Решение #2849670 Экономические

4-1601-2505/19434-сонли иқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Наманган шаҳри 2025 йил 10 ноябрь Наманган туманлараро иқтисодий судининг судьяси Ш.Ж.Шералиев раислигида, судья ёрдамчиси А.Л.Низомовнинг котиблигида, аризачи ААнинг жавобгар “ББ” масъулияти чекланган жамиятига берилган лицензиянинг амал қилишини тўхтатиб туриш тўғрисидаги аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни аризачи вакили Ф.И.Ҳасанов (ишончнома асосида), жавобгар вакили А.А.Тўйчибоев (ишончнома асосида) ва Наманган вилояти қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги бош бошқармаси вакили А.Х.Тошпўлатов (ишончнома асосида)нинг иштирокида, суднинг биносида очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: Судга тақдим этилган аризасида баён қилинишича, “ББ” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади) табиий газ қазиб олиш фаолияти билан шуғулланган бўлиб, нефт, газни (шу жумладан сиқилган табиий ва суюлтирилган углеводород газини) ва газ конденсатини қазиб олиш, қайта ишлаш ҳамда реализация қилиш фаолияти амалга ошириш ҳуқуқини берувчи, амал қилиш муддати 2027 йил 1 октябрга қадар бўлган 2022 йил 2 октябрдаги 1071906-рақамли лицензияга эга бўлган. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 19 июлдаги 473-сонли фармойиши асосида тузилган ишчи гуруҳи томонидан жавобгарга қарашли автомобилларга газ тўлдириш компрессор шахобчасининг фаолиятида лицензия талабларига амал қилиниши юзасидан ўтказилган ўрганишда жавобгар томонидан лицензия талаблари ва шартлари бузилганлиги аниқланган. Шу боис АА (бундан буён матнда аризачи деб юритилади) судга ариза билан мурожаат қилиб, жавобгарга 2022 йил 2 октябрда “Нефть, газни (шу жумладан сиқилган табиий ва суюлтирилган углеводород газини) ва газ конденсатини қазиб олиш, қайта ишлаш ҳамда реализация қилиш” фаолияти учун берилган 1071906рақамли лицензиянинг амал қилишини олти ой муддатга тўхтатиб туришни сўраган. Суднинг ажрими билан ишга Наманган вилояти қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги бош бошқармаси (бундан буён матнда учинчи шахс деб юритилади) низонинг предметига нисбатан мустақил талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида жалб қилинган. Суд мажлисида аризачи вакили ариза талабига аниқлик киритиб, жавобгар фаолиятида ўтказилган ўрганишда лицензия талаблари ва шартлари бузилганлиги аниқланганлигини маълум қилиб, аризани қаноатлантиришни сўради. Бугунги суд мажлисида иштирок этган жавобгар вакили ариза талаби бўйича эътирознома тақдим этиб, ариза асоссиз киритилганлиги, ўрганишда аниқланган камчиликлар тўлиқ бартараф этилганлиги, ўрганиш ўтказиш учун Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил девонига хабар берилмаганлиги сабабли аризани қаноатлантиришни рад этишни сўради. Ишга учинчи шахс сифатида жалб қилинган Наманган вилояти қурилиш ва уйжой коммунал хўжалиги соҳасида ҳудудий назорат қилиш инспекцияси вакили суд муҳокамасида жавобгарга қарашли автомобилларга газ тўлдириш компрессор шахобчасининг фаолиятида лицензия талабларига амал қилиниши юзасидан ўтказилган ўрганишда биноларнинг ШНК талабларига мос келмаслиги, орвлиқ масофа аҳоли хонадонлари билан ШНК талабларига мос келмаслиги мавжуд деб ёзиб кетилганлигини маълум қилиб, ариза бўйича қонуний қарор қабул қилиш масаласини суднинг ихтиёрига ҳавола этди. Суд тарафлар ва учинчи шахс вакилларининг тушунтиришларини тинглаб, ишдаги ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра ариза талабини қаноатлантиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддаси иккинчи ва учинчи қисмига асосан ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, мустақил ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланиши белгилаб қўйилган. “Лицензиялаш, рухсат бериш ва хабардор қилиш тартиб-таомиллари тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни (бундан буён матнда Қонун деб юритилади)нинг 24-моддаси иккинчи қисми биринчи бандига кўра, лицензиялаш ҳамда рухсат бериш тартиб-таомиллари соҳасидаги қонунчилик хужжатларининг муайян қоидаларига жисмоний ва юридик шахслар томонидан риоя этишлари шарт. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг 215-моддасига кўра ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тўғрисидаги аризалар билан судларга назорат қилувчи органлар мурожаат этишга ҳақли. ИПК 216-моддасига кўра ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тўғрисидаги ишлар ушбу Кодексда назарда тутилган қоидалар бўйича, мазкур бобда белгиланган хусусиятлар инобатга олинган ҳолда кўрилади. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 21 февралдаги 80-сонли “Махсус электрон тизим орқали айрим фаолият турларини лицензиялаш тартиби тўғрисидаги ягона низомни тасдиқлаш ҳақида”ги қарори билан тасдиқланган 1-иловасидаги “Махсус электрон тизим орқали айрим фаолият турларини лицензиялаш тартиби тўғрисида ягона” Низом (кейинги ўринларда Низом деб юритилади)нинг 41-бандига кўра, лицензиянинг амал қилишини тўхтатиб туриш лицензияловчи орган ёки суд томонидан амалга оширилади. Лицензиянинг амал қилиши лицензияловчи орган томонидан ўн кундан кўп бўлмаган муддатга, суд томонидан эса ўн кундан ортиқ, лекин олти ойдан кўп бўлмаган муддатга тўхтатиб турилиши мумкинлиги белгиланган. Иш ҳужжатларидан кўринишича, Наманган вилояти, Янги Наманган тумани, А.Беруний МФЙ, Косонсой кўчаси, 11-уй манзилида жойлашган жавобгарга табиий газ қазиб олиш фаолияти билан шуғулланган бўлиб, нефт, газни (шу жумладан сиқилган табиий ва суюлтирилган углеводород газини) ва газ конденсатини қазиб олиш, қайта ишлаш ҳамда реализация қилиш фаолияти учун АА томонидан 2022 йил 2 октябрдаги 1071906-рақамли лицензия беш йил муддатга берилган. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 19 июлдаги 473-сонли фармойиши асосида тузилган ишчи гуруҳи томонидан жавобгарга қарашли автомобилларга газ тўлдириш компрессор шахобчасининг фаолиятида ўрганиш ўтказилган. Ўрганишда жавобгарга қарашли автомобилларга газ тўлдириш компрессор шахобчасида газ намлигини ўлчаш ускунаси ишчи ҳолатда эмаслиги, автотранспорт воситаларидаги газ балонларни назоратдан ўтказиш учун назорат пости ташкил этилмаганлиги ва назоратчи иш жойида эмаслиги, шахобчанинг атрофидаги бино ва иншоотлар бўйича оралиқ масофа аҳоли хонадонлари билан ШНҚ талабларига мос келмаслиги, АГТКШ ишчилар дам олиш хонаси, оператор ва ёрдамчи хоналарга ўрнатилган ёнғиндан дарак берувчи хабаргохларга техник хизмат кўрсатилмаганлиги, бино худудида ёнғинга қарши 1 та қалқон яроқсиз ҳолга келиб қолганлиги аниқланган. Ўрганиш якуни бўйича расмийлаштирилган маълумотнома жавобгарга қарашли автомобилларга газ тўлдириш компрессор шахобчаси раҳбари томонидан имзоланган ва иш судда кўрилгунига қадар эътироз билдирилмаган. Шу боис аризачи жавобгарнинг лицензия ва руҳсат бериш талабларига ҳамда шартларига риоя этмасдан фаолият юритганлиги юзасидан берилган лицензиянинг амал қилишини олти ой муддатга тўхтатиб туриш тўғрисидаги ариза билан судга мурожаат қилган. Қайд этилганлардан келиб чиқиб суд жавобгарга қарашли автомобилларга газ тўлдириш компрессор шахобчасида Низом билан тасдиқланган Нефть, газни (шу жумладан, сиқилган табиий ва суюлтирилган углеводород газини) ва газ конденсатини қазиб олиш, қайта ишлаш ҳамда реализация қилиш фаолиятини лицензиялаш паспорти 9-позициясининг “а” кичик бандида белгиланган лицензия талаб ва шартлари бузилган деб ҳисоблайди. Қонуннинг 32-моддаси биринчи қисмининг иккинчи хатбошисида лицензиат ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатни олган шахс томонидан лицензия ва рухсат бериш талаблари ҳамда шартларининг бузилганлиги аниқланганда лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилиши тўхтатиб турилиши мумкинлиги, иккинчи қисмида лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини ўн кунгача муддатга тўхтатиб туриш ваколатли орган томонидан, ўн кундан ортиқ, лекин олти ойдан кўп бўлмаган муддатга эса - суд томонидан амалга оширилиши белгиланган. Қонунининг 48-моддаси мазмунига кўра ваколатли орган лицензия ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини тўхтатиб туриш ёхуд уни бекор қилиш тўғрисидаги ариза билан судга мурожаат қилиш ҳуқуқига эга. Қонун билан амалга оширилиши учун лицензияларни олиш талаб қилинадиган фаолият турлари тасдиқланган бўлиб, унга кўра нефть, газни (шу жумладан сиқилган табиий ва суюлтирилган углеводород газини) ва газ конденсатини қазиб олиш, қайта ишлаш ҳамда реализация қилиш фаолияти учун лицензия берилишида аризачи ваколатли орган ҳисобланади. Баён қилинганларга асосланган ҳолда жавобгар томонидан лицензия талаб ва шартлари равишда бузилганлиги, аризачининг талаби асосли эканлиги ишдаги маълумотномалар ҳамда бошқа ҳужжатлар билан ўз тасдиғини топганлиги боис суд ариза талабини қаноатлантиришни лозим топди. ИПК 118-моддасининг биринчи қисмига асосан суд харажатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво (ариза) талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. ИПК 217-моддаси биринчи қисмининг 6-бандига асосан тадбиркорлик фаолиятининг айрим турлари билан шуғулланиш учун лицензияларнинг (рухсатномаларнинг) амал қилишини ўн иш кунидан кўп бўлган муддатга тўхтатиб туриш ёки уларнинг амал қилишини тугатиш ва лицензияларни (рухсатномаларни) бекор қилиш ҳуқуқий таъсир чораси ҳисобланади. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни 9-моддаси биринчи қисмининг 19-бандига мувофиқ аризачи ва жавобгар - ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тўғрисидаги ишлар бўйича иқтисодий судларда давлат божи тўлашдан озод қилинган. Шу боис суд иш бўйича тарафлардан давлат божи ундирмаслик, жавобгар ҳисобидан аризачи фойдасига 41 200 сўм почта харажатларини ундириш лозим деб ҳисоблайди. Бинобарин ИПКнинг 118, 176, 177, 186, 215-217 ва 222-моддаларини, Қонуннинг 32-моддасини, Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 21 февралдаги 80-сон қарори билан тасдиқланган Махсус электрон тизим орқали айрим фаолият турларини лицензиялаш тартиби тўғрисида ягона низомни қўллаб, суд қ а р о р қ и л а д и: Аризачи ААнинг аризаси қаноатлантирилсин. Жавобгар “ББ” масъулияти чекланган жамиятига 2022 йил 2 октябрда “Нефть, газни (шу жумладан сиқилган табиий ва суюлтирилган углеводород газини) ва газ конденсатини қазиб олиш, қайта ишлаш ҳамда реализация қилиш” фаолияти учун берилган 1071906-рақамли лицензияни амал қилиши 6 (олти) ой муддатга тўхтатиб турилсин. Жавобгар “ББ” масъулияти чекланган жамияти томонидан лицензиянинг амал қилишини тўхтатиб туришга сабаб бўлган ҳолатлар ҳал қилув қарори қонуний кучга кирганидан сўнг 10 (ўн) иш куни ичида бартараф этилсин. Аризачи АА зиммасига лицензиянинг амал қилишини тўхтатиб туришга сабаб бўлган ҳолатлар жавобгар “ББ” масъулияти чекланган жамияти томонидан бартараф этилган тақдирда, кўрсатилган ҳолатлар бартараф этилганлиги тўғрисида тасдиқнома олган кундан эътиборан уч иш куни ичида лицензиянинг амал қилишини суд ҳужжатисиз қайта тиклаш мажбурияти юклатилсин. Жавобгар “ББ” масъулияти чекланган жамияти ҳисобидан аризачи АА фойдасига 41 200 сўм почта харажати ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро варақаси берилсин. Ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан бошлаб ўн кунлик муддат ичида шу суд орқали Наманган вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида, ҳал қилув қарори кучга киргач эса кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Раислик қилувчи, судья Ш.Ж.Шералиев