Решение #2851324 Экономические

****-2501/4****-сонли иқтисодийиш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Қарши шаҳри ноябрь ****5 йил 6 Ғузор туманлараро иқтисодий суди судьяси А.Арзиевраислигида,Ўзбекистон Савдо-саноат Палатаси Қашқадарё вилоят бошқармаси даъвогар“Деҳқонобод калий заводи”**** манфаатида,жавобгар “H l l t nl v”****дан 2.****.****сўмзакалат суммаси, 10.**** сўм зарар,1.****.**** сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни Ғузортуманлараро иқтисодий судибиносида соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқиб,қуйидагиларни а н и қ л а д и: Ўзбекистон Савдо-саноат Палатаси Қашқадарё вилоят бошқармаси “Деҳқонобод калий заводи”**** манфаатида(бундан буён матнда даъвогар)иқтисодий судга мурожаат қилиб,“H l l t nl v”****дан(бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)2.****.****сўмзакалат суммаси,10.**** сўм зарар,1.****.**** сўм пеня ундиришни сўраган. Иш ҳужжатларида даъвогарнинг даъво аризаси ва унга илова қилинган ҳужжатлари жавобгарга юборилганлиги тўғрисидаги почта хабарномаси(маълумотномаси)мавжуд. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси(бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг****4-моддасининг иккинчи қисмига кўра,жавобгар даъво аризаси юзасидан ёзма фикрини даъво аризасини иш юритишга қабул қилиш ва иш қўзғатиш **** **** чиқарилган кундан эътиборан ўн беш кунлик муддатда судга ўзи асосланаётган ҳужжатлар ва далилларни илова қилган ҳолда **** этишга ****.Ёзма фикрга унинг кўчирма нусхаси даъвогарга юборилганлигини тасдиқловчи ҳужжат илова қилинади.Бироқ,жавобгар даъво аризаси юзасидан ёзма фикр билан мурожаат қилмади. ИПК****4-моддасининг тўртинчи қисмига кўра,даъво аризасининг судга юборилиши **** тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар томонидан даъво аризаси юзасидан ёзма фикр **** этилмаганлиги даъво аризасини соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқишга тўсқинлик қилмайди. Шунингдек,мазкур кодекс****4-моддасининг саккизинчи қисмига кўра,суд соддалаштирилган иш юритиш тартибидаги ишни суд муҳокамасини ўтказмасдан,тарафларни **** ва уларнинг тушунтиришларини эшитмасдан кўриб чиқади. Суд,даъво аризасида келтирилган ҳолатларни иш ҳужжатлари билан бирга ўрганиб чиқиб,ҳуқуқий баҳо бериб,қуйидаги асосларга кўра даъво талабларини қисман қаноатлантиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг15-моддаси биринчи,иккинчи қисмларига асосан Ўзбекистон Республикасида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларининг устунлиги сўзсиз тан олинади.Ўзбекистон Республикаси Конституцияси мамлакатнинг бутун ҳудудида олий юридик кучга эга,тўғридан-тўғри амал қилади ва ягона ҳуқуқий маконнинг асосини ташкил этади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддаси иккинчиқисмига асосан ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Иш ҳужжатларига кўра,тарафлар ўртасида29.07.****йилда****сонлиэлектрон тизимда ўтказилган давлат харидлари натижаси бўйича товар етказиб бериш тўғрисида шартнома тузилган. Даъвогар шартноманинг 2.1-бандига мувофиқ шартнома бўйича тўловларни тўлиқ **** амалга ошириш учун шартнома давлат харидларининг электрон тизимида рўйхатга олинган пайтдан бошлаб ўн иш куни мобайнида ўзларининг ҳисоб-китоб клиринг палатасидаги (ҲККП) ҳисобварағига маблағларни ўтказадилар, бунда закалат шартнома бўйича тўлов суммасига қўшиб ҳисобланиши мумкин.Шартноманинг 2.2-бандига кўра ҲККП шартнома бўйича тушган тўлов суммасини банд қилиб қуяди ва маблағлар тушган кундан кейинги иш кунидан кечиктирмасдан бу **** ижрочига хабарнома юборади.Хабарнома ижрочига товарларни (ишларни, хизматларни) етказиб бериш учун асос бўлиб хизмат қилади.Ижрочи тўлов амалга оширилганлиги тўғрисида ҲККПдан хабарнома олганидан бошлаб 10иш куни ичида товарни етказиб бериши шарт. Шартноманинг 2.5 бандида, ижрочи томонидан товарни етказиб берилганлиги ва буюртмачи томонидан текшириб олинганлиги ижрочи расмийлаштирган ҳасоб-фактурани тарафлар томонидан имзоланиши билан тасдиқланишига келишилган. Бироқ, жавобгар шартнома бўйича ўз **** **** маҳсулотларниетказиб бермаган. Даъвогарнинг жавобгар томонга юборган талабномаси жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддасига кўра **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Тарафларнинг **** шартномасидан келиб чиққан. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 4.1-бандига кўра, буюртмачи ва **** ушбу шартноманинг шартларини **** ва бузганлиги учун қонун ҳужжатларига мувофиқ жавобгар бўлиши келишилган. Даъвогар жавобгар томон шартномани **** сабабли жавобгардан 2.****.****сўм миқдорида закалат пули ундиришни сўраган. Даъво аризасига илова қилинган ҳужжатлар ва даъвогар вакилининг келтирган **** кўра,жавобгар томонидан махсус ахборот портали орқали маҳсулот етказиб бериш тўғрисидаги шартномага асосан ҲККПдагиҳисоб **** 2.****.****сўм миқдорида закалат суммаси ўтказиб берилган. ФКнинг****-моддасига кўра,шартнома тузаётган тарафлардан бири шартнома тузилганлигини исботлаш ва унинг ижросини таъминлаш юзасидан берадиган пул суммаси закалат ҳисобланади. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан****йил21майда****-сон билан рўйхатдан ўтказилган“Махсус ахборот портали операторининг давлат харидларини ташкил этиш ҳамда ўтказиш борасидаги фаолияти тўғрисидаги”низомнинг34-бандида буюртмачи ва иштирокчи электрон давлат харидларида иштирок этиш учун ўзларининг ҲККПдаги ҳисоб **** закалат тўловларини ўтказадилар деб кўрсатилган.Ушбу бандга асосан савдода иштирок этиш учун шартнома миқдоридан келиб чиқиб жавобгар 2.****.****сўм закалат пулини ўзининг ҲККПдаги ҳисоб **** ўтказиб берган. Ушбу шартнома шартлари тарафларнинг бири томонидан бузилганда ҳуқуқи бузилган тарафнинг ҲККПдаги ҳисоб **** қўйилган закалат суммаси ўзига қайтарилади,шартномани бузган тарафнинг закалат пуллари эса суд қарори асосида ҳуқуқи бузилган тарафга ундириб берилади. Шу сабабдан суд даъвогарнинг 2.****.**** сўм закалат суммаси ундириш талабини тўлиқ қаноатлантиришни лозим топди. Шунингдек,даъвогар жавобгардан10.****сўм зарар ундиришни сўраган. “Махсус ахборот портали операторининг давлат харидларини ташкил этиш ҳамда ўтказиш борасидаги фаолияти тўғрисидаги”Низомнинг****-бандида буюртмачилар электрон давлат харидларида иштирок этиш учун ўзларининг ҲККПдаги ҳисоб **** операторнинг воситачилик йиғимини ўтказадилар деб кўрсатилган. Даъвогарэлектрондавлат харидларида иштирок этиш учун10.****сўм комиссион йиғим тўлаган. Жавобгар шартнома **** **** сабабли даъвогар10.****сўм зарар кўрган. ФКнинг14-моддасииккинчи қисмига кўра,зарар деганда,ҳуқуқи бузилган шахснинг бузилган ҳуқуқини тиклаш учун қилган ёки қилиши лозим бўлган ****,унингмол-мулки йўқолиши ёки шикастланиши(**** зарар),шунингдек бу шахс ўз ҳуқуқлари бузилмаганида одатдаги фуқаролик муомаласи шароитида олиши мумкин бўлган,лекин ололмай қолган даромадлари(бойберилган фойда)тушунилади. Суд,жавобгар шартнома шартларини бузганлиги сабабли даъвогар зарар кўрган деб ҳисоблаб,жавобгардан даъвогар фойдасига10.****сўм зарарни ундиришни лозим топади. Бундан ташқари,даъвогар жавобгар томонидан шартнома **** **** сабабли, даъвогар Ўзбекистон Республикаси “Хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятининг шартномавий-ҳуқуқий базаси тўғрисида”ги қонуннинг 25моддасига кўра, товарларни етказиб бериш муддати кечиктириб юборилганлиги учун жавобгардан1.****.****сўм миқдорида пеня ундиришни сўраган. ФКнинг ****-моддасига мувофиқ суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга **** эканлиги **** тушунтириш берилган. Суд, жавобгарни тадбиркорлик субъекти эканлигини инобатга олиб, пеня миқдорини150.**** сўмга қаноатлантиришни лозим топади. ИПКнинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Юқорида баён этилганларга кўра суд, даъвогарнинг даъвосиниқисманқаноатлантиришни,жавобгар ҳисобидандаъвогар фойдасига2.****.****сўмзакалат суммаси,10.**** сўм зарар,150.****сўм пеня,41.****сўм почта ****вареспублика бюджетига****.**** сўм давлат божи ундиришни, даъвоталабларининг қолган қисмини қаноатлантиришни рад қилишнилозим топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, 1 **** -****5-моддаларини қўллаб,суд қ а р о р қ и л а д и: Даъвогарнинг даъво талаблариқисман қаноатлантирилсин. Жавобгар“H l l t nl v” ****ҳисобидан: Даъвогар“Деҳқонобод калий заводи”****фойдасига2.****.****сўмзакалат суммаси,10.**** сўм зарар,150.****сўм пеня,41.2**** почта ****; - республика бюджетига****.**** сўм давлат божи ундирилсин. Даъво талабларининг қолган қисмини қаноатлантириш рад қилинсин. Соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқилган иш бўйича ҳал қилув қарори, агар апелляция шикояти (протести) берилмаган бўлса, қабул қилинганидан кейин ўн кун ўтгач қонуний кучга киради. Мазкур ҳал қилув қарори устидан ўн кунлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят қилиш (протест келтириш) мумкин. Судья ****