвогарва жавобгарданвакил иштирок этмади. Иш ҳужжатларида уларнинг суд муҳокамаси **** ва жойи **** **** олганлигини тасдиқловчи гибрид почта маълумотномаси мавжуд. Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси ****вилояти ҳудудий бошқармаси ишни ўз вакили иштирокисиз кўришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг(кейинги ўринларда - ИПК) ****-моддаси биринчи қисмига кўра агар суд иқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчиси ўзига юборилган **** кўчирма нусхасини олганлиги ёки ушбу Кодексда назарда тутилган бошқа усулда хабардор қилинганлиги тўғрисида суд **** бошлангунига қадар маълумотларга эга бўлса, ушбу иштирокчи тегишли тарзда хабардор қилинган деб ҳисобланади. ИПКнинг ****-моддасииккинчи ваучинчи қисмларига кўра, “иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган даъвогар суд **** келмаса, даъвогарнинг ишни унинг йўқлигида кўриш тўғрисидаги аризаси бўлган ****, низо унинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. 1 Иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар ва ишда иштирок этувчи бошқа шахслар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин”. Шу сабабли, суд ишнипалата, даъвогар ва жавобгар иштирокисиз, иш ҳужжатларига асосан кўришнилозим топади. Суд, иш ҳужжатларига ҳуқуқий баҳо берган ҳолда, қуйидаги асосларга кўра, даъво талабини қаноатлантиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 15-моддасибиринчиқисмига кўра Ўзбекистон Республикасида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларининг устунлиги сўзсиз тан олинади. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 55-моддасибиринчиқисмига кўра ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 55-моддасиучинчиқисмига кўра ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 65-моддаси биринчи қисмида фуқаролар фаровонлигини оширишга қаратилган Ўзбекистон иқтисодиётининг негизини хилма-хил шакллардаги мулк ташкил этади.Давлат бозор муносабатларини ривожлантириш ва ҳалол **** учун шарт-шароитлар яратади, истеъмолчиларнинг ҳуқуқлари устуворлигини ҳисобга олган ҳолда иқтисодий фаолият, тадбиркорлик ва меҳнат қилиш эркинлигини кафолатлаши қайд этилган. Иш ҳужжатларидан кўринишича, даъвогар ваиккинчитарафдан жавобгар ўртасида2025йил20 майда****-сонлиКредитшартномаси(кейинги ўринларда -шартнома) тузилган. Шартноманинг1.1-бандига кўра, даъвогар ****500**** сўм миқдоридаги пул маблағлари **** ўз зиммасига олади ва қарз олувчи олинган пул суммасини қайтариш ва унинг учун фоизлар тўлаш **** олади.Қарз олувчи кредитдан фойдаланган учун кредиторга йиллик 20% миқдоридаги фоизни тўлайди. Шартноманинг мазумунига кўра, ****жавобгарга мазкур шартномада кўрсатиб ўтилган миқдорда ва шартлар асосида пул маблағлари (кредит) бериш ****,жавобгарэса ўз навбатида олинган пул маблағларини белгиланган муддатда қайтариш ва пул маблағларидан фойдаланганлиги учун фоизлар тўлаш **** олади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг(кейинги ўринларда - ФК) ****-моддаси биринчи қисмига кўра, кредит шартномаси бўйича бир тараф — **** ёки бошқа кредит ташкилоти (кредитор) иккинчи тарафга (қарз олувчига) шартномада назарда тутилган миқдорда ва шартлар асосида пул маблағлари (кредит) бериш, қарз олувчи эса олинган пул суммасини қайтариш ва унинг учун фоизлар тўлаш **** олади. 2 ФКнинг****-моддаси иккинчи қисмига кўра, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Ушбу ҳолатда тарафлар ўртасидаги **** кредит шартномасидан келиб чиққан. Иш ҳужжатларига мувофиқ, жавобгар томонидан шартнома бўйича кредитга ҳисобланган фоизлар бўйичатўловлар ўз **** амалга оширилмаганлиги оқибатида ****5йилнинг октябрь ойиҳолатига **** сўм муддати ўтган фоизқарздорлиги юзага келган. Даъвогарнинг кредит шартномаси бўйича қарзларни ўз **** тўлаш, акс ҳолда қарзлар суд тартибида ундирилиши **** юборганталабномахати жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. Шу сабабли,даъвогар жавобгардан кредит қарздорлигини ундириш тўғрисидаги даъво аризаси билан судга мурожаат қилган. ФКнинг ****-моддасига асосан **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса – иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФКнинг****-моддаси биринчи қисмига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса жавоб беради. ИПКнинг68-моддасига асосан “ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Юридик шахслар ва фуқароларга нисбатан ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш (бундан буён матнда ҳуқуқий таъсир чоралари деб юритилади) тўғрисидаги ишлар кўриб чиқилаётганда ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш учун асос бўлган ҳолатларни исботлаш **** назорат қилувчи орган зиммасига юклатилади. Ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган далилларни ишда иштирок этувчи бошқа шахслар олдида, агар ушбу Кодексда бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, суд **** бошлангунига қадар ёки суд белгилаган муддат доирасида очиб бериши лозим. Ишда иштирок этувчи шахслар **** ишда иштирок этувчи бошқа шахслар олдиндан таништирилган далилларга асосланишга ****. Агар тараф суд томонидан талаб этилаётган далилни ўзида ушлаб турган ва суд сўрови билан белгиланган муддатда уни **** этмаётган бўлса, ундаги маълумотлар шу тараф манфаатларига қарши қаратилган деб тахмин қилинади ва у томонидан тан олинган деб ҳисоблани”ши белгиланган. Суд томонидан **** этиш сўралганига қарамасдан, жавобгар томонидан даъво талабини рад этувчи далиллар ёки бирор бир эътироз **** этилмади. Шу сабабли ҳамда юқоридагиларга асосан, суд даъвоталабиниқаноатлантиришни лозим топади. 3 ИПКнинг****-моддаси биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Суд, даъво қаноатлантирилганлиги сабабли суд **** жавобгар зиммасига юклашни, жавобгардан даъвогар фойдасига олдиндан тўланган 412**** почта ****, Республика бюджети(Суд ҳокимияти органларини ривожлантириш жамғармаси)га ****,04сўм давлат божи ундиришни лозим топади. Юқоридагиларга асосланиб, Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 8, ****, ****, ****, ****, ****-моддалари, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68,****, ****, ****, ****, **** ва ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л д и: Даъвоталабиқаноатлантирилсин. Жавобгар****масъулияти чекланган жамияти ҳисобидан даъвогар **** “****” ****фойдасига**** сўм муддати ўтган фоизқарзи ва олдиндан тўланган 412**** почта **** ундирилсин. Жавобгар****масъулияти чекланган жамияти ҳисобидан Республика бюджети (Суд ҳокимияти органларини ривожлантириш жамғармаси)га ****,04 сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори у қабул қилинган кундан бошлаб бир ойлик муддат ўтгач, қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарориқонуний кучга кирганданкейин ижро **** берилсин. Ҳал қилув қароридан норози бўлган тарафлар бир ой муддат ичида шу суд орқали ****вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция шикояти (протести) бериши ёки ушбу муддатда апелляция шикояти (протест) берилмаса, олти ойлик муддатда кассация шикояти (протест) бериши мумкин. Судья **** 4