Решение #2849744 Экономические

****-санлыэкономикалықис судья **** Өзбекстан Республикасы атынан ШЕШИЎШИ ҚАРАР Берунийрайоны ****5жыл10 ноябрь Беруний районлар аралық экономикалық судының судьясы ****ңбасшылығында, судьяжәрдемшиси ****ң хаткерлигинде,даўагер ўәкили бас юрисконсульт **** (****-жыл 5-ноябрь күнги ****-санлы исеним хат) тиң қатнасыўында, Өзбекстан Саўдасанаат Палатасы **** Республикасы басқармасының даўагер АКБ «Бизнести **** ****»ниң мәпин қорғап, оның пайдасына жуўапкерлер “KOINOT SERVISKOO ER TSIY ” жуўапкершилиги шекленген жәмийети ҳәмде “ KT U BO'ST N” жеке кәрханасынан солидар тәртипте **** сўм пайыз ѳндириўди сорағандаўа арзасына тийкар қозғатылған экономикалық исти суд имаратында ашық суд мәжилисинде көрип шығып, төмендегилерди АНЫҚЛАДЫ: Өзбекстан Саўда-санаат Палатасы **** Республикасы басқармасы(кейинги текстте – палата деп жүритиледи)даўагер АКБ «Бизнести **** ****»(кейинги текстте – даўагер деп жүритиледи)ниң мәпин қорғап, оның пайдасына жуўапкерлер “KOINOT SERVIS-KOO ER TSIY ” жуўапкершилиги шекленген жәмийети (кейинги текстте – жуўапкер деп жүритиледи) ҳәмде “ KT U BO'ST N” жеке кәрханасы (кейинги текстте – шерик жуўапкер деп жүритиледи) нан солидар тәртипте **** сўм пайыз ѳндириўди сораған. Суд мәжилисинде қатнасқан даўагер ўәкили даўа талапларын қоллапқуўатлап, даўа арзаны толық қанаатландырыўды сорады. Палата, жуўапкер ҳәм шерик жуўапкер ўәкиллери суд мәжилисине келмеди ҳәм ѳзлериниң жазба пикирлерин судқа усынбады. Палата даўа арзасында исти өзиниӊ ўәкиллери қатнасыўысыз көриўди сораған. Суд истеги ҳүжжетлерде олардың суд мәжилиси **** тийисли тәртипте хабардар қылынғанлығын тастыйықлаўшы ҳүжжет бар екенлигин есапқа алып, исти Өзбекстан Республикасы Экономикалық процессуал кодекси (кейинги текстте – ЭПК деп жүритиледи)ниң ****, **** ҳәм ****-статьяларына муўапық олардың қатнасыўысыз көрип шығыўды лазым тапты. Суд даўагер ўәкилиниң түсиндирмелерин тыңлап, истеги ҳүжжетлерге ҳуқықый баҳа берип, төмендеги жағдайларға тийкарланып даўа арзаны толық қанаатландырыўды **** тапты. Истеги ҳүжжетлерге қарағанда, тәреплер ортасында ****-жыл 11-март күни дүзилген кредит шәртнамасына тийкар **** тәрепинен жуўапкергежыллық 30% бенен 36 ай мүддетке ********сўм муғдарында кредит ****. Өзбекстан Республикасы Пуқаралық кодексиниң (кейинги текстте–ПК деп жүритиледи) ****-статьясында мәжбүриятлар мәжбүрият шәртлерине ҳәм нызам ҳүжжетлери талапларына муўапық лазым дәрежеде орынланыўы шәрт деп көрсетилген. ПКниң ****-статьясында кредит шәртнамасы бойынша бир тәреп - **** яки басқа кредит кәрханасы (кредитор) екинши тәрепке (қарыз алыўшыға) шәртнамада нәзерде тутылған муғдарда ҳәм шәртлер тийкарында пул қаржылары (кредит) бериў, қарыз алыўшы болса алынған пул суммасын қайтарыў ҳәм оның ушын пайызлар төлеў мәжбуриятын алыўы белгиленген. ПКниң ****-статьясына муўапық, егер нызамда яки қарыз шәртнамасында басқаша тәртип нәзерде тутылған болмаса, қарыз бериўши (юридикалық шахс яки пуқара) қарыз алыўшыдан қарыз суммасына шәртнамада белгиленген муғдарда ҳәм тәртипте пайызлар алыў ҳуқықына ийе. Кредит шәртнамасына муўапық шәртнаманың **** бөлеги болған төлеў графигине тийкар кредит қарыздарлығын жуўапкер айма-ай төлеп барыў миннетлемесин алған. ****, жуўапкер тәрепинен шәртнама шәртлери лазым дәрежеде орынланбағанлығы себепли кредит бойынша **** жыл 22 сентябрь жағдайына кредит бойынша****,42сўм пайыз қарыздарлығыпайда болған. Даўагер тәрепинен судқа ****-жыл 10-ноябрь ҳалатына усынылған мағлыўматнамаға тийкар жуўапкердиң кредит бойынша ****,82сўм пайыз қарыздарлығыесапланып, пайыз қарыздарлығында өсим пайда болған. Даўагердиң бул мағлыўматлары истеги кредит шәртнамасы ҳәм **** мағлыўматнамалары менен толық тастыйықланады. Сондай-****, кредиттиң **** қайтарылыўын тәмийинлеў **** шерик жуўапкердиң кепиллиги қабыл етилген. ****-жыл 11-март күнги кепиллик шәртнамасының 1.1, 2.1 ҳәм 2.2бәндлерине муўапық шерик жуўапкер **** сўм **** қайтарыў **** миннетлемеси орынланбағанда жуўапкер менен теӊ жуўап беретуғынлығы белгиленип, бунда, шерик жуўапкер (кепил) **** кредит бойынша жүзеге келген ҳәм өз мүддетинде төленбеген қарыздарлықлардың қайтарылыўына **** **** сўм муғдарындағы кепиллигин берген. ПКниң ****-статьясының биринши бөлимине тийкар, кепиллик шәртнамасы бойынша кепил басқа шахс өз мәжбуриятларын толық яки қысман орынлаўы ушын оның кредиторы алдында жуўап бериўди өз мойнына алады. ПКниң ****-статьясының биринши ҳәм екинши бөлимлерине көре, қарыздар кепиллик пенен тәмийинленген мәжбуриятты орынламаған яки лазым дәрежеде орынламаған тәғдирде кепил ҳәм қарыздар кредитор алдында солидар жуўап береди, егер нызам яки кепиллик шәртнамасында кепилдиң субсидиар жуўапкер болыўы нәзерде тутылмаған болса. Егер, кепиллик шәртнамасында басқаша тәртип нәзерде тутылған болмаса, кепил кредитор алдында қарыздар менен тең муғдарда жуўап береди, соның ишинде пайызлар төлейди, қарызды өндирип алыў бойынша суд шығынларынҳәм қарыздар мәжбуриятын орынламағанлығы яки лазым дәрежеде орынламағанлығы себепли кредитор көрген басқа зыянларды төлейди. Жоқарыдағылардан келип шығып, суд ****,**** мүддети өткен пайыз қарыздарлығын жуўапкер ҳәм шерик жуўапкерден солидар тәртипте өндириўди лазым тапты. Сондай-****, ЭПКниң ****-статьясы биринши ҳәм екинши бѳлимлерине муўапық суд қәрежетлери исте қатнасыўшы шахслардың қанаатландырылған даўа талаплары муғдарына муўапық түрде олардың мойнына жүклетиледи. Шешиўши қарары ѳз пайдасына шығарылған тәрепке ис бойынша қылынған барлық суд қәрежетлериниң орны, ҳәттеки басқа тәреп мәмлекетлик **** тѳлеўден азат етилген болса да усы басқа тәреп есабынан қапланады. Өзбекстан Республикасы «Мәмлекетлик **** ****»ғы Нызамына қосымша қылынған Мәмлекетлик **** ставкалары муғдарларының 2-бәнди «а» киши бәндинде мүлкий түске ийе даўа арзалар ушын даўа баҳасының 2 пайызы муғдарында, **** базалық есаплаў муғдарының 1 есесинен кем болмаған муғдарда мәмлекетлик **** ҳәм Ѳзбекстан Республикасы Жоқарғы суды Президиумының ****-жыл 25-октябрьдеги РС-****-санлы қарарына өзгерис киритиў **** Ѳзбекстан Республикасы Жоқарғы суды Президиумының ****жыл 28-декабрдеги РС-****-санлы қарарында барлық ислер бойынша базалық есаплаў муғдарының 10 пайызы муғдарында почта қәрежети тѳленетуғынлығы кѳрсетилген. Өзбекстан Республикасы Президентиниң ****-жыл 2-июнь күнги «Ис ****, пенсиялар, степендиялар ҳәм **** муғдарын асырыў ****»ғы ПФ-91санлы Пәрманына тийкар ****-жыл 1-августтен баслап базалық есаплаў муғдары **** сўм етип белгиленген. Даўагер тәрепинен ис бойынша алдыннан **** сўм почта қәрежети тѳленген. Сол себепли, суд жуўапкерден Республика бюджетине****,43сўм мәмлекетлик **** ҳәм даўагер пайдасына **** сўм почта қәрежетин ѳдириўди лазым тапты. Жоқарыдағыларға тийкар ҳәм Өзбекстан Республикасы Экономикалық процессуал кодексиниң ****,****-статьяларын басшылыққа алып, суд ҚАРАРЕТТИ: Даўа арза толық қанаатландырылсын. Жуўапкер “KOINOT SERVIS-KOO ER TSIY ” жуўапкершилиги шекленген жәмийети ҳәмде шерик жуўапкер “ KT U BO'ST N” жеке кәрханасынан солидар тәртиптеАКБ «Бизнести **** ****»пайдасына****,**** мүддети өткен пайыз қарыздарлығы өндирилсин. Жуўапкер “KOINOT SERVIS-KOO ER TSIY ” жуўапкершилиги шекленген жәмийетиненАКБ «Бизнести **** ****»пайдасына **** сўм почта қәрежети өндирилсин. Жуўапкер“KOINOT SERVIS-KOO ER TSIY ” жуўапкершилиги шекленген жәмийетиненреспублика бюджетине****,43сўм мәмлекетлик **** өндирилсин. Шешиўши қарар қабыл етилгеннен кейин бир айлық мүддет ѳткеннен соң нызамлы күшине киреди. Шешиўши қарар нызамлы күшине киргеннен соң орынлаў хатлар берилсин. Шешиўши қарар қабыл етилген күннен баслап бир ай ишинде усы суд арқалы **** Республикасы судына апелляциялық тәртибинде яки нызамлы күшине кирген ҳәм апелляция тәртибинде көрилмеген шешиўши қарары үстинен ол нызамлы күшине кирген күннен баслап алты ай ишинде кассация тәртибинде шағым (прокурор протест) келтириўге ****. Судья ****