← Назад
Решение #2849909 Экономические
Судебный акт
Реквизиты
Стороны
Ссылки на нормативные акты
12
| Ссылка | Название акта | Статья | Часть | Тип |
|---|---|---|---|---|
| нинг | 195 | — | law | |
| Конун | 200 | — | law | |
| Конун | 202 | — | law | |
| ушбу Конун | 200 | — | law | |
| Конун | 201 | — | law | |
| агар бундай ариза ушбу Конун | 196 | — | law | |
| агар жисмоний шахснинг туловга кобилиятсизлиги аломатлари исботланган хамда ушбу Конун | 200 | — | law | |
| ИПКнинг | 66 | — | law | |
| ИПК | 68 | — | law | |
| ИПКнинг | 72 | — | law | |
| ИПКнинг | 74 | — | law | |
| ИПКнинг | 118 | — | law |
Текст решения
Оригинал (узб.)
4-1802-2502/5997-сонли иктисодий иш
УЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН
ХДЛ КИЛУВ КАРОРИ
Шахрисабз шахри
2025 йил 10 ноябрь
Шахрисабз туманлараро иктисодий судининг судьяси З.Эшмирзаев
раислигида, судья ёрдамчиси Ф.Муртазаевнинг котиблигида, аризачи J ’r v
K m liddin G’ r t ’g’li углининг узига нисбатан туловга кобилиятсизлик
тугрисида иш кузгатиш ва туловга кобилиятсизлик иши доирасида жисмоний
шахснинг карзини таркибий жихатдан узгартириш тартиб-таомилини куллаш
тугрисидаги аризасини аризачи вакили Д.Насриллаева (2025 йил 15
августдаги 3/КЛ-сонли ишончнома асосида), молиявий бошкарувчи
А.Ачиловнинг иштирокида, суд биносида, видеоконференцалока режимидаги
очик суд суд мажлисида куриб чикиб, куйидагиларни
а н и к л а д и:
Аризачи J ’r v K m liddin G’ r t ’g’li угли (бундан буён матнда
аризачи ва/ёки жисмоний шахс, карздор) судга ариза билан мурожаат килиб,
узига нисбатан туловга кобилиятсизлик тугрисида иш кузгатиш ва туловга
кобилиятсизлик иши доирасида аризачига нисбатан жисмоний шахснинг
карзини таркибий жихатдан узгартириш тартиб-таомилини куллашни
сураган.
Суд мухокамасининг вакти ва жойи хакида хакида тегишли тарзда
хабардор килинган кредиторлар “Капиталбанк” АТБ ва Кашкадарё вилояти
Иктисодиёт ва молия бош бошкармаси суд мажлисида уз вакиллари
иштирокини таъминламади.
Шунга кура, суд Узбекистан Республикаси Иктисодий процессуал
кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) 128, 170-моддаларига
асосан ишни уларнинг иштирокисиз куришни лозим топди.
Суд мажлисида иштирок этган аризачи вакили аризада келтирилган
асосларга кура аризани каноатлантиришни суради.
Суд мажлисида иштирок этган суд молиявий бошкарувчи хисобот
такдим этиб, карздорнинг туловга кобилиятсизлиги аломатлари мавжуд
эмаслиги, унинг карзини таркибий жихатдан узгартириш тартиб-таомилини
жорий этишга хам асослар мавжуд эмаслигини маълум килиб, суддан
конуний карор кабул килишни суради.
Суд, аризачи вакили ва молиявий бошкарувчи А.Ачиловнинг
тушунтиришларини тинглаб, иш хужжатларини урганиб, куйидаги асосларга
кура, карздорнинг аризасини каноатлантиришни рад этишни, ишни курит
билан боглик суд харажатларини эса карздорнинг зиммасига юклашни лозим
топди.
Иш хужжатларидан куринишича, аризачи 1996 йил 17 ноябрда
тугилган, Кашкадарё вилояти, Китоб тумани, Хамид Олимжон МФЙ,
Х.Олимжон кучаси 129б-уйда доимий руйхатда туради, оилали, кредиторлар
2
йигилиттти утказилиши давомида вактинча ишсиз.
“Капиталбанк” АТБ ва жисмоний шахс уртасида 2024 йил 11 сентябрь
куни 213/1601/М-сонли кредит шартномаси имзоланган булиб, унга кура,
аризачига банк томонидан 60 ой муддатга, 27,9 фоиз устама хак тулаш шарти
билан шахсий эхтиёжи учун 199 790 000 сум кредит маблаглари ажратилган,
кредит таъминоти сифатида карздорга тегишли кредит маблаглари хисобига
сотиб олинган “L E I” русумли автотранспорт воситаси гаровга
куйилган.
Аризачи томонидан кредит мажбуриятлари бажарилмаганлиги сабабли,
банк кредит карздорлигини ундириш тугрисидаги даъво аризаси билан судга
мурожаат килган.
Фукаролик ишлари буйича Тошкент шахар Миробод туманлараро
судининг 2025 йил 18 мартдаги хал килув карорига асосан, жисмоний шахс
хисобидан “Капиталбанк” АТБ фойдасига 207 322 682,44 сум кредит
карздорлигини ундириш белгиланган.
Ундирув гаровга куйилган аризачига тегишли “L E I” русумли
автотранспорт 2023 йилда ишлаб чикарилган, давлат раками 01 W 772N ,
двигатель раками
B15D212233472 D 0630, кузов раками
WB5V31BV 667909, шасси ракамсиз, ранги “ q summit whit ” булган
автотранспорт воситасига каратилган.
Молиявий бошкарувчининг хисоботига кура, карздорнинг жами
карздорлиги 226 435 744,20 сумни ташкил этган.
Узбекистон Республикасининг “Туловга кобилиятсизлик тугрисида”ги
Конуни (бундан буён матнда Конун деб юритилади)нинг 195-моддасида
карздор жисмоний шахснинг пул мажбуриятлари буйича кредиторлар
талабларини каноатлантиришга ва (ёки) соликлар хамда йигимлар буйича уз
мажбуриятини тулик хажмда бажаришга кодир эмаслиги, агар тегишли
мажбуриятлар ва (ёки) тулов мажбуриятлари юзага келган кундан эътиборан
уч ой ичида карздор жисмоний шахс томонидан бажарилмаган хамда карздор
жисмоний шахсга нисбатан талаблар базавий хисоблаш микдорининг камида
икки юз баробарини ташкил этса, карздор жисмоний шахснинг туловга
кобилиятсизлиги аломатлари хисобланиши белгиланган.
Конуннинг 200-моддаси туртинчи кисмида эса агар бошкача холат
исботланмаган булса, куйидаги холатлардан лоакал биттаси мавжуд булган
такдирда, яъни пул мажбуриятлари ва (ёки) соликлар хамда йигимларни
тулаш буйича мажбуриятлар умумий суммасининг ун фоизидан купроги
бундай мажбуриятлар бажарилиши керак булган кундан эътиборан бир ойдан
ортик вакт давомида бажарилмаганда, жисмоний шахс карзининг микдори
унинг мол-мулки кийматидан ортик булганда, ижрога доир иш юритишни
жисмоний шахсда мол-мулк мавжуд эмаслиги муносабати билан тугатиш
тугрисида карор мавжуд булганда, жисмоний шахс туловга кобилиятсиз деб
хисобланиши белгилаб куйилган.
Шунингдек, Конуннинг 202-моддасида суднинг жисмоний шахсни
туловга кобилиятсиз деб топиш тугрисидаги аризани каноатлантиришни рад
этиш хакидаги карори куйидаги шартлардан бири мавжуд булган такдирда
кабул килиниши белгиланган, яъни:
3
жисмоний шахснинг туловга кобилиятсиз деб топиш тугрисида бошка
иш мавжуд булса;
жисмоний шахснинг туловга кобилиятсизлиги аломатлари йук булса;
ушбу Конун 200-моддасининг туртинчи кисмида курсатилган асослар
булмаса;
кредиторнинг ёки тегишли ваколатли органнинг аризасида курсатилган
талаблар туловга кобилиятсизлик тугрисидаги ариза берилган санада суднинг
конуний кучга кирган карори билан тасдикданмаган булса хамда кредитор
ёки тегишли ваколатли орган ва жисмоний шахс уртасида даъво иши
тартибида хал этилиши лозим булган хукукка оид низо мавжуд булса.
Мазкур холатда, карздорнинг кредит карзини тулаш муддатлари кредит
шартномасида келтириб утилган. Ушбу муддатларни карзни таркибий
жихатдан узгартириш оркали узгартиришга асослар мавжуд эмас.
Карздор жисмоний шахснинг банк кредитидан булган карзи гаров
билан таъминланган. Гаров айнан кредит карзи туланмаганда карздорнинг
банкнинг олдидаги мажбуриятни бажариши учун такдим этилган.
Шунинг учун карзни таркибий жихатдан узгартириш оркали ёки
жисмоний шахсни туловга кобилиятсиз деб топиш оркали гаров
мажбуриятини кечиктиришга, бекор килишга асос йук.
Гаров билан таъминланмаган колган карзлар микдори эса карздорни
туловга кобилиятсиз деб топиш учун Конунда белгилаб куйилган базавий
хисоблаш микдоридан кам.
Шу билан бирга, Конуннинг 201-моддасига кура, суднинг жисмоний
шахсни туловга кобилиятсиз деб топиш тугрисидаги аризани каноатлантириш
ва унинг карзини таркибий жихатдан узгартириш тартиб- таомилини жорий
этиш хакидаги ажрими, агар бундай ариза ушбу Конуннинг 196-моддасида
назарда тутилган асосларга кура берилган булса, агар жисмоний шахснинг
туловга кобилиятсизлиги аломатлари исботланган хамда ушбу Конуннинг
200-моддасида назарда тутилган холатлардан лоакал биттаси содир булса,
чикарилади.
Кайд этилганларга кура, жисмоний шахснинг туловга кобилиятсизлиги
аломатлари исботланмаганлиги сабабли суд аризани каноатлантиришни рад
этишни лозим деб хисоблайди.
ИПКнинг 66-моддасига асосан иш буйича далиллар ушбу Кодексда ва
бошка конунларда назарда тутилган тартибда олинган фактлар хакидаги
маълумотлар булиб, улар асосида суд ишда иштирок этувчи шахсларнинг
талаблари ва эътирозларини асословчи холатлар, шунингдек низони тугри хал
килиш учун ахамиятга эга булган бошка холатлар мавжудлигини ёки мавжуд
эмаслигини аниклайди.
ИПК 68-моддасининг биринчи кисмига мувофик, ишда иштирок этувчи
хар бир шахс уз талаблари ва эътирозларига асос килиб келтираётган
холатларни исботлаши керак.
ИПКнинг 72-моддасига кура, конунчиликка мувофик муайян далиллар
билан тасдикланиши керак булган иш холатлари бошка далиллар билан
тасдикланиши мумкин эмас.
ИПКнинг 74-моддасига асосан, суд далилларга ишнинг барча
4
холатларини жамлаб, уларни суд мажлисида конунга амал килган холда хар
томонлама, тулик ва холис куриб чикишга асосланган холда уз ички ишончи
буйича бахо беради. Хар бир далил ишга алокадорлиги, макбуллиги ва
ишончлилиги нуктаи назаридан, далилларнинг йигиндиси эса етарлилиги
нуктаи назаридан бахоланиши лозим. Хеч кандай далил суд учун олдиндан
белгилаб куйилган кучга эга эмас.
ИПКнинг 118-моддаси биринчи кисмига асосан, суд харажатлари ишда
иштирок этувчи шахсларнинг каноатлантирилган даъво талаблари микдорига
мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади.
Юкоридагилардан келиб чикиб, суд аризачининг аризасини
каноатлантиришни рад этишни, ишни куриш билан боглик молиявий
бошкарувчи А.Ачилов фойдасига 8 897 000 сум пул маблагларини аризачидан
ундиришни, олдиндан туланган 1 236 000 сум давлат божи ва 41 200 сум
почта харажатларини жисмоний шахс зиммасида колдиришни лозим топди.
Юкоридагиларга асосан, “Туловга кобилиятсизлик тугрисида”ги
Узбекистон Республикаси Конунининг 195, 200, 202-моддаларини хамда
Иктисодий процессуал кодексининг 66, 74, 118, 176-179-моддаларини куллаб,
суд
К а р о р к и л д и:
Аризани каноатлантириш рад этилсин.
Аризачи J ’r v K m liddin G’ r t ’g’li углининг мол-мулки
хисобидан молиявий бошкарувчи А.Ачилов фойдасига 8 897 000 сум пул
маблаглари ундирилсин.
Олдиндан туланган 1 236 000 сум давлат божи ва 41 200 сум почта
харажатлари аризачи J ’r v K m liddin G’ r t ’g’li углининг зиммасида
колдирилсин.
Аризачи J ’r v K m liddin G’ r t ’g’li углидан Узбекистон
Республикаси Олий суди депозит хисобварагига ишни видеоконференцалока
режимида куриш билан боглик харажат 103 000 сум ундирилсин.
^ал килув карори конуний кучга киргач ижро варакаси берилсин.
Хал килув карори устидан у кабул килинган кундан эътиборан бир
ойлик муддатда шу суд оркали Кашкадарё вилоят судининг иктисодий ишлар
буйича судлов хайъатига апелляция тартибида ёки конуний кучга кирган ва
апелляция тартибида курилмаган хал килув карори устидан у конуний кучга
кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибда шикоят килиш
(протест келтириш) мумкин.
Судья
З.Эшмирзаев