Решение #2849094 Экономические

4-1301-****/11****-сонлииқтисодий иш Биринчи инстанцияда судида ишни кўрган судьяН.Турсункулов Апелляция инстанцияси судида маърузачи судья– С.Қувватов ЖИЗЗАХ ВИЛОЯТ СУДИНИНГ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ АПЕЛЛЯЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ Жиззахшаҳри ****5 йил11ноябрь Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати**** раислигида, ҳайъат аъзолари****вваС.Қувватовдан иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси****нинг котиблигида, Ўзбекистон Савдо-саноат Палатаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармасининг даъвогар “****” акциядорлик тижорат **** манфаатида жавобгарякка тартибдаги 11111дан3.****.****сўм муддати ўтган кредит фоизқарзива олдиндан тўланган 41.**** сўм почта ****ни ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича юритилган иш юзасидан қабул қилинган Жиззах туманлараро иқтисодий судининг **** йил 22 сентябрдаги ****ва ****устидан “****” акциядорлик тижорат **** томонидан берилганапелляция шикоятинидаъвогар “****” акциядорлик тижорат **** вакилиҚ.Рўзимурадов(****5йил10 апрелдаги 01-09/****-сонли ишончномага асосан), **** (тингловчи)иштирокида,Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатижойлашган бинода ўтказилган очиқ суд **** муҳокамасида кўриб чиқиб,қуйидагиларни а н и қ л а д и: Ўзбекистон Савдо-саноат Палатаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармаси(бундан буён матнда Палата деб юритилади)“****” акциядорлик тижорат **** (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади)манфаатида иқтисодийсудга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,якка тартибдаги 11111(бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан3.****.****сўм муддати ўтган кредитфоиз қарзива олдиндан тўланган 41.**** сўм почта ****ни ундириб беришни сўраган. Жиззах туманлараро иқтисодий судининг **** йил 22 сентябрдаги **** биланПалатанинг даъвогар манфаатида жавобгарга нисбатан берган даъво аризаси кўрмасдан қолдирилган ва даъвогардан Республика бюджетига****.****сўм давлат божи ундирилган. Шунингдек, иш бўйича даъвогарга **** чиқарилган. Даъвогар биринчи инстанция судининг **** йил 22 сентябрдаги даъвоаризасини кўрмасдан қолдириш тўғрисидаги ****ва ****дан норози бўлиб,судгаапелляция шикояти билан мурожаат қилган. 1 Апелляция шикоятида биринчи инстанция судининг **** йил 22 сентябрдаги **** давлат божи ундириш қисминива **** бекор қилиш сўралган. Суд****муҳокамасида иштирок этгандаъвогар вакилиҚ.Рўзимурадов тушунтириш бериб,апелляция шикоятидаги асос ва **** қувватлаб,биринчи инстанция судипроцессуал ҳуқуқ нормаларинибузганҳолдадаъвоаризасиниасоссиз кўрмасдан қолдирганлигини, чунки даъво аризасидаПалата ишни ўзининг вакили иштирокисиз кўриб чиқишни сўраганлигини, суд куни ижро ҳаракатлари бўйича Тошкент вилояти Чиноз туманига хизмат сафари билан кетганлигини, суд **** жавобгар вакили ҳам иштирок этмаганлигини, бундай ҳолатда суд ишни кейинга қолдириши лозим бўлганлигини,шу сабабли биринчи инстанция суди **** давлат божи ундириш қисмини ҳамда унинг бу ҳолатда айби йўқлиги сабабли асоссиз чиқарилган **** бекор қилишни сўради. Суд **** **** ва жойи тўғрисида белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлса-да,Ўзбекистон Савдо-саноат Палатаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармасива жавобгар якка тартибдаги 11111 суд **** иштирок этмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****-моддасига асосан судлов ҳайъати мазкур апелляция шикоятиниЎзбекистон Савдо-саноат Палатаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармасива жавобгарякка тартибдаги 11111 вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб топади. Судлов ҳайъати,даъвогарвакилинингтушунтиришларини тинглаб, апелляция шикоятида келтирилган **** иш ҳужжатлари билан бирга муҳокама қилиб, қуйидаги асосларга кўра биринчи инстанция судининг****ва ****синиўзгаришсиз, апелляция шикоятини қаноатлантирмасдан қолдиришнилозим топди. Иш ҳужжатларидананиқланишича, Палатанинг даъвогар манфаатида жавобгарга нисбатан3.****.****сўммуддати ўтган кредит фоиз қарзиваолдиндан тўланган 41.**** сўм почта ****ни ундириш тўғрисидаги даъво аризаси суднинг ****5йил9 сентябрдаги ****биланиш юритишга қабул қилиниб, иш қўзғатилган.Иш ****5йил 22 сентябрь куни соат 10:40 да Жиззах туманлараро иқтисодий суди биносида очиқ суд ****муҳокамасидакўриб чиқиш учун тайинланган. Суднинг мазкур ****даъвогаргадаъво талабинингасосларини тасдиқловчи барча далилларни суд **** **** этиш ва суд ****да вакил иштирокини таъминлашлозимлиги, даъвогар суд **** келмаган ва ишни ўзининг иштирокисиз кўриб чиқиш тўғрисида ёзма розилиги бўлмаган ҳолатдаИПКнинг ****-моддасига асосандаъвоаризасиникўрмасдан қолдирилиши тушунтирилган. Биринчи инстанция судининг ****5йил9 сентябрдаги ****даъвогарнинг почта манзилига “Гибрид почта” хизмати орқали юборилган. Суд ҳужжатининг “Гибрид почта” хизмати орқали юборилганлигини тасдиқловчи маълумотда биринчи инстанция судининг **** даъвогарга **** йил11 сентябрда топширилганлиги қайд этилган. 2 Бироқ, суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган даъвогар биринчи суд **** вакил иштирокини таъминламаганёки ишни ўзининг вакили иштирокисиз кўриш тўғрисида илтимоснома **** қилмаган. Шу боис, биринчи инстанция судиИПКнинг ****-моддаси 6-бандига асосланиб, даъвогарнингдаъво аризасиникўрмасдан қолдириш тўғрисида асосли тўхтамга келган. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг **** йил 19 декабрдаги “Иқтисодий ишлар бўйича суд **** ундириш амалиёти тўғрисида”ги 36-сонли қарори 17-бандида давлат божи тўлашдан озод қилинган давлат органлари ҳамда бошқа шахслар юридик шахслар ва фуқароларнинг манфаатида киритган даъво аризалари (аризалар)ни қаноатлантириш рад этилган ёки улар қисман қаноатлантирилган ****, давлат божи манфаатлари кўзланиб даъво **** этилган шахслардан даъво талабларининг қаноатлантириш рад этилган қисмига мутаносиб равишда, шунингдек даъво кўрмасдан қолдирилганда ёки иш юритиш тугатилганда давлат божи манфаати кўзланиб даъво киритилган даъвогарлардан ундирилиши, Ўзбекистон Республикаси “Давлат божи тўғрисида”ги Қонуннинг 18-моддасида назарда тутилган даъвони кўрмасдан қолдириш ёки иш юритишнитугатиш ҳоллари бундан мустасноэканлиги тўғрисида тушунтиришларберилган. Шу сабабли, биринчи инстанция суди Палататомониданкиритилган даъво аризаси кўрмасдан қолдирилганлиги сабаблиманфаатида кўзланган даъвогардан давлат божи ундириш **** тўғри тўхтамга келган. Шунингдек, ИПКнинг 2-моддасида қонунга ва судга нисбатан ҳурматда бўлиш муносабатини шакллантиришиқтисодий суд ишларини юритиш вазифаларидан бири эканлиги қайд этилган. Ўзбекистон Республикаси“Судлар тўғрисида”гиҚонунининг 61-моддаси учинчи қисмига мувофиқ,давлат органлари, мансабдор шахслар, жамоат бирлашмалари, бошқа юридик ва жисмоний шахслар судьянинг одил судловни амалга ошириш билан боғлиқ бўлган талаблари ҳамда фармойишларини сўзсиз **** шарт.Судьянинг талаблари ва фармойишларини **** қонунда белгиланган жавобгарликка сабаб бўлади. Демак, мазкур ҳолатда биринчи инстанция судидаъвогарнинг даъво ишларини юритиш бўйича масъул ходимлари ўз меҳнат **** масъулият билан ёндашмаганлиги,суд ҳужжатига бепарволарча муносабатда бўлиб,биринчи суд **** келмаганлиги натижасида даъвоаризасикўрмасдан қолдирилиб, даъвогардан Республика бюджетига давлат божиундирилганлиги ҳолатига даъвогарнинг эътиборини жалб қилиш **** **** чиқариш тўғрисидаасосли тўхтамга келган. Судлов ҳайъатидаъвогарҳамда унингвакилинингапелляция шикоятида васуд муҳокамасидадаъвогар суд муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида хабардор қилинмаганлиги, судья ёрдамчиси томонидан ҳам суд **** телефон орқали хабар берилмаганлиги,иш бўйича жавобгар суд **** ****, тарафларнинг суд **** келмаслик сабаблари аниқлаштирилмаганлиги,шундай бўлса-да Палата 3 ишни ўзининг вакили иштирокисиз кўриб чиқишни сўраганлиги, қолаверсадаъвогар вакили суд куни ижро ҳаракатлари бўйича Тошкент вилояти Чиноз туманига хизмат сафарига кетганлиги,бундай ҳолатда суд ишни кейинга қолдириши лозим бўлганлиги, шу сабабли биринчи инстанция судининг **** давлат божи ундириш қисмини ҳамда унинг бу ҳолатда даъвогар вакилининг айби йўқлигибоисасоссиз чиқарилган **** бекор қилиш тўғрисида келтирган ****ни асоссиз деб ҳисоблайди. Чунки,ИПКнинг ****-моддаси талабига кўра, ишда иштирок этувчи шахслар суд муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида суд **** орқали хабардор қилинади, **** топширилганлиги маълум қилинадиган буюртма хат орқали юборилади ёки ушбу шахсларга тилхат олиб топширилади ёхуд хабардор қилинганлиги факти қайд этилишини таъминлайдиган алоқа воситаларидан фойдаланган ҳолда хабардор қилинади.Иқтисодий суд ишларини юритишнинг бошқа иштирокчилари **** орқали, зарур ҳолларда эса суд **** қоғозлари, телеграммалар, факслар, телетайплар ҳамда бошқа алоқа воситалари орқали хабардор қилинади ва судга ****. Ушбу Кодекс ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, агар суд иқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчиси ўзига юборилган **** кўчирма нусхасини олганлиги ёки ушбу Кодексда назарда тутилган бошқа усулда хабардор қилинганлиги тўғрисида суд **** бошлангунига қадар маълумотларга эга бўлса, ушбу иштирокчи тегишли тарзда хабардор қилинган деб ҳисобланади. Мазкур ҳолатдаишда иштирок этувчи шахсларсуд муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисидабиринчи инстанция судининг ****биланпочта хизмати орқали хабардор қилинган. Даъвогар вакили хизмат сафарига кетаётганлиги сабабли суд **** қатнашмаслиги тўғрисида судга маълумотбериб, ишни ўзининг иштирокисиз кўриб чиқиш ёки суд муҳокамасини кейинга қолдириш тўғрисида илтимоснома **** қилмаган. Даъво аризасида Палата мазкур суд ишини ўзининг вакили иштирокисиз, даъвогар вакили иштирокида кўриб чиқишни сўраган бўлиб, аксинча ишни даъвогар вакили иштирокисиз кўриб чиқишни сўрамаган. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг **** йил 25 мартдаги “Судлар томонидан иқтисодий ишларни апелляция, кассация тартибида кўришнинг айрим масалалари тўғрисида”ги 10-сонли қарорининг 32-бандида ИПКнинг нормаларида тўғридан-тўғри назарда тутилган ва ишкўришни давом эттиришга тўсқинлик қилаётган **** (хусусий ****)ларгина шикоят (протест) қилиниши мумкинлиги, ИПКда шикоят (протест) қилиниши назарда тутилмаган бошқа **** юзасидан эътирозлар ишни мазмунан кўриб чиқиш якуни бўйича қабул қилинган суд ҳужжати шикоят (протест) қилинганда билдирилиши мумкинлиги, ИПКнинг нормаларига мувофиқ ишни бир суддан бошқасига ўтказиш ҳамда ишни суд муҳокамасига тайёрлаш тўғрисидаги **** устидан шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин эмаслиги тўғрисида тушунтиришларберилган. 4 Бироқ, қонунчиликда апелляция инстанцияси судигабиринчи инстанция судитомонидан чиқарилган ****ни бекор қилиш ваколати берилмаган. Баён этилганларга кўра, биринчи инстанция судининг****5йил 22 сентябрдаги****нива****ни бекор қилиш ва ўзгартириш учун асослар мавжуд эмас. Шу боис, апелляция шикоятида келтирилган **** билан келишиб бўлмайди ва уни қаноатлантиришни рад этиш лозим бўлади. ИПКнинг****-моддасига кўра, биринчи инстанция судининг қарори, **** устидан ушбу Кодексда белгиланган қоидалар бўйича берилган апелляция шикояти (протести) ушбу бобда суднинг ҳал қилув қарори устидан берилган апелляция шикоятини (протестини) кўриш учун назарда тутилган тартибда апелляция инстанцияси суди томонидан кўрилади. Апелляция инстанцияси суди биринчи инстанция судининг қарори, **** устидан берилган шикоятни (протестни) кўриб чиқиш натижалари бўйича **** ўзгаришсиз қолдиришга ****. Судлов ҳайъати**** қабул қилишда моддий ва процессуал ҳуқуқ нормаларига риоя қилинганлигини, ****ва ****ни ўзгартириш ёхуд бекор қилиш учун асосларнинг мавжуд эмаслигини инобатга олиб, биринчи инстанция судининг ****5йил22 сентябрдаги****инива****сини ўзгаришсизқолдиришни,апелляция шикоятини қаноатлантирмасдан қолдиришни,ишни апелляция инстанцияси судидакўриш билан боғлиқ олдиндан тўланган41.2****почта ****даъвогарзиммасида қолдиришни,апелляция шикояти биринчи инстанция суди **** **** давлат божига оид қисмига нисбатан берилганлиги сабабли давлати божи ундирмасликни лозимдебтопади. Юқоридагиларга кўраҳамдаИПКнинг****,****, ****, ****,****-****, ****-моддаларини қўллаб, судлов ҳайьати қ а р о р қ и л а д и: Жиззахтуманлараро иқтисодий судининг ****5йил22 сентябрдаги****ва****си ўзгаришсиз, даъвогар“****” акциядорлик тижорат ****нинг апелляция шикояти қаноатлантирилмасдан қолдирилсин. Қарор қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради. Мазкур қарордан норози бўлган тарафлар унинг устидан биринчи инстанция суди орқали тафтиш тартибида Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шикоят бериши (протест келтириши) мумкин. Раислик этувчи **** ҳайъат аъзолари О.Эргашев С.Қувватов 5