Решение #2850161 Экономические

****02/****-сонли иқтисодий иш Ўзбекистон Республикаси номидан Ҳал қилув қарори **** ****5йил7 ноябрь Жиззах туманлараро иқтисодий суди судьяси **** раислигида, судья ёрдамчиси****ғунбоевнингкотиблигида, даъвогар “Худудий электр тармоқлари”**** жавобгар “АЗИМ-C” фермер хўжалигиҳисобидандаъвогар “Худудий электр тармоқлари” **** фойдасига****сўмасосий қарз,****сўм пеняундириш тўғрисидагидаъво аризаси бўйича ишни даъвогар“Худудий электр тармоқлари”**** вакили****(ишончнома асосида)ва жавобгар “АЗИМ-C” фермер хўжалигивакили **** (рахбар) иштирокида,Жиззах туманлараро иқтисодий суди биносидаочиқсуд **** муҳокамасида кўриб чиқиб, қуйидагиларни-, АНИҚЛАДИ: «Худудий электр тармоқлари» **** (кейинги ўринларда даъвогар деб юритилади)ва“АЗИМ-C” фермер хўжалиги(кейинги ўринларда жавобгар деб юритилади) ўртасида №****-сонлиулгуржи истеъмолчилар учун электр таъминоти шартномаси тузилган. Ушбу шартномага кўра, «Худудий электр тармоқлари» **** томонидан “АЗИМ-C” фермер хўжалигигаэлектрэнергиясиетказиб берилганлиги, бироқ“АЗИМ-C” фермер хўжалиги томонидан тўловлар ўз **** амалга оширилмаганлиги сабабли****сўмасосий қарз,****сўмпеня қарздорликвужудга келганлиги ва ушбу қарздорлик тўлаб берилмаганлиги баён қилиниб, жавобгар “АЗИМ-C” фермер хўжалигиддан даъвогар«Худудий электр тармоқлари» ****фойдасига фойдаланилган электр энергиясидан бўлган ****сўмасосий қарз,****сўм пеняундиришсўралган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили**** даъво аризадаги **** такрорлаб, жавобгар вакили томонидан даъво талабидаги қарздорлик суд **** **** қадар тўланмаганлигини маълум қилиб,даьво аризани қанотлантиришни сўради. Суд **** иштирок этганжавобгарвакили**** даъво аризадаги асосий қарздорликни тан олиб, тўлаш учун муддат беришни ва ташкилотнинг ҳозирда молиявий аҳволи ёмонлиги сабабли пеня қисминикамайтиришнисўради. Суд, ишдаги ҳужжатларга ҳуқуқий баҳо берган ҳолда, қуйидаги асосларга кўра, даъво талабини қисманқаноатлантиришни лозим топди. Ишдаги ҳужжатлардан ва суд жараёнида аниқланган ҳолатлардан маълум бўлишича, «Худудий электр тармоқлари» **** (****) ва“АЗИМ-C” фермер хўжалиги (Истеъмолчи)ўртасида №****-сонлиулгуржи истеъмолчилар учун электр таъминоти шартномаси тузилган. Шартноманинг 1-бандига кўра, ушбу шартнома билан **** уланган тармоқ орқали Истеъмолчига электр энергиясини етказиб бериш, Истеъмолчи эса истеъмол қилинган энергия **** ўз **** тўлаш **** олган. Шартноманинг 3.6-бандига мувофиқ, Истеъмолчига электр энергиясини етказиб бериш келгуси ҳисоб-китоб даври бошланишидан олдин шартномавий энергия миқдори қиймати учун **** фоизлик олдиндан **** тўланганидан сўнг амалга оширилади. Даъвогар «Худудий электр тармоқлари» **** томонидан шартнома шартлари **** ҳолда жавобгарга электр энергияси етказиб берилган бўлса-да, жавобгар“АЗИМ-C” фермер хўжалигитомонидан шартнома шартлари лозим **** **** тўловлар ўз **** амалга оширилмаган.Бу даъвогар томонидан **** қилинган01.10.****йилдаги **** далолатномасидаўз тасдиғини топган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг (бундан буён матнда – ФК деб юритилади) ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФКнинг ****-моддасига кўра, энергия таъминоти шартномасига мувофиқ энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга (истеъмолчига) энергия бериб туриш **** олади, абонент эса қабул қилинган энергия **** тўлаш, шунингдек шартномада назарда тутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиган энергия истеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш **** олади. ФКнинг ****-моддасига кўра, энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга энергия таъминоти шартномасида назарда тутилган миқдорда ва тарафлар келишган энергия бериш тартибига амал қилган ҳолда энергия бериши лозим.Энергия билан таъминловчи ташкилот берган ва абонент қабул қилган энергия миқдори ўлчов асбоблари кўрсаткичлари билан аниқланади. ФКнинг ****-моддасига кўра, агар қонун ҳужжатларида ёки энергия билан таъминлаш шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, энергия **** абонент амалда қабул қилган энергия миқдори учун тўланади, бу миқдор ушбу Кодекснинг****-моддасигамувофиқ аниқланади. ФКнинг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Аниқланишича, шартнома бўйича истеъмол қилинган электр энергияси ҳисоб-китоби қилинган ва жавобгар“АЗИМ-C” фермер хўжалигинингфойдаланилган электр энергиясидан қарздорлиги ****сўмасосий қарз,****сўм пеняқарздорликниташкил этган.Бироқ, «Худудий электр тармоқлари» **** томонидан етказиб берилган электр энергияси **** тўламасдан, ушбу қонун нормаси ва шартнома талабларини бузган. Мазкур даъво талабида даъвогар жавобгардан ****сўмасосийқарздорликни ундириш лозим топди. Шунингдек, даъво талабида жавобгардан тўлов кечиктирилган кунлар учун****сўмпеня ундириш ҳам сўралган. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 3.12-бандида, ҳисоб-китоб ойидан кейинги календар ой тугагач қарздорлик тўлов муддати ўтган деб ҳисобланиши ва тўлов муддати ўтган ҳар бир кун учун истемолчига тўлов муддати ўтган сумманинг 0.1 фоизи миқдорида, электр энергияси махсус тартибда етказиб бериладиган **** учун эса 0.2 фоиз миқдорида пеня ҳисоблаб ёзилиши, бунда пенянинг умумий миқдори, муддати ўтган қарздорликнинг 50 фоизидан ошмаслиги белгиланган. Жавобгар шартнома бўйича олган **** лозим **** ****. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодексининг ****-моддасига кўра, Агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****.Бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак.Суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга. ЎзР ФК ****-моддасига кўра, агар кредитор қасддан ёки эҳтиётсизлик туфайли **** **** мумкин бўлмаслиги юз беришига ёки **** туфайли етказилган зарар миқдорининг кўпайишига кўмаклашган бўлса, шунингдек кредитор **** **** етказилган зарарни камайтириш чораларини қасддан ёки эҳтиётсизлик туфайли кўрмаган бўлса, суд ишнинг ҳолатларига қараб тўланадиган **** миқдорини камайтиришга ёки кредиторга **** тўлашни батамом рад этишга ****. ЎзР ФКнинг ****-моддасида эса, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга **** эканлиги, бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши кераклиги кўрсатилган. Даъвогар қарзни ўз **** ундириш чорасини кўрмаганлиги, пенянинг вужудга келиши ва кўпайишига сабаб бўлганлини инобатга олиб, суд, даъвогарнинг ******** сўмпеня ундириш талабининг **** сўм қисминиқаноатлантиришнилозим деб топди Бундай ҳолатда, суд иш ҳужжатларини текшириб чиқиб, тарафлар вакилининг тушунтиришларини тинглаб, ишдаги далилларга ҳуқуқий баҳо берган ҳолда, даъвогарнинг даъво талабиниқисманқаноатлантиришни, жавобгар“АЗИМ-C” фермер хўжалиги ҳисобидан даъвогар «Худудий электр тармоқлари» **** фойдасига****сўмасосий қарз,****сўм пеняҳамда**** сўм почта ****ундиришни,суд **** масаласини муҳокама қилиб, жавобгардан Республика бюджетига****сўм давлат божи ундиришни лозим топади. Юқоридагиларга асосланиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд-, ҚА Р О РҚИ Л Д И : Даъвогарнинг даъво талабиқисманқаноатлантирилсин. Жавобгар“АЗИМ-C” фермер хўжалигиҳисобидан даъвогар «Худудий электр тармоқлари» **** фойдасига ****сўмасосий қарз,****сўм пеня ҳамда **** сўм почта**** ундирилсин. Жавобгар“АЗИМ-C” фермер хўжалиги ҳисобидан Республика бюджетига **** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қароридан норози бўлган тарафлар бир ой муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция шикояти (протести) бериши ёки биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой муддат ичида кассация шикояти (протести) бериши мумкин. Судья ****