Решение #2848868 Экономические

****3-2501/****3-сонлииқтисодий иш Судья:А.Туракулов ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Боғот тумани ****5йил11 ноябрь Боғоттуманлараро иқтисодий суди, судьяА.Туракуловраислигида, судья ёрдамчиси****котиблигида,прокурор ёрдамчиси ****, даъвогар вакили****(03.01.**** йилдаги 2-сонлиишончнома асосида)нинг иштирокида,ЎзбекистонСавдо-саноатпалатаси ***бошқармасинингдаъвогар«*** Univ rs l **** ****»акциядорлик жамиятиманфаатида жавобгарякка тартибдаги тадбиркор ****дан ****сўм асосий қарз ва ****сўм пеняундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишниБоғоттуманлараро иқтисодий судининг биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: ЎзбекистонСавдо-саноатпалатаси ***бошқармаси(бундан буён матнда – Палата деб юритилади)«*** Univ rs l **** ****»акциядорлик жамияти(бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади)манфаатидаБоғоттуманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб,якка тартибдаги тадбиркор **** (бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади)дан ****сўм асосий қарзва****сўм пеняундиришни сўраган. Палата даъво аризасида ишни вакили иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган. Бугунги суд **** ўтказилиш **** ва жойи тўғрисида жавобгар қонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлсада, унинг вакили иштирок этмади, даъво ариза юзасидан фикр билдирмади. Бундай ҳолда суд ишни Ўзбекистон Республикаси иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****-моддасига асосанпалата важавобгар вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд **** даъвогар вакили билдирилган талабларни қўллаб-қувватлаб,жавобгартомонидан асосий қарздорлик тўлиқ бартараф қилинганлигини билдириб,даъвони қисман қаноатлантиришнисўради. Суд **** прокурор ёрдамчиси даъво талабларини қисман қаноатлантириш юзасидан фикр билдирди. Суд, ишда иштирок этувчитарафларвакилларини тинглаб, прокурор ёрдамчисининг фикрини эшитиб,ишдаги ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра даъвони қисман қаноатлантиришни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра, ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 8 ва ****моддаларига асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Ишдаги ҳужжатлардан маълум бўлишича, даъвогар ва жавобгарўртасидаумумий фойдаланадиган объектларни**** бўйича ўрсатиладиган **** хизматлар **** **** йил 1 октябрда 407-сонли инфратузилма ижара шартномаси имзоланган. Тарафлар ўртасидаги шартноманинг 1.1-бандида, даъвогар савдо комплекси ҳудудида жойлашган86-98-сонли савдо дўконини жавобгарга ижарага бериши, жавобгар эса бозор умумий фойдаланиладиган объектларни **** бўйича кўрсатиладиган хизматлар учун даъвогарга белгиланган тўловни тўлаш **** белгиланган. Шартноманинг 2.1-бандига кўра, тўлов миқдори 1 м2майдон учун **** сўм ҳисобидан, 47,7 м2майдон учун 1 ойлик тўлов миқдори **** сўм қилиб белгиланган. Бироқ, жавобгар томониданбозор хизмат турлариучунтўловлар амалга оширилмаган ва натижада жавобгарнинг даъвогар олдида ****5йил1 августҳолатига13 1****сўм қарздорлиги вужудга келган. Қарздорликни тўлаб беришни сўраб, даъвогарнинг жавобгарга юборган талабномаси жавобгар томонидан ижросиз ва жавобсиз қолдирилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Бундай ҳолатда суд даъвогарнинг асосий қарз суммасини ундириш талабини асосли деб ҳисоблайди бироқ, даъвогар томонидан **** қилинган маълумотга кўра, жавобгар томонидан асосий қарздорлик суммаси судга даъво аризаси киритилганидан кейин тўлиқ бартараф қилинганлиги сабабли суд, даъвонинг асосий қарз ундириш талабини қаноатлантиришни рад этишни,ушбу қисм юзасидан суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Шунингдек, даъвогар ўзининг даъво талабида жавобгардан тўлов кечиктирилганлиги учун шартноманинг7.2-бандига асосан****сўм пеня ундириб беришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****, ****моддасига кўра, қонун ҳужжатлари ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади.Неустойка тўғрисидаги келишув ёзма шаклда тузилиши керак. Шартноманинг7.2-бандида, жавобгар ўз **** **** ёки лозим **** **** **** ҳамда мазкур шартномада назарда тутилган тўловларни ўз муддатида вамиқдорида тўламаганлиги учун даъвогарга ўтказиб юборилганҳар бир кун учункечиктирилган тўлов суммасининг0,5фоизимиқдорида,аммо кечиктирилган тўлов суммасининг50 фоизиданортиқ бўлмаганмиқдорда пенятўланишибелгиланган. Мазкур ҳолатда, жавобгар томонидан тўловлар ўз **** амалга оширилмаганлиги сабабли, суд даъво талабининг пеня ундириш қисмини асосли деб ҳисоблайди. Бироқ, суд Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 4-бандида келтирилган тушунтиришларни инобатга олиб ҳамда ФКнинг ****-моддасига мувофиқ **** иштирок қилувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, қарздор томонидан **** ****, пеня ундирилиши жавобгарнинг мулкий аҳволига таъсир қилиш **** эътиборга олиб, талаб қилинган пеняни1 0**** сўмга қаноатлантиришни, қолган қисмини эса қаноатлантиришни рад этишни лозим топди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****-моддасига кўра, суд **** ишда иштирокэтувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади Баён этилганларга асосан суд, даъвогарнинг даъвосини қисман қаноатлантиришни,суд ****жавобгарзиммасига юклашни лозим топади. Юқоридагилардан келиб чиқиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68,****,****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвогарнинг даъво талаби қисман қаноатлантирилсин. Якка тартибдаги тадбиркор****дан«*** Univ rs l **** ****»акциядорлик жамиятифойдасига 1 0****сўм пенява****сўм почта ****ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Якка тартибдаги тадбиркор ****дан Республика бюджетига****сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро ****лариберилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья А.Туракулов