Решение #2850552 Экономические

****9/****6-сонлииқтисодий иш Судья:А.Туракулов ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Боғот тумани ****5йил7 ноябрь Боғот туманлараро иқтисодий суди, судьяА.Туракуловраислигида, судья ёрдамчиси **** котиблигида, даъвогар вакили **** (25.08.****5йилдаги ****/****-сонли ишончномага асосан), жавобгар вакиллари **** (21.10.**** йилдаги ****-сонли ишончномага асосан), **** (06.01.**** йилдаги 32-сонли ишончномага асосан)нинг иштирокида,Ўзбекистон Савдо-саноат палатасининг даъвогар«****» акциядорлик тижорат **** манфаатидажавобгар«***» акциядорлик жамияти SKдан ****сўм суғуртатовонпулиниундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни Боғот туманлараро иқтисодий судининг биносида видеоконференцалоқа режимида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси ***бошқармаси (бундан буён матнда – Палата деб юритилади) «****» акциядорлик тижорат **** (бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади) манфаатида иқтисодий судга мурожаат қилиб,«***» акциядорлик жамияти SK(бундан буён матнда – жавобгар ёки суғурта компанияси деб юритилади)дан33****сўм суғуртатовонпули ундиришни сўраган. Палата даъво аризасида ишни вакили иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган. Суд муҳокамасида иштирок этган даъвогар вакили тушунтириш бериб, даъво талабларини тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Суд муҳокамасида иштирок этган жавобгар вакили даъво талабларига эътироз билдириб,ариза билан мурожаат қилиб, унга кўра даъвогар **** томониданқарздорлик юзасидан талабнома билан мурожаат қилинмаганлиги, Иқтисодий процессуал кодексининг ****-моддаси 5-1-бандига асосан, даъвогар Ўзбекистон РеспубликасиСавдо-саноат палатаси “****” АТБ манфаатида«***» акциядорлик жамиятиҚК **** сўм ундириш **** судга киритган даъво аризаси кўрмасдан қолдиришнисўради. Суд иш ҳужжатларини ўрганиб, ишда иштирок этувчи тарафлар вакилларинингтушунтиришини тинглаб, қуйидаги асосларга кўра даъвони тўлиқ қаноатлантиришни ва ишни кўриш билан боғлиқ суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 8 ва ****-моддаларига асосан **** шартномадан, зиён етказишнатижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкурҳолатда тарафларнинг **** суғурта шартномасидан келиб чиққан. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига кўра, мулкий суғурта шартномасига мувофиқ бир тараф (суғурталовчи) шартномада шартлашилган **** (суғурта мукофоти) эвазига шартномада назарда тутилган воқеа (суғурта ҳодисаси) содир бўлганда бошқа тарафга (суғурта қилдирувчига) ёки шартнома қайси шахснинг фойдасига тузилган бўлса, ўша шахсга (наф олувчига) бу ҳодиса оқибатида суғурталанган мулкка етказилган зарарни ёхуд суғурталанувчининг бошқа мулкий манфаатлари билан боғлиқ зарарни шартномада белгиланган сумма (суғурта пули) доирасида тўлаш (суғурта товони тўлаш) **** олади. Ишдаги ҳужжатлардан маълум бўлишича,«****» АТБ Ҳазорасп филиали билан қарз олувчиАллаберганова Муқаддас ****ўртасида **** йил16 мартда****-сонли кредит шартномаси тузилган ва кредит шартномасига асосан 14 фоиз тўлаш шарти билан 3 йил муддатга33****сўм кредит ****. Кредит таъминоти сифатидадаъвогар ва жавобгар ўртасида30.06.**** йилда тадбиркорлик хавфини суғурта қилиштўғрисида 2-сонли шартнома имзоланиб, **** томонидан **** жами **** **** сўм кредит маблағларига 2сонли суғурта полиси **** этилган. Мазкур **** этилган 2-сонли суғурта полисига илова сифатида даъвогар ва жавобгар ўртасида кредит маблағи олувчилар, кредитнинг суммаси, суғурта суммаси ва суғурта мукофотининг суммаси тасдиқланиб, имзоланган. **** томонидан кредит шартномаси бўйича **** тўлиқ **** ва кредит маблағи **** **** берилган, бироқ қарз олувчи томонидан кредит маблағини қайтариш бўйича **** ****. Қарздор томонидан кредит шартномаси бўйича қарздорлик тўланмаганлиги сабабли, даъвогарФуқаролик ишлари бўйича Боғоттуманлараро иқтисодий судига мурожаат қилган. Суднинг****5/****-сонли иши юзасидан қабул қилингансудҳал қилув қарори биланариза талабларитўлиқ қаноатлантирилиб, ижросини таъминлаш учунижро **** берилган. **** ижро ****тумани бўлими давлат ижрочисининг ****3йил5 январдаги қарорига асосан ижро **** қарздорнинг тўлаш қобилиятининг мавжуд эмаслиги, қарздорнинг мол-мулки мавжуд эмаслиги ва ундириш имконияти бўлмаганлиги сабабли “Суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этиш тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни 40-моддаси биринчи қисмининг 3-бандига асосан даъвогарга ижросиз қайтарилган.Бунинг оқибатида эса даъвогар зарар кўрган. Банктомонидансуғурта ҳодисаси содир бўлганлиги тўғрисида суғурта компаниясига ****3йил18 декабрдаги ****сонлиюборилганталабномажавобгар томониданжавобсиз ва ижросиз қолдирилган. Шундан кейин даъвогар мазкур даъво талаби билан судга мурожаат қилган. Тарафлар ўртасидаги шартноманинг1.1-бандига кўра, жавобгар (суғурталовчи), даъвогар (суғурта қилдирувчи) томонидан “Ҳар бир оила тадбиркор дастури”(ПҚ-****.10.**** й.)асосида **** кредит маблағлари бўйича тадбиркорлик хавфини суғурталаши; 1.3-бандига кўра, суғурта объекти бўлиб, **** томонидан **** кредит маблағини сўндириш бўйича қарздор томонидан **** **** оқибатида суғурта қилдирувчининг кредит шартномаси бўйича юзага келган зарарлар билан боғлиқ мулкий манфаатлари ҳисобланиши; 5.1-бандига кўра, қарздор (кредит олувчи) томонидан кредит шартномасида белгиланган кредит қарзини қайтариш муддати (кредитнинг тўлиқ муддати) ёки кредит қарзи суд томонидан муддатидан олдин ундириш белгиланганда “суғурта қилдирувчи” олдидаги **** **** яъни кредит шартномаси бўйича кредит қарзини (кредит маблағларини) қайтармаслиги натижасида “суғурта қилдирувчининг” зарар кўриши суғурта ҳодисаси ҳисобланиши белгиланган. Қарздор (кредит олувчи)нинг кредит шартномасида белгиланган муддат ёки кредит қарзини муддатидан олдин ундириш белгиланган муддатда кредит қарзи тўланмаганлиги кутиш даври якуни бўйича суғурта ҳодисаси юзага келишини билдиради. Суд,суғурта шартномаси бўйича суғурта ходисаси содир бўлган ва суғурта компаниясининг суғуртатовонини тўлаш бўйича **** вужудга келган деб ҳисоблайди. Суғурта шартномасининг 9.1-бандида,суғурта товони суғурта қилдирувчига суғурта пулидан ошмаган миқдорда тўланиши, суғурта товони миқдори **** олинган кредит миқдори ва кредитнинг сўндириш учун йўналтирилган пул маблағларини айириб (чегириб) қолган ҳолда аниқланиши белгиланган. Бундай ҳолатда, суд даъвогарнинг даъво талабини асосли деб ҳисоблаб, уни тўлиқ қаноатлантиришни ва ишни кўриш билан боғлиқ суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Суд, жавобгар вакили томонидан **** этилган, ишни ИПКнинг ****-моддаси 1-қисмининг 51-моддасига асосан кўрмасдан қолдириш **** аризасини муҳокама қилиб,ишни кўрмасдан қолдиришга асослар мавжуд эмас деб ҳисоблаб, аризани қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****-моддасига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Юқоридагиларга асосан, суд даъвогарнинг даъвосинитўлиқ қаноатлантиришни, жавобгардандаъвогар фойдасига33****сўмсуғуртатовонпули ва****сўм почта ****ундиришни,жавобгарданРеспублика бюджетига660****сўм давлат боживаЎзбекистон Республикаси Олий судидепозит ҳисоб ********сўм видеоконференцалоқа **** ундиришни лозим топади. Юқоридагилардан келиб чиқиб ҳамда Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Жавобгар вакилининг ишни кўрмасдан қолдириш **** аризасини қаноатлантириш рад этилсин. Даъвогарнинг даъвоси тўлиқ қаноатлантирилсин. «***»****дан«****» АТБфойдасига 33****сўм суғуртатовонпули ва**** сўм почта ****ундирилсин. «***»****дан Республика бюджетига 660****сўм давлат божи; Ўзбекистон Республикаси Олий суди депозит ҳисоб **** ****сўм видеоконференцалоқа **** ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро ****лариберилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья А.Туракулов