Решение #2849034 economic_new

****-сонлииқтисодий иш Судья:**** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Урганч шаҳар ****йил ***** Урганч туманлараро иқтисодий суди раиси, судья**** раислигида, судья ёрдамчиси**** котиблигида, даъвогар вакили**** (*****йил****** ****/****-сонли ишончнома асосида), жавобгар вакиллари **** (**** йил **** ****-сонли ишончнома асосида), **** (**** йил ****** **-сонли ишончнома асосида), ****(**** йил10 ноябрдаги****-сонли ишончнома асосида), **** (******* собиқ раҳбари)нинг иштирокида, ******* даъвогар«****»акциядорлик тижорат ****манфаатида жавобгар *******дан ******.****сўм суғурта товон пулини ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни Урганч туманлараро иқтисодий судининг биносидавидеоконференцалоқа режимида(************иловаси орқали)бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: ******* (бундан буён матнда – ******* деб юритилади) «****» акциядорлик тижорат **** (бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади) манфаатида иқтисодий судгадаъво аризаси биланмурожаат қилиб,******* (бундан буён матнда – жавобгар ёки суғурта компанияси деб юритилади)дан ******.****сўм суғурта товон пули ундиришни сўраган. ******* даъво аризасида ишниўзинингвакили иштирокисиздаъвогар вакили иштирокидакўриб чиқишни сўраган. Суд муҳокамасида иштирок этган даъвогар вакили тушунтириш бериб, даъво талабларини тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Суд муҳокамасида иштирок этган жавобгар вакиллари даъво талабларига эътироз билдириб,**** ва кредит олувчи ўртасидаги кредит шартномаси***.****йилда тузилганлигинибироқ, ******* ******* йилда имзоланиб, ****тадбиркорлик хавфини суғурта қилиш полиси **** қилинганлигини, мазкур полисда жавобгарнинг жавобгарлиги ****** йилдан кучга кириши ва ******* йилга қадар амал қилиши қайд қилинганлигини шунингдек, **** гаровсиз ва таъминотсиз кредит ****, кредит маблағларини **** ишлатилишига шароит яратганлигини, **** ушбу ҳаракатларига нисбатан хусусий **** чиқариш орқали муносабат билдириш лозимлигини, **** суғуртаҳодисаси содир бўлганлиги юзасидан талабнома билдирмаганлигини, даъво талаблари асоссизлиги сабабли даъвони қаноатлантиришни рад этишни сўрадилар. Суд иш ҳужжатларини ўрганиб, ишда иштирок этувчи тарафлар вакилларинингтушунтиришини тинглаб, қуйидаги асосларга кўра даъвонитўлиқ қаноатлантиришни ва ишни кўриш билан боғлиқ суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси(бундан буён матнда ФК деб юритилади)8 ва ****-моддаларига асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкурҳолатда тарафларнинг **** *******дан келиб чиққан. ФКнинг ****-моддасига кўра, мулкий *******га мувофиқ бир тараф (суғурталовчи) шартномада шартлашилган **** (суғурта мукофоти) эвазига шартномада назарда тутилган воқеа (суғурта ҳодисаси) содир бўлганда бошқа тарафга (суғурта қилдирувчига) ёки шартнома қайси шахснинг фойдасига тузилган бўлса, ўша шахсга (наф олувчига) бу ҳодиса оқибатида суғурталанган мулкка етказилган зарарни ёхуд суғурталанувчининг бошқа мулкий манфаатлари билан боғлиқ зарарни шартномада белгиланган сумма (суғурта пули) доирасида тўлаш (суғурта товони тўлаш) **** олади. Ишдаги ҳужжатлардан маълум бўлишича,«****» ******* билан қарз олувчи**** ****ўртасида **** йил*******да****-сонли кредит шартномаси тузилган ва кредит шартномасига асосан *** фоиз тўлаш шарти билан ** йил муддатга **.****.****сўм кредит ****. Кредит таъминоти сифатидадаъвогар ва жавобгар ўртасида ****** йилда тадбиркорлик хавфини суғурта қилиш тўғрисида *** шартнома имзоланиб, **** томонидан **** жами *.****.****.**** сўм кредит маблағларига ******* суғурта полиси **** этилган. Мазкур **** этилган **** суғурта полисига илова сифатидатарафларўртасида кредит маблағи олувчилар, кредитнинг суммаси, суғурта суммаси ва суғурта мукофотининг суммаси тасдиқланиб, имзоланган. **** томонидан кредит шартномаси бўйича **** тўлиқ **** ва кредит маблағи **** **** берилган, бироқ қарз олувчи томонидан кредит маблағини қайтариш бўйича **** ****. Қарздор томонидан кредит шартномаси бўйича қарздорлик тўланмаганлиги сабабли, даъвогар ******** судига мурожаат қилган. Суднинг********/****-сонли иши юзасидан қабул қилинганҳал қилув қарорибиландаъвоталабиқаноатлантирилиб, ижросини таъминлаш учунижро **** берилган. **** ижро бюроси ******* бўлими давлат ижрочисининг ***** йил ****даги қарорига асосан ижро **** қарздорнинг тўлаш қобилиятининг мавжуд эмаслиги, қарздорнинг мол-мулки мавжуд эмаслиги ва ундириш имконияти бўлмаганлиги сабабли “Суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этиш тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни 40-моддаси биринчи қисмининг 3-бандига асосан даъвогарга ижросиз қайтарилган.Бунинг оқибатида эса даъвогар зарар кўрган. Банктомонидансуғурта ҳодисаси содир бўлганлиги тўғрисида суғурта компаниясига *****йил ******юборилган талабнома жавобгар томонидан жавобсиз ва ижросиз қолдирилган. Шундан кейин даъвогар мазкур даъво талаби билан судга мурожаат қилган. Тарафлар ўртасидаги шартноманинг1.1-бандига кўра, жавобгар (суғурталовчи), даъвогар (суғурта қилдирувчи) томонидан “Ҳар бир оила тадбиркор дастури”(ПҚ-****.**.**** й.)асосида **** кредит маблағлари бўйича тадбиркорлик хавфини суғурталаши; 1.3-бандига кўра, суғурта объекти бўлиб, **** томонидан **** кредит маблағини сўндириш бўйича қарздор томонидан **** **** оқибатида суғурта қилдирувчининг кредит шартномаси бўйича юзага келган зарарлар билан боғлиқ мулкий манфаатлари ҳисобланиши; 5.1-бандига кўра, қарздор (кредит олувчи) томонидан кредит шартномасида белгиланган кредит қарзини қайтариш муддати (кредитнинг тўлиқ муддати) ёки кредит қарзи суд томонидан муддатидан олдин ундириш белгиланганда “суғурта қилдирувчи” олдидаги **** **** яъни кредит шартномаси бўйича кредит қарзини (кредит маблағларини) қайтармаслиги натижасида “суғурта қилдирувчининг” зарар кўриши суғурта ҳодисаси ҳисобланиши белгиланган. Қарздор (кредит олувчи)нинг кредит шартномасида белгиланган муддат ёки кредит қарзини муддатидан олдин ундириш белгиланган муддатда кредит қарзи тўланмаганлиги кутиш даври якуни бўйича суғурта ҳодисаси юзага келишини билдиради. Суд,******* бўйича суғуртаҳодисаси содир бўлган ва суғурта компаниясининг суғуртатовонини тўлаш бўйича **** вужудга келган деб ҳисоблайди. *******нинг 9.1-бандида,суғурта товони суғурта қилдирувчига суғурта пулидан ошмаган миқдорда тўланиши, суғурта товони миқдори **** олинган кредит миқдори ва кредитнинг сўндириш учун йўналтирилган пул маблағларини айириб (чегириб) қолган ҳолда аниқланиши белгиланган. Бундай ҳолатда, суд даъвогарнинг даъво талабини асосли деб ҳисоблаб, уни тўлиқ қаноатлантиришни ва ишни кўриш билан боғлиқ суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Суд, жавобгар вакилларининг**** ва кредит олувчи ўртасидаги кредит шартномаси ******** йилда тузилганлиги бироқ, ******* ******** йилда имзоланиб, ***** тадбиркорлик хавфини суғурта қилиш полиси **** қилинганлиги, мазкур полисда жавобгарнинг жавобгарлиги ***.**** йилдан кучга кириши ва ******** йилга қадар амал қилиши қайд қилинганлиги**** **** билан келишмайди. Чунки,*******бўйича**** этилган ******* суғурта полиси умумий кредит шартномаларига нисбатан **** этилган бўлиб, полиснинг иловаси сифатида тарафлар ўртасида ўзаро тасдиқланган рўйхатда қарздор**** ****ҳам қайд қилинганлиги сабабли, суд ******* йилдаги кредит шартномаси мазкур полис доирасида суғурталанган деб ҳисоблайди. Бундан ташқари, суд жавобгар вакилларининг**** гаровсиз ва таъминотсиз кредит ****, кредит маблағларини **** ишлатилишига шароит яратганлиги, **** ушбу ҳаракатларига нисбатан хусусий **** чиқариш орқали муносабат билдириш лозимлиги**** **** билан келишмайди. Чунки, кредит маблағлариЎзбекистон Республикаси Президентининг ******** йилдаги“ Ҳудудларда аҳолини тадбиркорликка кенг жалб қилиш ва оилавий тадбиркорликни ривожлантиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”гиПҚ-****-сонли Қарорига асосанРеспублика ҳудудларида аҳолининг даромад топишга қаратилган муайян меҳнат фаолияти билан шуғулланишига, оилавий тадбиркорлик ривожланишига ҳар томонлама кўмаклашиш ва мазкур йўналишдаги ишларни тизимли ташкил этиш **** **** бўлиб,даъвогар томонидан кредитнинг ****лиги ўрганилганда, кредит маблағлари **** ишлатилганлиги аниқланиб, ушбу юзасидан далолатнома расмийлаштирилган. Шунингдек, суджавобгар вакилларинингишни ИПКнинг 1 ****-моддаси 1-қисмининг 5 -моддасига асосан кўрмасдан қолдириш ******** келишмайди. Чунки,ишни кўрмасдан қолдиришга асослар мавжуд эмас деб ҳисоблайди. ИПКнинг 68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. ИПКнинг ****-моддасига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Юқоридагиларга асосан, суд даъвогарнинг даъвосини тўлиқ қаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасига ******.****сўм суғурта товон пули ва ******сўм почта **** ундиришни, жавобгардан Республика бюджетига ******сўм давлат божи ва ишни видеоконференцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ Ўзбекистон Республикаси Олий суди депозитига ****.****сўм ундиришни лозим топади. Юқоридагилардан келиб чиқиб ҳамда Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвогарнинг даъвоси тўлиқ қаноатлантирилсин. Жавобгар ***********дан даъвогар «****» ****фойдасига ******.****сўм суғурта товон пули ва **.**** сўм почта ****ундирилсин. Жавобгар***********дан: - республика бюджетига *******сўм давлат божи; -Ўзбекистон Республикаси Олий суди депозитига ишни видеоконференцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ ****.**** сўм**** ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро ****лариберилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****