Решение #2851080 Экономические

****-сонли иқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Қарши шаҳри **** йил 6 ноябрь Ғузор туманлараро иқтисодий судининг судьяси **** раислигида, **** котиблигида, даъвогар Ўзбекистон Республикаси Давлат активларини бошқариш агентлигининг Қашқадарё вилоят ҳудудий бошқармаси жавобгар “BUYUK AMIR LOGISTIC” масъулияти чекланган жамияти қўшма **** ўртасида **** йил 12 ноябрда тузилган ****-NS-сонли олди-сотди шартномасини бекор қилиш ҳамда шартноманинг 5.4-бандига асосан 15 фоиз (****.**** **** доллари ва 97.****.**** сўм) миқдорида жарима санкциясини қўллаш **** даъво аризаси бўйича ишни даъвогар вакили ****, **** (ишончнома асосида), учинчи шахс вакили С.Қурбонов (ишончнома асосида) ва Ғузор туман прокурори ёрдамчиси **** иштирокида суд биносида ўтказилган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: даъвогар Ўзбекистон Республикаси Давлат активларини бошқариш агентлигининг Қашқадарё вилоят ҳудудий бошқармаси жавобгар “BUYUK AMIR LOGISTIC” масъулияти чекланган жамияти қўшма **** ўртасида **** йил 12 ноябрда тузилган ****-NS-сонли олди-сотди шартномасини бекор қилиш ҳамда шартноманинг 5.4-бандига асосан 15 фоиз (****.**** **** доллари ва 97.****.**** сўм) миқдорида жарима санкциясини қўллашни сўраган. Суднинг **** йил 10 октябрдаги **** билан ишга низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида Ғузор туман ҳокимлиги жалб қилинган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъво аризасини қувватлаб,Қашқадарё вилоят ҳокимининг **** йил 29 майдаги HQ-****-сонли қарори ва Халқ депутатлари Қашқадарё вилоят Кенгашининг **** йил 30 сентябрдаги ****-сонли қарори ҳамда жавобгар билан **** йил12 ноябрдатузилган****-NS-сонли олди-сотди шартномасига асосан Ғузор тумани, Чаноқ МФЙ, **** кўчасида жойлашган Автосарой бинолари 50 минг **** доллари инвестеция киритиш ва 30 та янги иш ўринлари яратиш шарти билан нол харид қийматига сотилганлигини, бироқ жавобгар шартнома шартларини тўлиқ ****,жавобгар томонидан **** ишлар шартнома тузишдан аввал амалга оширилганлигини, шу боисдан улар инвестеция **** ҳисобланмаслигини, чунки туман ҳокимининг қарори билан жавобгарга бу жойлар берилганлигини,вилоят ҳокимининг **** йилда жавобгар томонидан киритилганинвестецияни ҳисобга олиш тўғрисидаги йиғилиш қарори тавсиявий харкатерга эга эканлигини, жавобгарга шартномани бекор қилиш бўйича таклиф хати юборганлигини билдириб, даъво аризасини қаноатлантирибберишни сўради.сўради. Суд **** иштирок этганжавобгар раҳбари ўз кўрсатмасида,Ғузор туман ҳокимлиги билан келишувга асосан инвесторларни жалб қилиб, уларни туман ҳокимлиги билан учраштирганлигини, ҳокимлик нол қийматда бинони сотиб, барча имкониятларни беришини айтганлигини, **** йилнинг октябрь ойида 19 та, **** йилда 20 та юк ташувчи автомашина (фура) олиб келганлигини,ўша **** карантин бўлганлиги сабабли юк ташувчи автомашинаниРеспублика ҳудудига 2 олиб кириш бўйича туман ва вилоят ҳокимликларига мурожаат қилганлигини, шартнома шартларини **** деб ҳисоблашини, ишни **** йилда бошлаганлигини шартнома **** йилда тузилганлигини, киритилган инвестециялар қиймати шартномада кўрсатилган қийматга тўғри келишини, даъвогарга шартномани ўзгартириш бўйича мурожаат қилганлигини, бироқ даъвогар мурожаатига жавоб бермаганлигини,Қашқадарё вилоят ҳокимининг **** йил 24 августдаги йиғилиш қарорида**** йилнинг октябрь ойида 19 та, **** йилда 20 та юк ташувчи автомашиналарниинвестеция**** ҳисобига қўшиш кўрсатилган, бироқ даъвогар ва туман ҳокимлиги буни инобатга олмаганлигини билдириб,даъвогарнингдаъво аризасинирадқилишни сўради. Суд **** иштирок этган учинчи шахс вакили даъво аризаси бўйича фикрларини билдириб,жавобгар ****ҳкамасининг **** йил 6 октябрдаги ****сонли қарори бўйича Ғузор тумани, Чаноқ МФЙ, **** кўчасида жойлашган автосарой бинолари нол харид қийматида берилганлиги сабаблиинвестециякиритиш **** олганлигини,жавобгар томонидан шартноманинг 3.3 ва 4.1-бандлари тўлиқ ****, у ер логистика маркази бўлиши керак эканлигини, бироқ жавобгар томонидан ишлар ****, шу сабабли даъвони қаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирок этган прокурор даъво аризаси бўйича ўз фикрларини билдириб, даъвони қаноатлантиришни сўради. Суд ишда иштирок этган шахсларнинг тушунтиришларини эшитиб, ишдаги ҳужжатларни ўрганиб, тўпланган далилларга ҳуқуқий баҳо бериб, даъво талабларини қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 15-моддаси биринчи, иккинчи қисмларига асосан Ўзбекистон Республикасида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларининг устунлиги сўзсиз тан олинади.Ўзбекистон Республикаси Конституцияси мамлакатнинг бутун ҳудудида олий юридик кучга эга, тўғридан-тўғри амал қилади ва ягона ҳуқуқий маконнинг асосини ташкил этади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддаси иккинчи қисмига асосан ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Иш ҳужжатларига кўра, тарафлар ўртасида **** йил 12 ноябрда тузилган ****-NS-сонли олди-сотди шартномаси тузилган. Шартноманинг 1.1.-бандига кўра, сотувчи Ўзбекистон Республикаси Президентининг **** йил 16 июндаги ПҚ-****-сонли, **** йил 11 сентябрдаги ПҚ-****-сонли қарорлари ва Вазирлар Маҳкамасининг **** йил 6 октябрдаги ****-сонли қарори ҳамда Қашқадарё вилоят ҳокимининг **** йил 29 майдаги HQ-****-сонли қарори ва Халқ депутатлари Қашқадарё вилоят кенгашининг **** йил 30 сентябрдаги ****-сонли қарорига асосан Ғузор туман “Чаноқ” МФЙ **** кўчасида жойлашган “Автосарой бинолари”ни ноль харид қийматида харидор мулкига инвестициявий ва ижтимоий **** қабул қилиш эвазига сотиш **** олган, харидор эса шартнома шартларига мувофиқ инвестиция ва бошқа **** лозим **** **** **** олган. Шартноманинг 4.1-сонли бандида, харидор шартноманинг 2-иловасига 3 мувофиқ 1,05 млн.**** доллари эквиваленти миқдорида ва ****,0 млн.сўмлик инвестиция **** шартнома рўйхатдан ўтказилган пайтдан бошлаб 2 йил давомида ****, бино ва иншоотларни таъмирлаш, қўшимча бинолар қуриш, умум қурилиш, ободонлаштириш ва кўкаламзорлаштириш ишларини ****, асбоб-ускуна ва жиҳозлар сотиб олиб ўрнатиш ва хом-ашё материаллари сотиб олиш эвазига “логистика маркази” фаолиятини ташкил қилади ва камида 30 та янги иш ўринлари яратади деб белгиланган. Даъвогар жавобгар томонидан шартнома шартлари **** сабабли шартномани бекор қилиш **** жавобгарга таклиф юборган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддаси иккинчи қисмига кўра, бир тараф шартномани ўзгартириш ёки бекор қилиш **** таклифга иккинчи тарафдан рад жавоби олганидан кейингина ёки таклифда кўрсатилган ёхуд қонунда ёинки шартномада белгиланган муддатда, бундай муддат бўлмаганида эса - ўттиз кунлик муддатда жавоб олмаганидан кейин, шартномани ўзгартириш ёки бекор қилиш **** талабни судга **** этиши мумкин. Аммо, ушбу таклиф жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. Шундан сўнг, жавобгар шартномани бекор қилиш ва 15 фоиз жарима ундириш **** судга мурожаат қилган. Даъвогарнинг даъво аризасида, жавобгар томонидан **** этилган инвестиция **** **** юзасидан ҳисобот ва **** ишларнинг бухгалтерия ҳисоби бўйича киримга олинганлигини тасдиқловчи ҳужжатлар, объектни баҳолаш ҳисоботлари ва яратилган иш ўринлари тўғрисидаги маълумотлар ўрганилганда, ҳисоботга илова қилинган ҳужжатларда номутаносиблик мавжудлиги, жумладан **** ва таъсисчи **** ҳамда транспорт воситаларини етказиб берувчи субъект ўртасида шартнома 09.12.**** йилда тузилган бўлсада, ҳужжатлаштириш 21.04.**** йилда амалга оширилганлиги, аммо техникаларнинг техпаспортларига кўра техниклар **** йилда **** киримга олинган, бу ўз навбатида харидор томонидан шартнома тузилганидан кейин олинган **** **** кўрсатилган. Паст рентабелли, зарар кўриб ишлаётган иқтисодий ночор давлат **** ва паст ликвидли объектларни оммавий савдоларга чиқариш бўйича ҳудудий танлов комиссиясининг **** йил 24 августдаги ХТК-****-сонли йиғилиш қарорига асосан жавобгар ва Ғузор туман ҳокимлиги билан тузилган келишувмеморандуми асосан **** йилда хориж давлатларидан олиб келинган автотранспорт воситалари шартнома бўйича белгиланган инвестиция **** ҳисобига қўшилишига ва киритилган инвестициялар ҳисоботида инобатга олинишига рухсат берилган. Ушбу қарор вилоят ҳокими томонидан тасдиқланган ва тегишли вилоят идоралари раҳбарлари томонидан имзоланган. Мазкур қарорга асосан жавобгар билан ҳокимлик ўртасида қўшимча шартнома тузиш ва инвестор томонидан шартномада олинган **** **** юзасидан белгиланган тасдиқловчи ҳужжатлар **** этилгандан кейин ўрнатилган тартибда қабул қилиниши ташкил этиш топширилган. Аммо, ушбу йиғилиш қарори ижроси таъминланмаган. Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари ҳимоя қилиш бўйича вакил девони томонидан **** йил 17 сентябрда Х-****-сонли “ишнинг давлат органи 4 томонидан ниҳоясига етказилиши зарурлиги тўғрисида” хулосаси Қашқадарё вилоят ҳокимлигига юборилган бўлиб, унда юқоридаги йиғилиш қарори ижросини таъминлаш лозимлиги ва 10 кунлик муддатда хулосани кўриб чиқилиб, маълумот **** этиш кўрсатилган. “Audit-his b m rk zi” АТ масъулияти чекланган жамияти жавобгар томонидан Ғузор туман “Чаноқ” МФЙ **** кўчасида жойлашган “Автосарой бинолари”ни инвестициявий киритиш ва янги иш ўринлари яратиш **** билан ноль харид қийматида сотиб олиш **** киритилган инвестиция қийматига аниқлик киритиш бўйича ўтказилган аудиторлик текшируви натижалари юзасидан ўтказилган **** йил 25 августдаги аудиторлик ҳисоботига кўра, 1) шартномада 1,**** млн.**** доллари экваленти ва ****,0 млн.сўм миқдорида инвестиция киритиш **** **** йил 1 декабрга қадар белгиланган ҳолда **** ўз муддатида ****,41 минг **** доллари эквалентида ва 2.****,6 млн.сўм миқдорида инвестиция киритилган; 2) логистик маркази фаолияти тўлиқ йўлга қўйилганлиги, 3) инвестиция **** **** якунланиши билан ишлаб чиқариш жараёнида ишлаб чиқариш қувватларининг камида 60 %дан фойдаланиши белгиланган ҳолда **** ишлаб чиқариш қувватларининг 90 %дан фойдаланилгани, 4) 30 та янги иш ўринлари яратиш **** белгилангани ҳолда 37 та янги иш ўрни яратилганлиги **** хулоса берилган. ФКнинг ****-моддаси иккинчи қисми мазмунига кўра, тарафлардан бирининг талаби билан иккинчи тараф шартномани жиддий равишда бузса шартнома суд томонидан бекор қилиниши мумкинлиги белгиланган. Шартномани жиддий бузиш тушунчасига Ўзбекистон Республикаси Олий (хўжалик) суди Пленумининг “Хўжалик шартномаларини тузиш, ўзгартириш ва бекор қилишни тартибга солувчи фуқаролик қонун ҳужжатлари нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида”ги **** йил 18 декабрдаги ****-сонли қарорнинг 18-банди тўртинчи қисмида “Фуқаролик кодекси, бошқа қонунлар ва шартномада назарда тутилган ўзга ҳолларда.Фуқаролик кодекси ****моддасинингучинчи қисмигамувофиқ тарафлардан бирининг шартномани бузиши иккинчи тарафга у шартнома тузишда умид қилишга **** бўлган нарсадан кўп **** маҳрум бўладиган қилиб зарар етказиши шартномани жиддий бузиш ҳисобланади” деб таъриф берилган. Аммо, юқорида қайд этилган ҳужжатларга кўра, жавобгар томонидан **** йилда олиб келинган транспорт воситалари шартнома бўйича белгиланган инвестиция **** ҳисобига қўшилишига ва киритилган инвестициялар ҳисоботида инобатга олинишига рухсат берилганлиги ва тегишли баланс ҳужжати ва аудиторлик ҳисоботлари билан жавобгар томонидан инвестиция шартларини ****. Давлат статистика қўмитасининг сайтидан **** йил 5 ноябрда олинган юридик шахслар тўғрисидаги маълумотида, жавобгар “BUYUK AMIR LOGISTIC” масъулияти чекланган жамияти қўшма **** **** фоиз таъсисчиси Буюк Британиянинг “VIRADO TRANS ORT” LTD **** ҳисобланади. Ўзбекистон Республикасининг **** йил 25 декабрдаги ЎРҚ-****-сонли “Инвестициялар ва инвестиция фаолияти тўғрисида”ги Қонунининг 15-моддасига асосан инвестиция фаолияти субъектлари ҳуқуқларининг кафолатлари белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён ИПК 5 деб юритилади)нинг 13-моддаси тўртинчи қисмига кўра, тадбиркорлик субъектлари ва давлат органлари, шу жумладан ҳуқуқни муҳофаза қилувчи ва назорат қилувчи органлар, шунингдек **** ўртасидаги низолар бўйича ишларни кўриб чиқишда қонунчиликда тадбиркорлик фаолиятини амалга ошириш билан боғлиқ ҳолда юзага келадиган барча бартараф этиб бўлмайдиган зиддиятлар ва ноаниқликлар тадбиркорлик субъектининг фойдасига талқин этилади. Мазкур қонун ҳужжатларига асосан ҳамда иш ҳужжатларига асосан жавобгар инвестиция **** **** шартнома шартларини жиддий равишда бузмаган деб ҳисоблайди. ИПКнинг 68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаб ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши шарт. Қайд этилганларга кўра, суд даъвогарнинг тарафларўртасида **** йил 12 ноябрда тузилган ****-NS-сонли олди-сотди шартномасини бекор қилиш **** даъво талаби асоссиз бўлганлиги сабабли рад этишни лозим топади. Шунингдек, даъвогар жавобгарга нисбатан шартноманинг 5.4-бандига асосан 15 фоиз (****.**** **** доллари ва 97.****.**** сўм) миқдорида жарима санкциясини қўллашни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, қонунчиликёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади. Ушбу кодекснинг ****-моддаси иккинчи қисмига кўра, қарздор **** **** ёки лозим **** **** ҳолларда тўлайдиган ва қоида тариқасида, қатъий пул суммасида ҳисобланадиган неустойка жарима ҳисобланади. Мазкур қонун талабига асосан шартнома **** **** жарима ҳисобланиши ва уни ундириш **** судга мурожаат қилиши мумкин. Бироқ, ушбу ҳолатда даъвогар жарима санкциясини қўллашни сўраган бўлиб, ушбу талаби қайси қонун ҳужжатига асосан билдирилганлиги исботлаб берилмаган ҳамда жавобгар шартномани жиддий равишда бузмаганлиги ва даъвогарнинг шартномани бекор қилиш талаби рад этилганлиги сабабли даъвонинг ушбу қисмини ҳам рад этиш лозим бўлади. ИПКнинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Юқоридагиларга асосан суд, даъвогарнинг даъво талабларини қаноатлантиришни рад этишни,даъвогар томонидан тўланган 41.**** сўм почта **** инобатга олиб, унинг зиммасида қолдиришни ва даъвогар **** божи тўғрисидаги Қонуннинг 9-моддаси 10-бандига асосан давлат божидан озод этилганлигини инобатга олишнилозим топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****, ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л д и: Даъвогар Ўзбекистон Республикаси Давлат активларини бошқариш агентлигининг Қашқадарё вилоят ҳудудий бошқармасининг даъво талаблари қаноатлантириш рад этилсин. 6 Даъвогар Ўзбекистон Республикаси Давлат активларини бошқариш агентлигининг Қашқадарё вилоят ҳудудий бошқармаси томонидан тўланган 41.**** сўм почта **** инобатга олиниб, унинг зиммасида қолдирилсин ҳамда даъвогар **** божи тўғрисидаги Қонуннинг 9-моддаси 10-бандига асосан давлат божидан озод этилганлиги инобатга олинсин. Ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан эътиборан бир ой ичида шу суд орқали Қашқадарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят берилиши (протест келтирилиши) мумкин. Судья ****