Решение #2850303 Экономические

****-сонлииқтисодий иш Судья:**** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** **** Урганч туманлараро иқтисодий суди, судья****раислигида, судья ёрдамчиси****нинг котиблигида, Урганч шаҳар прокурорининг катта ёрдамчиси ****,даъвогар вакили**** (**** йил ****-сонли ишончнома асосида), жавобгар вакили **** (раҳбар)нингиштирокида, даъвогар *******нинг жавобгар«*******»масъулияти чекланган жамиятидан****.****.**** сўм асосий қарз,****.****.****сўм пеняундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни Урганч туманлараро иқтисодий судининг биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: ******* (бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади)Урганч туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, «*******»масъулияти чекланган жамиятидан(бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади)дан****.****.**** сўм асосий қарз,****.****.**** сўм пеня ундиришни сўраган. Суд **** даъвогар вакилидаъво талабларини қўллаб-қувватлаб,ўз тушунтиришин бериб,жавобгар шартномабўйичазиммасигаолган********ни, тўловларни ўз **** амалга оширмаганлигинимаълум қилиб,суддандаъво талабларинитўлиқ қаноатлантиришни сўради. Суд **** жавобгар вакили билдирилган даъво талаблар бўйича ўз тушунтириши ва эътирозини билдириб,суддан пеня ундириш талабини рад қилишни сўради. Суд **** прокурор даъво талабини қаноатлантириш тўғрисида фикр билдирди. Суд, ишда иштирок этувчитарафларвакилива прокурор фикринитинглаб ҳамдаишдаги ҳужжатларниўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўрадаъвони қисман қаноатлантиришни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқароликкодексининг 8 ва ****моддаларига асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур холатда тарафларнинг ****олди-сотди шартномасидан келиб чиққан. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг****-моддаси асосан,олди-сотди шартномаси бўйича бир тараф (сотувчи) товарни бошқа тараф(сотиб олувчи)га мулк қилиб топшириш ****, сотиб олувчи эса бу товарни қабул қилиш ва унинг учун белгиланган пул суммаси (баҳоси)ни тўлаш **** олади. Ишдаги ҳужжатлардан маълум бўлишича, **** йил22август куни бўлиб ўтган электрон-онлайн аукцион натижалари тўғрисидаги **** йил 23август куни расмийлаштирилган YU-****, YU-****-сонли баённомаларга асосан******* (Сотувчи) ва«*******»масъулияти чекланган жамияти (Сотиб олувчи) ўртасида **** йил23августда98,98/1-сонли олди-сотди шартномалари тузилган. Шартномаларнинг 1.1-бандига асосан Ўзбекистон Республикасининг Ер кодекси, Ўзбекистон Республикаси Президентининг**** йил 9 декабрдаги “Бозор тамойилларига асосланган ипотека кредитлари орқали аҳолини уй-жой билан таъминлашгаоид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПФ-33-сон Фармони, Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 12 январдаги “Электрон онлайн-аукцион ва танловларни ташкил этиш ҳамда ўтказиш тартибини такомиллаштириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ваДавлат активларини бошқариш агентлигининг **** йил 4 апрелдаги ****-сон топшириғига ҳамда “Электрон-онлайн аукционларни ташкил этиш маркази”****нинг ****4йил23 августдаги “Электрон-онлайн аукцион натижалари тўғрисида”ги YU-****-сонли ва YU-****сонлибаённомаларига асосан,ҳаридорУрганчтумани,Қумрабодмаҳалласи, №**** ва №**** лотда жойлашган (кўп қаватли уй жойқуриш учун)ҳар биринингумумий майдони 0,08га бўлган2 таер участкасиниижара ҳуқуқи асосида бериш ва аукцион ғолиби эса ер участкасига бўлган ҳуқуқнинг қийматини тўлаш **** олган. Даъвогар томонидан шартномадабелгиланган**** ****, жавобгарга ер участкаси топширилган. «*******»масъулияти чекланган жамиятининг номи «*******» масъулияти чекланган жамиятига ўзгартирилган ҳамда жамиятнинг юридик манзили ўзгартирилиб, ушбу ўзгартиришлар **** йил 7 мартда давлат рўйхатидан ўтказилган. **** йил23августда 98-сонли шартноманинг 3-бўлимида ер участкасини сотиб олиш баҳоси1.****.****.****сўмни ташкил этиши, аукционда иштирок этиш учун олдиндан тўланган****.****.****сўмни чегирган ҳолда, қолган****.****.**** сўмни харидор ўн икки ой давомида ҳар ойда.****.****сўмдан тўлаб бориш **** белгиланган. Бироқ, жавобгар томонидан****4йилсентябрдан– ****5йилавгустойлари учун жами****.****.****сўм тўловлар амалга оширилмаган ва натижада жавобгарнинг даъвогар олдида****.****.**** сўм; **** йил23августда 98/1-сонли шартноманинг 3-бўлимида ер участкасини сотиб олиш баҳоси1.****.****.****сўмни ташкил этиши, аукционда иштирок этиш учун олдиндан тўланган****.****.****сўмничегирган ҳолда, қолган****.****.сўмни харидор ўн икки ой давомида ҳар ойда68.****.****сўмдан тўлаб бориш **** белгиланган. Бироқ, жавобгар томонидан **** йилсентябрдан – **** йил август ойлари учун жами****.****.сўм тўловлар амалга оширилмаган ва натижада жавобгарнинг даъвогар олдида жами1.****.****.****сўм кредиторлик қарздорлиги вужудга келган. Мазкур қарздорликларни тўлаб беришни сўраб, даъвогарнинг жавобгарга юборган огоҳлантириш хатлари жавобгар томонидан ижросиз ва жавобсиз қолдирилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** ****керак Бундай ҳолатдасуддаъвогарнинг асосий қарз суммасини ундириш талабиниасосли деб ҳисоблаб,уни тўлиққаноатлантиришни ваушбу қисм юзасидан суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим деб топади. Шунингдек, даъвогар ўзининг даъво талабида жавобгардан тўлов кечиктирилганлиги учун шартномаларнинг 6.3-бандига асосанжами****.****.****,04 сўм пеня ундириб беришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****, ****моддасига кўра, қонун ҳужжатлари ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади.Неустойка тўғрисидаги келишув ёзма шаклда тузилиши керак. Шартномаларнинг6.3-бандида,мазкур шартноманинг 3.2-бандига мувофиқ харидор сотиб олиш тўловларини ўз **** тўламаган **** харидор ҳар бир кечиктирилган кун учун ўз **** тўланмаган тўловларнинг 0,4 фоизи миқдорида, лекин “Ер участкаси” учун тўланиши лозим бўлган қийматнинг 50 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорда сотувчига пеня тўлаши белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг "**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****"ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 2-бандига асосан судлар неустойкани ундириш тўғрисидаги даъволарни ҳал қилишда неустойка миқдорининг қонун талабларига мувофиқ ҳисобланганлиги, унинг асослилиги, **** бузилиши оқибатларига мутаносиблиги каби ҳолатларни ҳар томонлама ва чуқур муҳокама қилиб, талаб қилинган неустойканинг адолатли миқдорини белгилашлари шарт. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига мувофиқ, суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдеккредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга ****. Шунга кўра, суд даъво талабидаги кечиктирилган тўловлар учун ҳисобланган пеня ундириш талабларини кўриб чиқиб,ушбу талабни асосли деб ҳисоблайди.Аммо,даъвогар ўз ****асосий қарзниундириш чораларини кўрмасдан, пеня суммасининг кўпайишига сабаб бўлганлигини инобатга олиб, пеня суммасини камайтириб, жавобгардан.****.****сўм пеня ундиришни, пенянинг қолган қисмини рад қилишни ва ушбу қисм юзасидан суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Мазкур Кодексининг ****-моддасигакўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади Баёнэтилганларга асосан суд, даъвогарнинг даъвосини қисман қаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасига****.****.**** сўм асосий қарз,****.****сўм пеняундиришни, даъво талабини қолган қисмини рад этишни, суд **** жавобгар зиммасига юклашни, даъвогар томонидан судга даъво ариза берилганда тўланган***сўм почта ****жавобгардан даъвогар фойдасига ундиришни,жавобгардан Республика бюджетига****.****сўм давлат божиундиришнилозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг68, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвогарнинг даъво талабиқисман қаноатлантирилсин. «*******»масъулияти чекланган жамиятидан******* фойдасига****.****.**** сўм асосий қарз, ****.****сўм пеня ва.****сўм почта **** ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. «*******»масъулияти чекланган жамиятидан Республика бюджетига.****.****сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****