Решение #2851102 Экономические

****-2501/4231-сонлииқтисодийиш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** ****5 йил 6ноябрь Когон туманлараро иқтисодий суди, судья **** раислигида,****котиблигида,даъвогар вакиллариМ.Ҳайдарова(ишончномава буйруқасосида), **** (ишончнома асосида), жавобгар вакили****(ишончнома асосида), Когон шаҳар **** ходими ****ларнинг иштирокида,даъвогарБухоро вилоят “Иссиқлик таъминоти”масъулияти чекланганжамиятининг жавобгарКогон туман ҳокимлигидан10.****.****,20сўмзарарниундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган ишни ўз биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, АНИҚЛАДИ: Бухоро вилоят “Иссиқлик таъминоти” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда даъвогар ёкижамиятдеб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,Когон туман ҳокимлиги (бундан буён матнда жавобгар ёкиҳокимликдеб юритилади)дан10.****.****,20сўмзарарниундиришни сўраган. Суднинг **** йил 2 октябрдаги **** билан ишга Бухоро вилояти иқтисодиёт ва молия бош бошқармаси низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида жалб қилинган. Суднинг ****5йил27 окябрдаги **** билан ишга“Бухороэнергомарказ” акциядорлик жамияти (бундан буён матнда**** ёки мутахассисдеб юритилади)мутахассис сифатида жалб қилинган ҳамдаунга зарарсуммасига аниқлик киритиш ****низо юзасидан асослантирилган ёзмахулоса **** этиш вазифаси юклатилган. Суд **** иштирок этганжамиятвакилларидаъвони қувватлаб, унда келтириб ўтилган асосларни такрорлаб,**** йилнинг ноябрь ойида ҳокимлик иситиш тизими носозлиги ва шартнома йўқлиги сабабли магистрал иссиқлик тармоқларидан ****, бу **** 15.11.**** йилда далолатнома расмийлаштирилганлигини,жавобгарга тегишли ҳисоблагич яроқсиз бўлганлиги сабабли зарар суммасиҳисоблагич кўрсаткичисиз ҳисобланганлигини,судга даъво аризаси билан мурожаат қилинганидан сўнг ҳам жавобгар томонидан зарар суммаси ихтиёрий равишда тўлаб берилмаганлигини билдириб, даъвони тўлиқ қаноатлантириб беришни сўрашди. Суд **** иштирок этган ҳокимлик вакили даъвони тан олмасдан, унга нисбатан эътироз билдириб,жамият томонидан зарар суммаси тахминий ҳисобкитобларга асосланиб ҳисобланганлигини,даъвогар билан иссиқлик энергияси етказиб бериш **** шартнома тузилмаганлигини,ҳозирги пайтда ҳокимликда мавжуд бўлган ҳисоблагич ишлаб турганлигини,яроқсиз ҳолатга келмаганлигини,даъво асоссиз эканлигини билдириб, уни рад қилишни сўради. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган мутахассисҳамдаБухоро вилояти иқтисодиёт ва молия бош бошқармаси, вакил иштирокини таъминлашмади.Бироқ,суд муҳокамасига қадар **** томониданиш юзасидан31.10.**** йилдагиёзма хулоса **** этилган.Шу сабабли суд, ишни Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****, ****-моддаларига асосануларнинг иштирокисиз кўрибчиқишни лозим топади. Суд, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, тарафларнинг тушунтиришларини тинглаб,прокурорнинг фикрини эшитиб,қуйидагиларга асосан даъвониқаноатлантиришни лозим топади. Даъво аризаси ва иш ҳужжатларидан кўринишича,Бухоро вилояти “Иссиқлик манбаи” давлат унитар **** ҳамда жавобгарўртасида 2018йил3 январда25К-сонлииссиқ сув ҳолатидаги иссиқлик энергиясини етказиб беришшартномаси тузилган. Ушбу шартномашартларига кўра,жамиятҳокимликкаиссиқ сув ҳолатидагииссиқлик энергиясини етказиб бериш ****, ҳокимлик эса тўловларни амалга ошириш **** ўз зиммасига олганлар.Мазкур шартноманинг амал қилиш муддати **** йилнинг 31 декабрь санаси этиб белгиланган. Суд муҳокамасида аниқланган ҳолатларга кўра, гарчи тарафлар ўртасида кейинги йиллар учун шартнома тузилмаган бўлса-да, жамият томониданжавобгарга иссиқ сув ҳолатидаги иссиқлик энергияси етказиб берилган.Даъвогар томонидан иссиқлик энергияси етказиб бериш **** йилнинг 15 ноябрь санасига қадар давом этган. Шу кунда тузилган далолатномага асосан жавобгар иссиқлик тармоқларидан ****. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддасига асосан энергия таъминоти шартномаси энергия билан таъминловчи ташкилот тармоқларига қонунчиликда белгиланган тартибда уланган энергия қурилмаси, шунингдек энергия истеъмолини ҳисобга олиш ускуналари ва асбоблари мавжуд бўлган абонент билан тузилади. Энергия таъминоти шартномасига мувофиқ энергиядан турмушда фойдаланадиган фуқаро абонент бўлган ****, абонент тармоққа белгиланган тартибда амалда биринчи марта уланган пайтдан бошлаб у билан шартнома тузилган ҳисобланади. Энергия таъминоти шартномасининг муддати тугагач, тарафлардан бири уни бекор қилиш ёки ўзгартириш **** ариза бермаса, у шартномада назарда тутилган муддатга ва шартларда узайтирилган ҳисобланади.Шартнома янги муддатга узайтирилганида унинг шартлари тарафлар келишувига биноан ўзгартирилиши мумкин. Агар тарафлардан бири шартноманинг амал қилиш муддати тугашидан олдин янги шартнома тузиш **** таклиф киритса, тарафларнинг ўзаро муносабатлари янги шартнома тузилгунга қадар аввал тузилган шартнома билан тартибга солиб турилади. ФК****-моддасининг биринчи қисмига биноан шартнома тузилган пайтидан бошлаб кучга киради ва тарафлар учун **** бўлиб қолади. ФК 14-моддасининг биринчи ва иккинчи қисмларига биноан агар қонун ёки шартномада зарарни камроқ миқдорда тўлаш назарда тутилмаган бўлса, ҳуқуқи бузилган шахс ўзига етказилган зарарнинг тўла қопланишини талабқилиши мумкин.Зарар деганда, ҳуқуқи бузилган шахснинг бузилган ҳуқуқини тиклаш учун қилган ёки қилиши лозим бўлган ****, унинг мол-мулки йўқолиши ёки шикастланиши (**** зарар), шунингдек бу шахс ўз ҳуқуқлари бузилмаганида одатдаги фуқаролик муомаласи шароитида олиши мумкин бўлган, лекин ололмай қолган даромадлари (бой берилган фойда) тушунилади. ФК ****-моддасининг биринчи қисмида ғайриқонуний ҳаракат (ҳаракатсизлик) туфайли фуқаронинг шахсига ёки мол-мулкига етказилган зарар, шунингдек юридик шахсга етказилган зарар, шу жумладан бой берилган фойда зарарни етказган шахс томонидан тўлиқ **** қопланиши лозимлиги қайд этилган. Даъво аризасида баён этилишича, жамият томонидан жавобгарга**** йил 25 февралдан 9 мартгача 11,64 Гкал(3.****.****,****), **** йил 18 январдан 31 январгача 25,5 Гкал(7.****.****), жами 37,14 Гкал миқдорида иссиқлик энергияси етказиб берилган бўлиб,бироқжавобгар томонидан тўловлар амалга оширилмаган. Ушбу зарар суммасини ихтиёрий равишда тўлаб бериш **** жамиятнинг 19.05.**** йилдаги №Т-****-сонли талабномаси ҳокимлик томонидан оқибатсиз қолдирилган.Шу сабабли даъвогар судга жавобгарга нисбатан даъво аризасида кўрсатилган талаб билан мурожаат қилишга **** бўлган. ФК ****-моддасининг иккинчи қисмига биноан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФКнинг ****-моддасига асосан **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ИПК 66-моддасининг биринчи қисмига мувофиқ, иш бўйича далиллар ушбу Кодексда ва бошқа қонунларда назарда тутилган тартибда олинган фактлар **** маълумотлар бўлиб, улар асосида суд ишда иштирок этувчи шахсларнинг талаблари ва эътирозларини асословчи ҳолатлар, шунингдек низони тўғри ҳал қилиш учун аҳамиятга эга бўлган бошқа ҳолатлар мавжудлигини ёки мавжуд эмаслигини аниқлайди.Бундай маълумотлар ашёвий, ёзма ва **** далиллар, экспертларнинг хулосалари, мутахассисларнинг маслаҳатлари (тушунтиришлари), гувоҳларнинг кўрсатувлари, ишда иштирок этувчи шахсларнинг тушунтиришлари билан аниқланади. ИПКнинг 72-моддасида қонунчиликка мувофиқ муайян далиллар билан тасдиқланиши керак бўлган иш ҳолатлари бошқа далиллар билан тасдиқланиши мумкин эмаслиги белгиланган. ИПК 74-моддасининг биринчи ва иккинчи қисмларига кўра, суд далилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб, уларни суд **** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўз ички ишончи бўйича баҳо беради.Ҳар бир далил ишга алоқадорлиги,**** ва ишончлилиги нуқтаи назаридан, далилларнинг йиғиндиси эса, етарлилиги нуқтаи назаридан баҳоланиши лозим. Низо юзасидан мутахассиснинг судга **** этган****5йил31 октябрдаги****/А-сонлиёзмамаълумотномаси (мутахассисхулосаси)дадаъвогар томонидан **** қилинган ҳужжатларни ўрганиб чиқиш натижасидаҳисоб- китоблар Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан **** йил 7 июнда ****-сон билан давлат рўйхатидан ўтказилган Иссиқлик энергиясининг ишлаб чиқиш,узатиш учун ёқилғи, электр энергияси, иссиқлик энергияси ва сув сарфлари меъёрларини ҳамда иссиқлик юкламаларини, иситиш қозонхоналарининг ўз эҳтиёжлари учун иссиқлик энергияси сарфини, шунингдек иссиқлик тармоқларидек технологик йўқотишларни аниқлашнинг ҳисоблаб чиқиш методикасига асосан ****,**** йил март ойи учун (13 кун) 3.****.****,****,**** йил январь ойи учун (14 кун) 7.****.**** сўм тўғри ҳисобланганлиги ёзиб маълум қилинган ҳамдазарарнингҳисоб-китоб формуласи **** этилган. Шунингдек,Ромитан туманлараро иқтисодий судининг ****-сонли иши бўйича қабул қилинган **** йил 25 январдаги ҳал қилув қарори биланжавобгардан даъвогар фойдасига89.****.****,**** асосий қарз ва олдиндан тўланган суд **** ундирилган.Ушбу ҳал қилув қароридаҳароратни ўлчаш асбоби носозлиги сабабли **** йил 28 январдан 31 мартгача бўлган даврда 33.****.**** сўм миқдорида иссиқлик энергияси ҳисобланганлиги,бундан ташқари жавобгар иссиқлик ҳисоблагични таъмирлатмагани ва уни Давлат қиёсловидан ўтказмаганлиги сабабли **** йил ноябрь ойидан **** йил февраль ойи охирига қадар жами 62.****.****,****лик иссиқлик энергияси ҳисобланганлиги ҳолатлари аниқланган.Мазкур ҳал қилув қарори айни пайтда қонуний кучга эга бўлиб, юқори инстанция судлари томонидан ўзгартирилмаган ёки бекор қилинмаган. ИПК 73-моддасининг биринчи ва иккинчи қисмларига кўра, ишнинг иқтисодий суд томонидан ҳаммага маълум деб топилган ҳолатлари исботлашга муҳтож эмас.Иқтисодий суднинг илгари кўрилган иш бўйича қонуний кучга кирган ҳал қилув қарори билан аниқланган ҳолатлар суд худди шу шахслар иштирок этаётган бошқа ишни кўраётганида янгидан исбот қилинмайди. Шу билан бирга, даъвогар томонидан жавобгарга юборилганиссиқлик энергияси етказиб берилганлигини тасдиқловчи31.03.**** йилдаги ****-сонли 3.****.****,****лик электрон ****-фактураҳамда30.06.**** йилдаги ****сонли 7.****.**** сўмлик электрон ****-фактура жавобгар томониданбелгиланган тартибдатасдиқланган. Бинобарин,суддаъвогар томонидан жавобгарга белгиланган миқдордаги иссиқлик энергияси етказиб берганлиги ҳолатииш бўйича**** этилганмутахассисхулосаси, иш материалларидаги электрон ****-фактуралар, зарар ҳисоботи ва бошқа ҳужжатлар билан тасдиқланганлигини инобатга олиб, даъвони рад қилиш учун асос мавжуд эмас деб ҳисоблайди ва уни қаноатлантиришни лозим топади. Суд, жавобгар вакилининг суд муҳокамасидаги жамият томонидан иссиқлик энергияси миқдори ва зарар суммаси тахминий ҳисоб-китобларга асосланганлиги **** **** далиллар билан исботлаб берилмаганлигиучунинобатга олмасликни лозим топади. ИПК ****-моддасинингбиринчи қисмида суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши белгиланган. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан тасдиқланган “Давлат божи ставкаларининг миқдорлари” 2-бандининг “а” кичик бандига кўра, мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ БҲМнинг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши лозим. Суд,даъво қаноатлантирилганлигисабабли суд ****ҳокимликнинг зиммасига юклашниҳамда ундан даъвогар фойдасига олдиндан тўланган41.****сўм почта ****,шунингдекРеспублика бюджетига****.****сўм давлат божиундиришнилозим топади. Юқоридагиларга асосланиб ҳамда ИПКнинг66,72,73,74,****,****, ****,****, ****ва ****-моддаларини қўллаб, суд ҚАРОР ҚИЛДИ: Даъвоаризасиқаноатлантирилсин. ЖавобгарКогон туман ҳокимлигидандаъвогарБухоро вилоят “Иссиқлик таъминоти” масъулияти чекланган жамиятифойдасига10.****.****,20 сўмзарар,олдиндан тўланган41.****сўм почта ****ундирилсин. ЖавобгарКогон туман ҳокимлигиданРеспублика бюджетига ****.****сўмдавлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори бир ойдан сўнг қонуний кучга киради ҳамда ижро **** берилади. Ҳал қилув қарори устидан шу суд орқали Бухоро вилоят судига ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****