Решение #2851022 Экономические

**** /****-сонли иш Биринчи инстанция судида ишни кўрган судья**** Апелляцияинстанцияси судида маърузачи **** СУРХОНДАРЁ ВИЛОЯТСУДИНИНГ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ КАССАЦИЯИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ **** **** Сурхондарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов **** раислигида, ҳайъат аъзолари **** ва****дан иборат таркибда,судья катта **** суд ****котиблигида**** масъулияти чекланган **** (ишончнома асосида), “**** **** масъулияти чекланган жамияти вакилии **** (ишонянома асосида) иштирокида, даъвогар “**** масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар“**** **** масъулияти чекланган жамиятига нисбатанберган даъвоаризаси бўйича юритилган иш бўйича қабул қилинган**** йил **** ****иустидандаъвогар даъвогар “**** масъулияти чекланган жамиятитомонидан берилган апелляция шикоятиниСурхондарё вилоят суди биносида,видеоконференцалоқа режимидагиочиқ суд **** муҳокамасида,иш ҳужжатлари билан биргаликда кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: даъвогар **** масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) иқтисодий судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,жавобгар“**** ****” масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда жавобгар деб юритилади) **** сўмасосий қарз, **** сўм пеня ва олдиндан тўланган суд ****ни ундиришни сўраган. Деновтуманлараро иқтисодийсудининг ****5йил1 августдаги ****биландаъво аризаси кўрмасдан қолдирилган. Даъвогарнинг апелляцияшикоятида ****нибекор қилиб,даъвони қаноатлантириш**** янги қарор қабул қилиш сўралган.Бунга асос қилиб, шикоятдадаъвожавобгар асосий қарздан қисман тўловларни амалга оширганлигини, қарздорликни қисман тан олишини, пеня миқдориникамайтиришни,талабномани **** йил 29 майда почта бўлинмаси орқали юборганлигини, буни исботловчи далиллар мавжудлигини, жавобгарга телеграмм тармоғидан юборганлигини, жавобгар **** раҳбарининг аудио ёзуви ҳам борлигини, жавобгар вакили талабномадан хабарсизлиги **** судга ёлғон кўрсатма берганлигинидаъво аризаси кўрмасдан қолдирилганлиги,талабнома почта алоқа хизмати орқали жавобгарнинг манзилига юборилганлиги, ишдаги ҳужжатларда почта квитанцияси мавжудлигини инобатга олмаганлигиникўрсатган. Суд**** иштирок этгандаъвогар вакилиўз тушунтиришида,апелляция шикоятини қўллаб-қувватлаб,ундаги **** такрорлаб, жавобгар талабномада қайд этилган манзилда фаолият олиб боришинибилдириб апелляция шикоятини қаноатлантиришнисўради. Суд **** иштирок этган жавобгар вакилиўз тушунтиришида,даъвогар талабнома юбориш тартибига риоя қилмаганлингини,биринчи инстанция суди муҳокамасида ҳам мазкур ҳолатларга баҳо берилганлигини, юридик манзилига талабнома келибапелляция шикоятини қаноатлантиришни рад этиб, биринчи инстанция судининг****ўзгаришсиз қолдиришни сўради. Судлов ҳайъати, суд муҳокамасида иштирок этган тараф вакилларинингтушунтиришларини тинглаб, ишдаги мавжуд ҳужжатларниапелляцияшикояти билан бирга ўрганиб чиқиб, қуйидагиларга асосанапелляцияшикоятини қаноатлантиришни рад этишнилозимдеб ҳисоблайди. Ишдаги мавжуд ҳужжатлардан кўринишича,даъвогар ва жавобгар ўртасида **** йил 15 апрелда 3-сонли шартнома тузилган.Шартномага асосан, даъвогар зиммасига бетон қоришма маҳсулоти етказиб бериш ****, жавобгар эса унинг қийматини тўлаш **** олган. Даъвогар жавобгарга шартномада назарда тутилган маҳсулотни етказиб берган бўлсада, маҳсулот қийматидан **** сўм асосий қарзни тўлмасдан келди деб, судга даъво қилиб мазкур қарздорликни ва **** сўм пеняни ундиришни сўраган. Шартноманинг 4.5.-бандида, ушбу шартномаюзасидан вау билан боғлиқ ҳолда тарафлар ўртасида келиб чиқадиган низо ва зиддиятлар талабнома билдириш тартибига риоя қилинган ҳолда ҳал этилиши белгиланган. Даъвогарнинг даъво аризаси **** йил 9 июнда судга топширилган бўлсада, даъво аризасига санаси ва чиқим **** кўрсатилмаган талабнома ва **** йил 29 майда почта **** юборилганлиги **** почта квитанцияси илова қилинган бўлиб, талабномани жавобгарга берилганлигини ёки почта орқали етиб борганлигини тасдиқловчи далилларни илова қилмаганлиги боис биринчи инстанция суди томонидан даъво аризаси кўрмасдан қолдирилган. Судлов ҳайъати қўйидагиларга кўра биринчи инстанция суди томонидан даъво аризасини кўрмасдан қолдириш **** тўғри хулосага келган деб ҳисоблайди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси(бундан буён матнда ИПК деб юритилади)****-моддасининг иккинчи қисмига кўра,агар қонунда муайян тоифадаги низолар учун судгача ҳал қилиш (талабнома юбориш) тартиби белгиланган ёхуд бу тартиб шартномада назарда тутилган бўлса, **** тарафлар ўзаро муносабатларини ихтиёрий равишда ҳал қилиш чораларини кўрганларидан кейингина судда иш қўзғатилиши мумкин. Даъвогар томониданкелтирилган кассация шикоятидажавобгарга қарздорликни ихтиёрий тўлаш юзасидан **** қайд этганбўлса-да, бироқ мазкур талабнома жавобгарга топширилганини ёки жавобгар томонидан қабул қилиб олинганлигини тасдиқловчи далилларсудга **** этилмаган. Кассация шикоятига илова сифатида**** этилган почта квитанциясида эсаталабнома“**** ****”****га юборилганлигини тасдиқловчи далил илова қилинган. ИПК****-моддасининг5-бандигамувофиқ, даъвогар низони судгача ҳал қилиш (талабнома юбориш) тартибига риоя этмаган бўлса, башарти бу шу тоифадаги низолар учун қонунда ёки тарафлар шартномасида назарда тутилган бўлса, суд даъво аризасини кўрмасдан қолдиради. Бундан ташқари, судлов ҳайъати даъвогарнинг суд муҳокамасида ва кассация шикоятида жавобгар раҳбарига талабномани телеграмм тармоғидан юборилганлиги ва аудио ёзуви **** этилганлиги суд томонидан инобатга олинмаганлиги **** **** ҳам инобатга олмасликни лозим топади. Чунки,ЎзбекистонРеспубликасининг“Хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятининг шартномавий-ҳуқуқий базаси тўғрисида”гиҚонуни (бундан буён матнда Қонун деб юритилади)нинг 17-моддасидаҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари бузилган хўжалик юритувчи субъект мазкур ҳуқуқ ва манфаатларни бузган хўжалик юритувчи субъектга нисбатан талабнома билдиришга ****эканлиги, талабнома ёзма шаклда билдирилиши, талабномада талабнома билдирган хўжалик юритувчи субъектнинг ва талабнома билдирилаётган хўжалик юритувчи субъектнинг номи,талабнома билдирилган сана ва унинг ****,талабнома билдириш учун асос бўлган ҳолатлар,талабномада баён этилган ҳолатларни тасдиқловчи далиллар,арз қилувчининг талаблари,талабнома суммаси ва унинг ҳисоб-китоби, арз қилувчининг тўлов ва почта реквизитлари,талабномага илова қилинаётган ҳужжатларнинг рўйхати кўрсатилиши, талабнома буюртма ёки қимматли хат тарзида, телеграф, телетайп орқали, шунингдек талабнома жўнатилганлигини қайд этадиган, қабул қилиб олувчини огоҳлантирадиган бошқа алоқа воситаларидан фойдаланилган ҳолда жўнатилади ёхуд тилхат олиб топширилиши қайд этилган. Мазкур ҳолатда эса, даъвогар томонидан келтирилган **** унинг мазкур Қонун талабларига риоя қилганлиги ҳолатини истисно этади, Қонунда эса, талабномани аудиоёзувёки телеграмм тармоғи орқали юборилиши назарда тутилмаган. Қайд этилганларга кўра, биринчи инстанция суди даъвогар низони судгача ҳал қилишнинг қонунда белгиланган тартибига риоя қилмаганлиги сабабли даъво аризасини кўрмасдан қолдириш **** асосли хулосага келган. Баён қилинганлардан кўринадики, апелляция шикоятида билдирилган **** асоссиз бўлиб, биринчи инстанцияси суди моддий ва процессуал ҳуқуқ нормаларини тўғри қўллаган ҳолда,даъво аризасини кўрмасдан қолдирган. ИПК****-моддасининг биринчи қисмига мувофиқсуд ишни кассация тартибида кўриш чоғида биринчи инстанция суди ҳал қилув қарорининг қонунийлиги ва асослилигини текширади.Суд янги далилларни текшириши ва янги фактларни аниқлаши мумкин. ИПК****-моддасининг биринчи қисмига биноан иш учун аҳамиятли ҳолатларнинг тўлиқ аниқланмаганлиги, суд аниқланган деб ҳисоблаган, иш учун аҳамиятли бўлган ҳолатларнинг исботланмаганлиги, ҳал қилув қарорида баён қилинган хулосаларнинг иш ҳолатларига мувофиқ эмаслиги ҳамда моддий ва (ёки) процессуал ҳуқуқ нормаларининг бузилганлиги ёхуд нотўғри қўлланилганлиги биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгартириш ёки бекор қилишучун асос бўлади. Мазкур ҳолатда бундай асослар мавжуд эмас. ИПК****-моддасиучинчиқисмининг 1-бандига кўра, кассация инстанцияси суди биринчи инстанция судининг қарори, **** устидан берилган шикоятни (протестни) кўриб чиқиш натижалари бўйича қарорни, **** ўзгаришсиз қолдиришга ****. Баён қилинганларга асосан,судлов ҳайъати апелляция шикоятини қаноатлантиришни рад этишни, биринчи инстанцияси судининг****ни ўзгаришсиз қолдиришни лозим топади.ИПК ****-моддасига асосан ишни апелляция инстанциясида кўриш билан боғлиқолдиндантўлангансуд****даъвогарзиммасида қолдирилади. ДаъвогарданЎзбекистон РеспубликасиОлий суди депозитига суд ****видеоконференцалоқарежимида ўтказиш билан боғлиқ 10300****суд****лариундирилади. Юқоридагиларга асосан ва Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****,****,****-моддаларини қўллаб, судлов ҳайъати қ а р о р қ и л а д и: Даъвогар **** масъулияти чекланган жамиятининг кассацияшикоятини қаноатлантириш рад этилсин. Денов туманлараро иқтисодий судининг**** **** масъулияти чекланган жамиятиданЎзбекистон Республикаси Олий судидепозитига суд ****видеоконференцалоқарежимида ўтказиш билан боғлиқ ****00****суд****лариундирилсин. Ижро **** берилсин. Қарор қабул қилинган пайтдан бошлаб қонуний кучга киради. Мазкур қарор устидан Сурхондарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш тартибида шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Раислик қилувчи ҳайъат аъзолари **** **** ****