Решение #2849612 economic_new

****-сонли иқтисодий иш Судья:**** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** *****8 Урганч туманлараро иқтисодий суди, судья **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котиблигида,Урганч шаҳар прокурори ёрдамчиси ****,даъвогарвакили**** (**** йил 10 ноябрдаги****-сонлиишончнома асосида), жавобгар вакили **** (иш бошқарувчи)нинг иштирокида,даъвогар«******» унитар **** Хоразм вилоятиҳудудий бошқармасининг жавобгар«******» хусусий ****дан****.****.****сўм пеняундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни Урганч туманлараро иқтисодий судининг биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: «******» унитар **** Хоразм вилоятиҳудудий бошқармаси(бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади) Урганч туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, «******» хусусий **** (бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади)дан****.****.****сўм пеня ундиришнисўраган. Суд **** даъвогар вакили билдирилган даъво талабини қўллабқувватлаб, жавобгар шартнома шартларига риоя қилмаганлиги, белгиланган муддатда пудрат ишлари якунланмаганлиги, лекин судга мурожаат қилгандан кейин пудрат ишларини тўлиқ якунлаб, объектни фойдаланишга топширганлигини маълум қилиб,суддандаъвониқаноатлантиришини сўради. Суд **** жавобгар вакили билдирилган даъво талаб бўйича ўз тушунтириши ва эътирозини билдириб,объектда ишлар сифатли ****, лекин ўзларига боғлиқ бўлмаган сабаблар туфайли объект қурилиш ишлари кечикганлиги, бу **** буюртмачи белгиланган тартибда хабардор қилинганлиги, ҳозирги кунда объект тўлиқ тайёр ҳолда фойдаланишга топширилганлиги, молиявий аҳволи яхши эмаслигини маълум қилиб,суддан пеня ундириш талабини рад қилишни сўради. Суд **** прокурор даъвогарнинг даъвосини қисман қаноатлантириш **** фикр билдирди. Суд, ишда иштирок этувчитарафларвакилининг тушунтиришларинива прокурор фикринитинглаб, ишдаги ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра даъвони қисман қаноатлантиришни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра, ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлаторганларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон РеспубликасинингФуқароликкодекси8 ва ****-моддаларига асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Ишдаги ҳужжатлардан маълум бўлишича, «******» унитар **** Хоразм вилоят ҳудудий бошқармаси(Буюртмачи) ва«******» хусусий ****(Пудратчи)ўртасида 2024йил 4 ноябрда****-сонлипудратшартномасиваушбу шартномага****5йил 21 январда1-сонли қўшимча битимтузилган. Шартноманинг2-бандига асосанпудратчи мазкур шартнома шартларига мувофиқУрганчтумани,Орзумахалласида оқава сув тизимларини қуриш ва реконструкция қилишбўйича электрон платформага тендер ташкилотчиси томонидан юкланган лойиха-смета ҳужжатларидаги иш **** тўлиқ ******** олган. Шартноманинг 3-бандида **** ишларнинг баҳоси10.****.****.****сўмни ташкил этиши белгиланган. Шартномага асосан даъвогар томонидан жавобгарга9.****.****.****сўм ўтказиб берилган. Пудратчи ишларни **** шартнома имзоланган кундан бошлаб киришиши ва объектни фойдаланишга ****5йил2 июлгача топшириши лозим бўлган. Бироқ,жавобгар томонидан ****5йил2 июлга қадаробъектда ****10.****.****.****сўмлик ишларнинг натижаси топширилиб, қолган****.****.****сўмлик ишларнингнатижаси топширилмаган. Шу боис, даъвогар ўзининг даъво талабида жавобгардан****.****.****сўмликишларнинг натижасини топширишкечиктирилганлиги учун шартноманинг64-бандига асосан****.****.****сўм пеняундириб беришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****, ****моддасига кўра, қонун ҳужжатлари ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади.Неустойка тўғрисидаги келишув ёзма шаклда тузилиши керак. Шартноманинг 64-бандида пудратчи объектни ўз **** ишга тушириш бўйича ўз **** бузганлиги учун пудратчи буюртмачига муддат ўтказиб юборилган хар бир кун учун **** **** қийматининг 0,5 фоизи миқдорида пеня тўлайди, бироқ бунда пенянинг умумий суммаси объект шартномавий жорий қийматининг 30 фоизидан ошмаслиги белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг "**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****"ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 2-бандига асосан судлар неустойкани ундириш тўғрисидагидаъволарни ҳал қилишда неустойка миқдорининг қонун талабларига мувофиқ ҳисобланганлиги, унинг асослилиги, **** бузилиши оқибатларига мутаносиблиги каби ҳолатларни ҳар томонлама ва чуқур муҳокама қилиб, талаб қилинган неустойканинг адолатли миқдорини белгилашлари шарт. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасигакўра, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****.Бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак.Суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга. Жавобгар томонидан шартнома **** ****,белгиланганмуддатларда ишлар **** **** **** ҳисоботларни даъвогарга топширмаганлиги ҳолати ишдаги ҳужжатлар ва судда аниқланган ҳолатлар билан тўлиқ тасдиқланади. Шунга кўра, суд даъвогарнинг****.****.****сўм пеня ундириш талабини асосли деб ҳисоблайди, бироқ даъвогар томонидан **** **** ўз **** талаб қилишчоралари кўрилмаганлиги,неустойка миқдори кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги сабаблидаъво талабинипеня суммасини камайтириб, жавобгардан10.****.****сўм пеня ундиришни, пенянинг қолган қисмини рад қилишни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Мазкур Кодексининг ****-моддасига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Баён этилганларга асосан суд, даъвогарнинг даъвосиниқисман қаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасига10.****.****сўм пеняундиришни,даъво талабини қолган қисмини рад этишни,суд **** жавобгар зиммасига юклашни, даъвогар томонидан судга даъво ариза берилганда тўлаб чиқилган41.****сўмпочта ****ни жавобгардан даъвогар фойдасига ундиришни, жавобгардан Республика бюджетига 4.****.**** сўм давлат божи ундиришни лозим деб топади. Юқоридагилардан келиб чиқиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвоқисман қаноатлантирилсин. «******» хусусий ****дан«******» унитар **** Хоразм вилоят ҳудудий бошқармаси фойдасига****.****сўмпеня ва****сўм почта ****ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. «******» хусусий ****дан Республика бюджетига .****.**** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****