Решение #2851082 Экономические

****-****/****1-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Деновтумани ****5йил6 ноябрь Деновтуманлараро иқтисодий судининг судьяси **** раислигида, судья ёрдамчиси Ж.Ш.Муродовнинг суд **** котиблигида, Денов туман прокурори ёрдамчиси****, даъвогар вакили****(****5йил6 ноябрдаги****7-сонли ишончнома), жавобгар вакиллари **** ва **** (**** йил 6 ноябрдаги 2-сонли ишончнома)иштирокида,Деновтуман **** даъвогар “***” акциядорлик жамиятининг манфаатида жавобгар“***”масъулияти чекланган жамиятидан**** йил апрель ва сентябрь ойлари учун фойдаланилган электр энергиясидан мавжуд бўлган **** сўм асосий дебитор қарзва **** сўм почта ****ундириб беришсўралган даъво аризасибўйича қўзғатилганиқтисодийишниДеновтуманлараро иқтисодий судининг биносида, очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: Деновтуман **** даъвогар“***” акциядорликжамиятининг(кейинги ўринларда - даъвогар)манфаатидажавобгар“***”масъулияти чекланган жамиятига (кейинги ўринларда - жавобгар) нисбатанДенов туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб,даъво аризасида тарафлар ўртасида ****5йилдатузилган****-****-сонлишартномага кўра даъвогар томонидан шартномадабелгиланганидекэлектр энергиясиетказиб бериш,жавобгар эса унинг **** тўлаш **** олганлигини, аммо шартнома шартлари даъвогар томонидан тўлиқ **** қарамасдан жавобгар унинг **** тўламай келаётганини, бунинг натижасида кўрсатилган хизматлар учун**** йил1 сентябрь куни ҳолатига****сўм асосий дебитор қарздорлик тўланмай келинаётганлиги баён этиб, жавобгардан даъвогарга**** йил апрель ва сентябрь ойлари учун фойдаланилган электр энергиясидан мавжуд бўлган ****сўмасосий дебитор қарздорликни ундиришни сўраган. Суд **** иштирок этган прокурор ёрдамчиси ўз тушунтиришида, даъво аризасидаги **** такрорлаб, даъво талабини қувватлаб, суддан даъвони қаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили ўз тушунтиришида, даъво аризасидаги **** такрорлаб, даъво талабини қувватлаб,судга даъво аризаси киритилганидан кейин жавобгар томонидан қарздорликқисмантўланганлигини маълум қилиб, суддан даъвони қаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирок этганжавобгар вакиллариўз тушунтиришида, даъво аризасидаги ****га қисман эътирози борлигини, даъвогар судгадаъвоаризаси киритишидан олдин **** сўм қарздорликни тўлаганлигини, қолган 1 қарздорликни тан олишини билдириб, бу **** тўлов квитанцияларни **** қилиб, даъвони қисман қаноатлантиришни сўради. Суд,ишда иштирок этувчи шахслар вакилларининг тушунтиришларини тинглаб, иш ҳужжатларига ҳуқуқий баҳо берган ҳолда, қуйидаги асосларга кўра, даъво талабиниқисманқаноатлантиришни лозим деб ҳисоблайди. Ишдаги ҳужжатлардан ва суд жараёнида аниқланган ҳолатлардан маълум бўлишича, тарафлар ўртасида****5йилда****-сонли“Улгуржива кичик қувватлиистеъмолчиларга электр энергиясиниетказиб беришнамунавийшартномаси”(кейинги ўринларда - шартнома)имзоланган. Шартнома шартларига кўра даъвогар (****) электр энергияси етказиб бериши, жавобгар (истеъмолчи) эса истеъмол қилинган энергия **** ўз **** тўлаб бериш **** ўз зиммасига олган. Даъвогар томонидан шартнома шартлари ўз **** ****, электр энергияси етказиб берилган. Жавобгар (истеъмолчи) томонидан шартнома шартларига риоя қилинмаганлиги натижасида ****5йил1октябрькуни ҳолатига жами **** сўм дебиторликқарздорлик вужудга келган. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 1 октябрдаги “Электр энергиясидан фойдаланганлик учун ҳисоб-китоб қилиш механизмини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ****-сон қарорининг 2-бандида барча юридик шахслар - электр энергияси истеъмолчилари истеъмол қилинган электр энергияси учун қонунчиликда белгиланган тартибда, электр таъминоти шартномасига мувофиқ ҳар ойда тўлиқ ҳисоб-китоб қилишлари шартлиги, ҳисоб-китоб ойидан кейинги календарь ой тугагач қарз тўлов муддати ўтган ҳисобланади ва тўлов муддати ўтган ҳар бир кун учун тўлов муддати ўтган сумманинг 0,1 фоизи миқдорида пеня ҳисоблаб ёзилади деб кўрсатилган. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 15-моддаси биринчи қисмида Ўзбекистон Республикасида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларининг устунлиги сўзсиз тан олинади деб кўрсатилган. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 55-моддасибиринчиқисмига кўра ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 55-моддасииккинчиқисмига кўра ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 55-моддасиучинчиқисмига кўра ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг ишиқонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади. 2 Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг “Одил судловни амалга оширишда Ўзбекистон Республикаси Конституцияси нормаларини тўғридан-тўғри қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида”ги **** йил 23 июндаги 16-сонли қароринингбиринчибандига кўра, Ўзбекистон Республикаси Конституцияси (бундан буён матнда Конституция деб юритилади) 15-моддасининг иккинчи қисмига кўра, Конституция мамлакатнинг бутун ҳудудида олий юридик кучга эга, тўғридан-тўғри амал қилади ва ягона ҳуқуқий маконнинг асосини ташкил этади.Шунга кўра, судлар кўриб чиқилаётган ҳуқуқий муносабатларни тартибга солувчи қонун ва бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатнинг мазмунини баҳолаши ва Конституция нормаларини тўғридан-тўғри амал қилувчи олий юридик кучга эга нормативҳуқуқий асос сифатида қўллаши лозим деб кўрсатилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг(кейинги ўринлардаФК) ****-моддасида, энергия таъминоти шартномасига мувофиқ энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга (истеъмолчига) энергия бериб туриш **** олади, абонент эса қабул қилинган энергия **** тўлаш, шунингдек шартномада назарда тутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиган энергия истеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш **** олади деб белгиланган. ФКнинг ****-модасида, **** — фуқаролик ҳуқуқий муносабати бўлиб, унга асосан бир шахс (қарздор) бошқа шахс (кредитор) фойдасига муайян ҳаракатни амалга оширишга, чунончи: мол-мулкни топшириш, ишни ****, хизматлар кўрсатиш, пул тўлаш ва ҳоказо ёки муайян ҳаракатдан ўзини **** **** бўлади, кредитор эса — қарздордан ўзининг **** **** талаб қилиш ҳуқуқига эга бўлади. ФКнинг ****-моддасида,**** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганда эса- иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак деб белгиланган. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** **** бир томонлама бош тортишга йўл қўйилмайди. ****5йил1октябрь куни ҳолатигатасдиқланган ****-сонли солиштирма далолатномага кўра жавобгарнинг даъвогар олдида қарздорлиги мавжудлигикўрсатилган. Бироқ,жавобгар фойдаланилган электр энергияси учун **** йил 16 октябрь куни **** сўм ва 17 октябрь куни **** сўм пулларни даъвогар судга даъво аризасини топширишидан олдин тўлаганлигижавобгар томонидан **** қилинган **** тўлов топшириқномалари биланўзисботини топади. Даъвогар томонидан суд **** куни ҳолатига **** этилган маълумотномадажавобгартомониданқолган **** сўм асосий қарздорлик тўланмаганлигимаълум қилинган. 3 Шунга кўра,суддаъво талабининг****сўм асосий қарздорликни ундириш қисмини қаноатлантиришнилозим деб ҳисоблайди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Суд иш ҳужжатларини текшириб чиқиб, ишдаги далилларга ҳуқуқий баҳо берган ҳолда, даъво талабиниқисманқаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасига**** сўм асосий қарз ундиришни,даъво талабининг қолган қисмини рад қилишни, суд **** масаласини муҳокама қилиб, суд ****қаноатлантирилган даъво талабига мутаносиб равишда даъвогар важавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Юқоридагиларга асосан,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг****, ****, ****, **** ва ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л д и: даъво талабиқисманқаноатлантирилсин. Жавобгар“***”масъулияти чекланган жамиятидандаъвогар“***”акциядорлик жамиятига**** сўмасосий қарзва ****сўм почта ****ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисми рад этилсин. Жавобгар“***” масъулияти чекланган жамиятидан Республика бюджети (Суд ҳокимияти органларини ривожлантириш жамғармаси)га ****,82сўм давлат божи ундирилсин. Даъвогар“***”акциядорлик жамиятиданРеспублика бюджети (Суд ҳокимияти органларини ривожлантириш жамғармаси)га ****сўм давлат божиундирилсин. Ҳал қилув қарори у қабул қилинган кундан бошлаб бир ойлик муддат ўтгач, қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарориқонуний кучга кирганиданкейин ижро **** берилсин. Ҳал қилув қароридан норози бўлган тарафлар бир ой муддат ичида шу суд орқали Сурхондарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция шикояти (протести) бериши ёки ушбу муддатда апелляция шикояти (протест) берилмаса, олти ойлик муддатда кассация шикояти (протест) бериши мумкин. Судья **** 4