Решение #2849594 Экономические

****-****/****-сонли иш ****тумани ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** йил ** ноябрь ****туманлараро иқтисодий судининг судьяси **** раислигида,****туман **** даъвогар****акциядорлик жамияти манфаатида,жавобгар –****фермер хўжалиги ҳисобидан**** йил август ва сентябрь ойлари учун фойдаланилган электр энергиясидан мавжуд **** сўм асосий дебитор қарздорлик ва ****сўм почта **** ундириб бериш сўралган иқтисодий ишни соддалаштирилган иш юритиш тартибида ****туманлараро иқтисодий суди биносида кўриб чиқиб,қуйидагиларни аниқлади: ****туман **** даъвогар****акциядорлик жамиятининг манфаатида(кейинги ўринларда - даъвогар) жавобгар****фермер хўжалигига (кейинги ўринларда - жавобгар) нисбатан жавобгардан даъвогар фойдасига**** сўм асосий дебитор қарздорлик ундириш**** даъво аризаси билан судга мурожаат этиб,даъво аризасида тарафлар ўртасида ****5йилдатузилган****-сонлишартномага кўра даъвогар томонидан шартномадабелгиланганидекэлектр энергиясиетказиб бериш,жавобгар эса унинг **** тўлаш **** олганлигини, аммо шартнома шартлари даъвогар томонидан тўлиқ **** қарамасдан жавобгар унинг **** тўламай келаётганини, бунинг натижасида кўрсатилган хизматлар учун**** сўм дебитор қарздорликвужудга келганлигини баён қилиб, жавобгардан даъвогар фойдасига**** сўм асосий дебитор қарздорликни ундиришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг(кейинги ўринларда -ИПК) ****2-моддаси биринчи қисмига асосан “Агар даъвонинг баҳоси юридик шахсларга нисбатан — базавий ҳисоблаш миқдорининг йигирма бараваридан, якка тартибдаги тадбиркорларга нисбатан эса — беш бараваридан ошмаса, даъво аризалари бўйича ишлар соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқилиши лозим”. ИПКнинг ****4-моддасининг саккизинчи қисмига кўра, суд соддалаштирилган иш юритиш тартибидаги ишни суд муҳокамасини ўтказмасдан, тарафларни **** ва уларнинг тушунтиришларини эшитмасдан кўриб чиқади, тўқизинчи қисмига кўра, суд тарафлар томонидан **** этилган ҳужжатларда баён қилинган тушунтиришларни, эътирозларни ва (ёки) **** текширади, далиллар билан танишади, ашёвий далилларни кўздан кечиради ва ҳал қилув қарорини қабул қилади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 15-моддаси биринчиқисмида Ўзбекистон Республикасида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларининг устунлиги сўзсиз тан олинади деб 1 кўрсатилган. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 55-моддаси биринчи қисмига кўра ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 55-моддаси иккинчи қисмига кўра ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 55-моддаси учинчи қисмига кўра ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади. Иш ҳужжатларидан аниқланишича, тарафлар ўртасида ****5йилда ****-сонлиулгуржи ва кичик қувватли истеъмолчилар учунэлектр энергияситаъминотишартномаси(бундан буён матнда шартнома деб юритилади)тузилган. Шартнома шартларига кўра,даъвогар (****) электр энергияси етказиб бериши, жавобгар (истеъмолчи) эса истеъмол қилинган энергия **** ўз **** тўлаб бериш **** ўз зиммасига олган. Даъвогар томонидан шартнома шартлари ўз **** ****, электр энергияси етказиб берилган. Жавобгар (истеъмолчи) томонидан шартнома шартларига риоя қилинмаганлиги натижасида ****5йил 1сентябрькуни ҳолатига жами ****сўм дебиторликқарздорлик вужудга келган. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 1 октябрдаги “Электр энергиясидан фойдаланганлик учун ҳисоб-китоб қилиш механизмини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ****-сон қарорининг 2-бандида барча юридик шахслар - электр энергияси истеъмолчилари истеъмол қилинган электр энергияси учун қонунчиликда белгиланган тартибда, электр таъминоти шартномасига мувофиқ ҳар ойда тўлиқ ҳисоб-китоб қилишлари шартлиги, ҳисоб-китоб ойидан кейинги календарь ой тугагач қарз тўлов муддати ўтган ҳисобланади ва тўлов муддати ўтган ҳар бир кун учун тўлов муддати ўтган сумманинг 0,1 фоизи миқдорида пеня ҳисоблаб ёзилади деб кўрсатилган. ****5йил1 сентябрьҳолатига жавобгарнинг истеъмол қилинган электр энергиясидан қарздорлиги мавжудлиги бир томонламатузилган солиштирма далолатнома ва ҳисоб-фактуралар орқали ўзисботини топган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг(кейинги ўринларда -ФК) ****-моддасида, энергия таъминоти шартномасига мувофиқ энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга (истеъмолчига) энергия бериб туриш **** олади, абонент эса қабулқилинган энергия **** тўлаш, шунингдек шартномада назарда тутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика 2 шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиган энергия истеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш **** олади деб белгиланган. ФКнинг ****-модасида, **** — фуқаролик ҳуқуқий муносабати бўлиб, унга асосан бир шахс (қарздор) бошқа шахс (кредитор) фойдасига муайян ҳаракатни амалга оширишга, чунончи: мол-мулкни топшириш, ишни ****, хизматлар кўрсатиш, пул тўлаш ва ҳоказо ёки муайян ҳаракатдан ўзини **** **** бўлади, кредитор эса — қарздордан ўзининг **** **** талаб қилиш ҳуқуқига эга бўлади. ФКнинг ****-моддасида,**** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганда эса- иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак деб белгиланган. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** **** бир томонлама бош тортишга йўл қўйилмайди. ИПКнинг ****-моддасининг иккинчи ва тўртинчи қисмига кўра, жавобгар даъво аризаси юзасидан ёзма фикрини даъво аризасини иш юритишга қабул қилиш ва иш қўзғатиш **** **** чиқарилган кундан эътиборан ўн беш кунлик муддатда судга ўзи асосланаётган ҳужжатлар ва далилларни илова қилган ҳолда **** этишга ****.Ёзма фикрга унинг кўчирма нусхаси даъвогарга юборилганлигини тасдиқловчи ҳужжат илова қилинади. Даъво аризасининг судга юборилиши **** тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар томонидан даъво аризаси юзасидан ёзма фикр **** этилмаганлиги даъво аризасини соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқишга тўсқинлик қилмайди. Жавобгар судга даъво аризаси юзасидан ёзма фикрини белгиланган муддат ичида **** этмади. Шунгакўра, суддаъвогарнинг **** дебиторқарз ундириш талабини қаноатлантиришни лозим топади. ИПКнинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Бундай ҳолатда, суд иш ҳужжатларини текшириб чиқиб, ишдаги далилларга ҳуқуқий баҳо берган ҳолда, даъво талабини қаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасига**** сўм асосий қарзни ундиришни, суд **** масаласини муҳокама қилиб, суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Бинобарин, Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****,****,****-моддалари, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****,****1-****5-моддаларига асосан, суд қ а р о р қ и л а д и: даъво талаби қаноатлантирилсин. 3 Жавобгар****фермер хўжалиги ҳисобидан ****ҳисобига**** сўм дебитор қарзва ****сўм почта ****лари ундирилсин. Жавобгар****фермер хўжалигиҳисобиданРеспублика бюджети (Суд ҳокимияти органларини ривожлантириш жамғармаси)га ****сўм давлат божи ундирилсин. Соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқилган иш бўйича ҳал қилув қарори, агар апелляция шикояти (протести) берилмаган бўлса, қабул қилинганидан кейин ўн кун ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарориқонуний кучга кирганданкейин ижро **** берилсин. Ҳал қилув қароридан норози бўлган тарафларўн кунмуддат ичида шу суд орқали **** вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция шикояти (протести) бериши ёки ушбу муддатда апелляция шикояти (протест) берилмаса, олти ойлик муддатда кассация шикояти (протест) бериши мумкин. Судья **** 4