Решение #2848895 Экономические

****-сонли иқтисодий иш Биринчиинстанциясудида ишни кўргансудья –**** Кассация инстанцияси судида маърузачисудья –**** Тафтиш инстанцияси маърузачисудья -**** судида БУХОРО ВИЛОЯТ СУДИНИНГ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ ТАФТИШ ИНСТАНЦИЯСИСУДИНИНГ Қ АР О Р И Бухорошаҳри ноябрь ****5 йил 11 Бухоро вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати **** раислигида, ҳайъат аъзолари судьялар **** ва **** иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси **** котиблигида,“Q r Q z q b d M v si” фермер хўжалиги раҳбари А.Қаххоров, таъсисчиси Қ.Қаххоров,вакили ****,“B h r Ch n til ” масъулияти чекланган жамияти вакили **** (**** йил 13 январдаги 7-сонлиишончномаасосида)лар иштирокида, даъвогар “B h r Ch n til ” масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар “**** **** ****” фермер хўжалигиганисбатан киритилган даъво аризаси юзасиданқабул қилинган Когон туманлараро иқтисодий судининг **** йил 19 майдаги ҳал қилув қарори ва Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати кассация инстанция судининг **** йил 24 сентябрдаги **** устидан жавобгар“**** **** ****” фермер хўжалигининг тафтиш тартибидаги шикоятини иш ҳужжатлари билан бирга Бухоро вилоят суди биносида ўтказилган очиқ суд **** кўриб чиқиб,қуйидагиларни аниқлади: “B h r Ch n til ” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, “**** **** ****” фермер хўжалиги (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан 1******** ****,**** асосий қарз, ******** ****,**** жарима ундиришни сўраган. Когон туманлараро иқтисодий судининг **** йил 19 майдаги ҳал қилув қарори билан даъво аризаси қисман қаноатлантирилиб, жавобгардан даъвогар фойдасига 1******** ****,**** асосий қарз, 60**** **** сўм жаримаундирилган. Мазкур ҳал қилув қарорга нисбатан жавобгар томониданкассацияшикояти берилган. Бухоровилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатикассацияинстанция судининг **** йил24 сентябрдаги **** биланкассацияшикояти кўрмасдан қолдирилган. Жавобгарҳал қилув қарори ва кассация инстанция ****норози бўлиб, унинг устидан тафтиш тартибида шикоят билан мурожаат қилган.Шикоятдаюқори инстанция судларигадаъвогарнинг даъво талаби асоссиз эканлиги исботланган бўлсада, келтирилган далиллар инобатга олинмаганлиги, солиштирма далолатномасидан даъвогарнинг жавобгар олдида ****,**** қарздорлиги мавжудлиги билдирилган бўлсада, биринчи инстанция суди томонидан инобатга олинмаганлиги, кассация инстанция суди ҳам кассация шикоятини кўрмасдан қолдириш **** нотўғри **** қабул қилинганлиги**** қилиб кўрсатилиб,биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ваБухоровилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатикассацияинстанция судининг **** йил24 сентябрдаги **** бекор қилишсўралган. Суд **** иштирок этган жавобгар вакиллари тафтиш тартибидаги шикоятда келтирган **** такрорлаб ва қувватлаб,даъво талабида асос келтирган ҳолатлар исботланмаганлигини, даъвогар томчилатиб суғориш тизимини ўрнатмаганлигини, барча ҳужжатлар сохталаштирилганлигини, Вобкент туманидаги ташкилот билан томчилатиб суғориш ускунаси ўрнатиш **** шартнома имзолаганлигини, бунда даъвогарнинг дахли йўқлигини, ҳозирда даъвогар фермер хўжалигидан қарздор эканлигини, фермер хўжалиги ташкил этилган **** Қ.Қаҳҳоров раҳбар сифати ўтганлигини, туман ҳокимлигининг қарори ҳам фуқаро Қ.Қаҳҳоровга чиққанлигини, фуқаролик паспорти йўқолган **** ўғли А.Қаҳҳоров электрон имзо олганлигини ва ҳисобчи ўғлининг электрон калити орқали солиқ инспекциясига ҳисобот топширганлигини, ҳисоботнинг 8-шаклига ўзгартириш киритилганлигини.Фермер хўжалиги раҳбари А.Қаҳҳоров эканлигинимаълум қилишиб, тафтиш тартибидаги шикоятни қаноатлантиришни,Когон туманлараро иқтисодий судининг **** йил 19 майдаги ҳал қилув қарори ваБухоровилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатикассацияинстанция судининг **** йил24 сенртябрдаги **** бекор қилишни сўрашди. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили тафтиш тартибидаги шикоятига нисбатан эътироз билдириб,кассация инстанциясида биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори кўриб чиқилмаганлигини, бу ҳолат процессуал қонун талабларига зид эканлигинитаъкидлаб, жавобгарнинг тафтиш тартибидаги шикоятини қаноатлантиришни рад этишни,биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори ва кассациясудлов ҳайъатининг **** ўзгаришсиз қолдиришни сўради. Судлов ҳайъати иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб,иш юзасидан маърузачи судьянинг маърузаси ватарафлар вакилларинингтушунтиришларини эшитиб,қуйидагиларгаасосан жавобгарнинг тафтиш тартибидаги шикоятини қаноатлантиришни рад этишни,Бухоровилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатикассацияинстанция судининг **** йил24 сентябрдаги ****ўзгаришсиз қолдиришни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилиш талаби бўйича иш юритишнитугатишнилозим топади. Ўзбекистон РеспубликасиИқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) ****6-моддасига кўра, суд ишни тафтиш тартибида кўриш чоғида қуйи инстанция судлари томонидан моддий ҳуқуқ нормалари тўғри қўлланилганлигини ва процессуал қонун талабларига риоя этилганлигини иш материаллари бўйича текширади. Иш ҳужжатларидан ва суд муҳокамасидан аниқланишича, тарафлар ўртасида юзага келган низо юзасидан суд томонидан қабул қилинган ҳал қилув қарори устидан берилганкассацияшикояти“**** **** ****” фермер хўжалигираҳбари номиданфермер хўжалиги таъсисчиси Қ.Қаҳҳоровтомонидан имзоланган ҳолда биринчи инстанция судига **** этилган. ИПК****-моддасининг биринчи қисмига кўра, агар кассация шикояти (протести) иш юритишга қабул қилинганидан сўнг унинг имзоланмаганлиги ёхуд уни имзолаш ҳуқуқига эга бўлмаган ёки мансаб мавқеи ёки фамилияси, исми, отасининг исми кўрсатилмаган шахс томонидан имзоланганлиги аниқланса, кассация инстанцияси суди кассация шикоятини (протестини) кўрмасдан қолдиради. Натижада,кассациясудлов ҳайъати томонидан жавобгарнингкассацияшикояти кўрмасдан қолдирилган. Судлов ҳайъати қуйидагиларга асосан жавобгарнинг тафтиш шикоятидаги ва суд муҳокамасида билдирган **** билан келишмайди. Хусусан,Когон туман Адлия бўлими Давлат хизматлари марказининг **** йил 23 сентябрдаги ****-сонли хатига илова қилинган маълумотга кўра, фермер хўжалиги раҳбари Қаххоров Азиз Қахрамонович эканлиги маълум қилинган. Шу билан бирга, суднинг “Адолат” ахборот тизимлари комплексининг Давлат солиқ қўмитаси билан интеграциясидан олинган маълумотга кўра,фермер хўжалиги раҳбариА.Қаххоров эканлигиқайд этилган. Бундан ташқари, жавобгар томонидан ишда иштирок этувчи шахсларга юборилганкассацияшикоятида ҳам жамият раҳбарисифатида Қ.Қаҳҳоров кўрсатилиб, у томонидан имзоланганшикоят юборилган. Зеро, ИПК 72-моддасига кўра, қонунчиликка мувофиқ муайян далиллар билан тасдиқланиши керак бўлган иш ҳолатлари бошқа далиллар билан тасдиқланиши мумкин эмас. Бинобарин, мазкур ҳолатдакассациясудлов ҳайъати томониданкассацияшикояти мазмунан кўриб чиқилаётган ****кассацияшикоятинижамияттаъсисчиси Қ.Қаҳҳоров имзолаган.Бу ҳолатгакассациясудлов ҳайъати томонидан ҳам эътибор қаратилган. Кассацияинстанция суди моддий ва процессуал ҳуқуқ нормасини тўғри қўллаб, жавобгарнингкассацияшикояти бўйича кўрмасдан қолдириш **** тўғри хулосага келган. ИПК ****8-моддасининг биринчи қисмида кўрсатилган суд ҳужжатининг ноқонунийлиги ёки асоссизлигини тасдиқловчи далиллар ва асослар мавжуд эмас. ИПК ****11-моддасининг учинчи қисмига асосан,тафтиш инстанцияси суди тафтиш тартибидаги шикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйича **** ўзгаришсиз қолдиришга ****. Жавобгар томонидан тафтиш тартибидаги шикоятида биринчи инстанция судининг **** йил 19 майдаги ҳал қилув қарорини ҳам бекор қилишни сўраган. Кассациятартибида кўрилган ишлар бўйича суд ҳужжатлари деганда,кассация инстанциясудлов ҳайъатининг ишни мазмунан кўриш натижаси бўйича қабул қилган суд ҳужжати тушунилиши лозим. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, апелляция ёки кассация **** **** **** шаҳар иқтисодий судларининг қонуний кучга кирган ҳал қилув қарори, ****, қарори, шунингдек апелляция ёки кассация инстанцияси судининг қарори устидан **** Республикаси судига, вилоятлар ва Тошкент шаҳар судларига тафтиш тартибида шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкинлиги кўрсатилган. Мазкур ҳолатда жавобгарнинг кассация шикояти кассация инстанция судлов ҳайъати томонидан мазмунан кўриб чиқилмаган.Балки кассация шикоятининг процессуал тартибига баҳоберилиб, кассация шикояти кўрмасдан қолдирилган. Шу сабабли тафтиш инстанция судлов ҳайъатида, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарориниқонунийлигини ва асослилигинитекшириш имконияти мавжуд эмас. ИПК ****2-моддаси биринчи қисмининг 2-бандига кўра,шикоят (протест) **** Республикаси судига, вилоятлар ва Тошкент шаҳар судларига апелляция ёки кассация тартибида кўрилмаган суд ҳужжати устидан, Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига **** Республикаси судида, вилоятлар ва Тошкент шаҳар судларида тафтиш тартибида кўрилмаган ёки ушбу Кодексга мувофиқ тафтиш тартибида шикоят қилинмайдиган (протест келтирилмайдиган) суд ҳужжати устидан берилган ва у хатога йўл қўйилиб, иш юритишга қабул қилинган бўлса, ишни тафтиш тартибида кўраётган суд тафтиш тартибидаги шикоят (протест) бўйича иш юритишнитугатиши кўрсатилган. Баён этилганларга асосан судлов ҳайъати, жавобгарнинг тафтиш тартибидаги шикоятиникассация инстанция **** бекор қилиш қисминиқаноатлантиришни рад этишни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилишқисмибўйича иш юритишнитугатишни, Бухоровилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатикассацияинстанция судининг **** йил24 сентябрдаги ****ни ўзгаришсиз қолдиришни лозим топади. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Мазкур модданинг тўққизинчи қисмига кўра, ишда иштирок этувчи шахсларнинг апелляция, кассация ва тафтиш тартибидаги шикояти беришбилан боғлиқ ҳолда қилган суд **** ушбу моддада баён этилган қоидаларга мувофиқ ****. Судлов ҳайъати суд **** ундириш масаласини муҳокама қилиб, жавобгарнинг тафтиш тартибидаги шикоятиниқаноатлантирилмаганлигибоис, жавобгардантафтиш инстанция суди учун**** сўм давлат божиундиришни, олдиндан тўланган **** сўм почта ****унингзиммасида қолдиришнилозим топади. Юқоридаги баён этилганларга асосланиб,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****,****2,****8-****11-моддаларини қўллаб, судлов ҳайъати қ а р о р қ и л д и: Жавобгар“**** **** ****” фермер хўжалигининг тафтиш тартибидаги шикоятини қаноатлантириш рад этилсин. Бухоровилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати апелляция инстанциясининг **** йил24 сентябрдаги ****ўзгаришсиз қолдирилсин. Тафтиш тартибидаги шикоятнинг биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилиш талаби бўйича иш юритиш тугатилсин. Жавобгар“**** **** ****” фермер хўжалигидан тафтиш инстанция суди учун республика бюджетига **** сўм давлат божи ундирилсин. Жавобгар“**** **** ****” фермер хўжалигитомонидан тафтиш инстанцияси учун тўлаган****сўм почта **** инобатга олиниб, унинг зиммасида қолдирилсин. Қарор юзасидан ижро **** берилсин. Қарор қабул қилинган пайтдан эътиборан қонуний кучга киради. Қарор устидан тафтиш тартибидаги шикояти (протести) билан бир йил муддатда Ўзбекистон Республикаси Олий судига мурожаат қилиниши мумкин. Раислик қилувчи **** ҳайъат аъзолари **** ****