Решение #2850393 Экономические

****02/****-сонли иқтисодий иш Ўзбекистон Республикаси номидан Ҳал қилув қарори **** ****5йил7 ноябрь Жиззах туманлараро иқтисодий суди судьяси **** раислигида, судья ёрдамчиси****ғунбоевнингкотиблигида, даъвогар “Худудий электр тармоқлари”**** жавобгар “Чароғон юлдуз” **** ҳисобидандаъвогар “Худудий электр тармоқлари” **** фойдасига****сўмасосий қарз, ****сўм пеняундириш тўғрисидагидаъво аризаси бўйича ишнидаъвогар вакили****(ишончнома асосида)иштирокида, жавобгар вакили ****(ишончнома асосида)иштирокида,Жиззах туманлараро иқтисодий суди биносидаочиқсуд **** муҳокамасида кўриб чиқиб, қуйидагиларни-, АНИҚЛАДИ: «Худудий электр тармоқлари» **** (кейинги ўринларда даъвогар деб юритилади)ва“Чароғон юлдуз” **** (кейинги ўринларда жавобгар деб юритилади) ўртасида №****-сонлиулгуржи истеъмолчилар учун электр таъминоти шартномаси тузилган. Ушбу шартномага кўра, «Худудий электр тармоқлари» **** томонидан“Чароғон юлдуз” ****гаэлектрэнергиясиетказиб берилганлиги, бироқ“Чароғон юлдуз” ****томонидан тўловлар ўз **** амалга оширилмаганлиги сабабли****сўмасосий қарз,**** сўм пеня қарздорликвужудга келганлиги ва ушбу қарздорлик тўлаб берилмаганлиги баён қилиниб, жавобгар“Чароғон юлдуз” ****ддан даъвогар«Худудий электр тармоқлари» ****фойдасига фойдаланилган электр энергиясидан бўлган**** сўмасосий қарз,****сўм пеняундиришсўралган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили**** даъво аризадаги **** такрорлаб, жавобгар вакили томонидан даъво талабидагиасосийқарздорлик суд **** ****қадар қисмантўланганлигини маълум қилиб,қолган қисмини қаноатлантиришни ва пеня қисмини қонуний ҳал этишнисўради. Суд **** иштирок этган жавобгар вакили ****даъво аризадаги асосий қарздорликсуд **** **** қадар қисман тўланганлигини маълум қилиб,ташкилотнинг ҳозирда молиявий аҳволи ёмонлиги сабабли пеня қисмини камайтиришнисўради. Суд, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****-моддаларига асосан ишни жавобгар вакили иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд, ишдаги ҳужжатларга ҳуқуқий баҳо берган ҳолда, қуйидаги асосларга кўра, даъво талабиниқаноатлантиришни лозим топди. Ишдаги ҳужжатлардан ва суд жараёнида аниқланган ҳолатлардан маълум бўлишича, «Худудий электр тармоқлари» **** (****) ва“Чароғон юлдуз” **** (Истеъмолчи)ўртасида №****-сонлиулгуржи истеъмолчилар учун электр таъминоти шартномаси тузилган. Шартноманинг 1-бандига кўра, ушбушартнома билан **** уланган тармоқ орқали Истеъмолчига электр энергиясини етказиб бериш, Истеъмолчи эса истеъмол қилинган энергия **** ўз **** тўлаш **** олган. Шартноманинг 3.6-бандига мувофиқ, Истеъмолчига электр энергиясини етказиб бериш келгуси ҳисоб-китоб даври бошланишидан олдин шартномавий энергия миқдори қиймати учун **** фоизлик олдиндан **** тўланганидан сўнг амалга оширилади. Даъвогар «Худудий электр тармоқлари» **** томонидан шартнома шартлари **** ҳолда жавобгарга электр энергияси етказиб берилган бўлса-да, жавобгар“Чароғон юлдуз” ****томонидан шартнома шартлари лозим **** **** тўловлар ўз**** амалга оширилмаган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг (бундан буён матнда – ФК деб юритилади) ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФКнинг ****-моддасига кўра, энергия таъминоти шартномасига мувофиқ энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга (истеъмолчига) энергия бериб туриш **** олади, абонент эса қабул қилинган энергия **** тўлаш, шунингдек шартномада назарда тутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиган энергия истеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш **** олади. ФКнинг ****-моддасига кўра, энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга энергия таъминоти шартномасида назарда тутилган миқдорда ва тарафлар келишган энергия бериш тартибига амал қилган ҳолда энергия бериши лозим.Энергия билан таъминловчи ташкилот берган ва абонент қабул қилган энергия миқдори ўлчов асбоблари кўрсаткичлари билан аниқланади. ФКнинг ****-моддасига кўра, агар қонун ҳужжатларида ёки энергия билан таъминлаш шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, энергия **** абонент амалда қабул қилган энергия миқдори учун тўланади, бу миқдор ушбу Кодекснинг****-моддасигамувофиқ аниқланади. ФКнинг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Аниқланишича, шартнома бўйича истеъмол қилинган электр энергияси ҳисоб-китоби қилинган ва жавобгар“Чароғон юлдуз” ****нингфойдаланилган электр энергиясидан қарздорлиги **** сўмасосий қарз,****сўм пеня қарздорликниташкил этган. Даъвогар томонидан **** қилинган 07.11.**** йилдаги №****-сонли маълумотномада “Чароғон юлдуз” **** аризачига асосан мутахассислар томонидан ўрганиш натижасида **** йил октябрь, ноябрь, декабрь ҳамда **** йил январь, март, апрель, май, июнь, июль, август ойларида жами ишламаган давр ойларига трансформаторнинг реактив салт йўқолиши ҳисобигаҳисобланагн оs f– формуласи бўйича **** сўм ҳисоб-китоб қилинган ва даъво талабида ушбу қарздорлик асоссиз ҳисобланганлиги маълумотномасида ўзтасдиғини топган. Шунингдек даъвогар томонидан **** қилинган **** йил 1 октябрдаги **** далолатномасидажавобгар томонидан даъво талабидаги асосий қарздорликнинг 95.****.**** сўм қисми суд **** қадар тўланганлиги маълум бўлган. Юқоридаги ҳолатларни инобатга олиб,жавобгардандаъвогарфойдасига****сўмасосий қарздорликниундириш лозим топди. Шунингдек, даъво талабида жавобгардан тўлов кечиктирилган кунлар учун****сўмпеня ундириш ҳам сўралган. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 3.12-бандида, ҳисоб-китоб ойидан кейинги календар ой тугагач қарздорлик тўлов муддати ўтган деб ҳисобланиши ва тўлов муддати ўтган ҳар бир кун учун истемолчига тўлов муддати ўтган сумманинг 0.1 фоизи миқдорида, электр энергияси махсус тартибда етказиб бериладиган **** учун эса 0.2 фоиз миқдорида пеня ҳисоблаб ёзилиши, бунда пенянинг умумий миқдори, муддати ўтган қарздорликнинг 50 фоизидан ошмаслиги белгиланган. Жавобгар шартнома бўйича олган **** лозим **** ****. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодексининг ****-моддасига кўра, Агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****.Бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак.Суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга. ЎзР ФК ****-моддасига кўра, агар кредитор қасддан ёки эҳтиётсизлик туфайли **** **** мумкин бўлмаслиги юз беришига ёки **** туфайли етказилган зарар миқдорининг кўпайишига кўмаклашган бўлса, шунингдек кредитор **** **** етказилган зарарни камайтириш чораларини қасддан ёки эҳтиётсизлик туфайли кўрмаган бўлса, суд ишнинг ҳолатларига қараб тўланадиган **** миқдорини камайтиришга ёки кредиторга **** тўлашни батамом рад этишга ****. ЎзР ФКнинг ****-моддасида эса, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга **** эканлиги, бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши кераклиги кўрсатилган. Даъвогар қарзни ўз **** ундириш чорасини кўрмаганлиги, пенянинг вужудга келиши ва кўпайишига сабаб бўлганлини инобатга олиб, суд, даъвогарнинг ********сўмпеня ундириш талабининг, **** сўм қисминиқисманқаноатлантиришнилозим деб топди Бундай ҳолатда, суд иш ҳужжатларини текшириб чиқиб, тарафлар вакилининг тушунтиришларини тинглаб, ишдаги далилларга ҳуқуқий баҳоберган ҳолда, даъвогарнинг даъво талабиниқисманқаноатлантиришни, жавобгар“Чароғон юлдуз” **** ҳисобидан даъвогар «Худудий электр тармоқлари» **** фойдасига****сўмасосий қарз,****сўм пеня ҳамда **** сўм почта ****ундиришнилозим деб топди. Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодексининг ****моддаси, 1-қисмида суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши белгиланган. Мазкур ҳолатдасуд **** масаласини муҳокама қилиб, жавобгарданРеспублика бюджетига **** сўм ва даъвогардан Республика бюджетига ********сўмдавлат божи ундиришни лозим топади. Юқоридагиларга асосланиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд-, ҚА Р О РҚИ Л Д И : Даъвогарнинг даъво талабиқисманқаноатлантирилсин. Жавобгар“Чароғон юлдуз” ****ҳисобидан даъвогар «Худудий электр тармоқлари» **** фойдасига 56****144сўмасосий қарз,****сўм пеня ҳамда **** сўм почта**** ундирилсин. Жавобгар“Чароғон юлдуз” **** ҳисобидан Республика бюджетига **** сўм давлат божи ундирилсин. Даъвогар «Худудий электр тармоқлари» **** ҳисобидан Республика бюджетига ****сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қароридан норози бўлган тарафлар бир ой муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция шикояти (протести) бериши ёки биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой муддат ичида кассация шикояти (протести) бериши мумкин. Судья ****