Решение #2851344 Экономические

****3/****-сонли иқтисодий иш Биринчи инстанциясуди судьяси –**** Апелляцияинстанцияси судида маърузачи судья–**** СУРХОНДАРЁ ВИЛОЯТСУДИ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ АПЕЛЛЯЦИЯИНСТАНЦИЯСИНИНГ Қ АР О Р И **** **** йил6 ноябрь Сурхондарѐ вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатисудьяА.Ҳ.Сафаровраислигида, ҳайъат аъзоларисудья**** ва****даниборат таркибда, судья катта ѐрдамчиси****котиблигида,даъвогар―**** **** ****‖ масъулияти чекланган жамияти вакили –адвокат **** (24.09.**** йилдаги 7-сонли ордер,25.08.**** йилдаги 1-сонли ишончнома асосида) иштирокида,Қумқўрғон туманлараро иқтисодий судининг **** йил 3 октябрдаги даъво аризасини қайтариш тўғрисидаги **** устидан―**** **** ****‖ масъулияти чекланган жамиятитомонидан берилган апелляция шикоятиниСурхондарѐ вилоятсуди биносидавидеоконференцалоқа режимидаочиқ суд **** кўрибчиқиб қуйидагиларни-, аниқлади: Қумқўрғон туманлараро иқтисодий судига ―SHDM DON CLASTER‖ масъулияти чекланган жамияти(бундан буѐн матнда-даъвогар деб юритилади)жавобгар ―YANGI **** AGRO TOMORQA XIZMATI‖ масъулияти чекланган жамияти(бундан буѐн матнда-жавобгар деб юритилади)га нисбатандаъво аризаси билан мурожаат қилиб,даъвогар ва жавобгар ўртасида **** йил 7 мартда тузилган ****-сонли ижара шартномасини бекор қилишни, жавобгардан даъвогар фойдасига **** сўм зарарни ундиришни сўраган. Қумқўрғон туманлараро иқтисодий судининг **** йил3 октябрдагидаъво аризасини қайтариш тўғрисидаги**** билан даъво аризасиЎзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг (бундан буѐн матнда – ИПК деб юритилади) ****-моддаси биринчи қисми 7-бандига асосан қайтарилган. **** устидандаъвогартомонидан апелляция шикоятиберилган бўлиб,апелляция шикоятида даъво аризасини қайтариш асоси сифатида шартомани бекор қилиш **** таклиф юборилмаганлиги, таклиф юборилганидан кейин судга мурожаат қилиниши лозимлиги, бунинг ҳуқуқий асоси сифатида Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг (бундан буѐн матнда – ФК деб юритилади) ****-моддасидаги қоидалари қайд этилганлиги, ФКнинг ****-моддасига асосан тарафлардан бирининг шартномани жиддий равишда бузиши шартномани бекор қилишга асос бўлиши белгиланганлиги, даъво аризасини қайтариш тўғрисидаги **** талабнома юбориш тартибига риоя этилмаганлиги баѐн қилинганлиги, мазкур тоифадаги низолар учун талабнома юбориш тартибига риоя қилиш **** эмаслиги, 13.01.**** йилдаги 3-сонли талабнома жавобгарга юборилганлиги, низо ижара шартномасидан келиб чиққан бўлиб, ижарашартномасини бекор қилиш учун 2 таклиф юбориш назарда тутилмаганлиги баѐн қилиниб, даъво аризасини қайтариш тўғрисидаги **** бекор қилиш сўралган. Суд **** иштирок этгандаъвогар вакилиапелляцияшикоятиниқўллабқувватлаб,шикоятниқаноатлантиришни, биринчи инстанция судининг****бекор қилиб,даъво аризасиникўриб чиқиш учун биринчи инстанция судига юборишни сўради. Суд муҳокамасининг **** ва жойитўғрисидатегишли тарзда хабардор қилинганжавобгар вакили суд ****да иштирок этмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буѐн матнда ИПК деб юритилади) ****-моддасининг тўртинчи қисмига биноан, апелляция инстанцияси судининг суд **** суд муҳокамасини ўтказиш **** ва жойи **** тегишли тарзда хабардор қилинган апелляция шикоятини (протестини) берган шахснинг ва ишда иштирок этувчи бошқа шахсларнинг келмаганлиги ишни уларнинг иштирокисиз кўришга тўсқинлик қилмайди.Шунинг учун судлов ҳайъати ишнижавобгарнинг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Судлов ҳайъати,даъвогар вакилинингтушунтиришларинитинглаб, ишдаги мавжуд ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидагиларга кўраапелляцияшикоятиниқаноатлантиришни рад этишнилозим деб ҳисоблайди. Ишдаги ҳужжатлардан кўринишича,даъвогар жамият Денов туманлараро иқтисодий судининг 12.12.**** йилдаги ҳал қилув қарори билан **** деб топилган бўлиб, ****ҳмонқулов тугатиш бошқарувчиси лавозимига тайинланган.Тугатиш бошқарувчиси томонидан қарздор **** молиявий ҳолати таҳлил қилинганда, даъвогар ва жавобгар ўртасидаги 11.05.**** йилда тузилган ****-сонли ғалла ўриш комбайинини ижарага бериш тўғрисидаги шартномага асосан жами **** сўм ижара тўлови сифатида даъвогар томонидан жавобгарга тўлаб берилганлиги, бироқ даъвогар томонидан ғалла ўриш комбайини ижарага олинмаганлиги аниқланган. Шунинг учун даъво аризасидадаъвогар ва жавобгар ўртасида **** йил 7 мартда тузилган ****-сонли ижара шартномасини бекор қилиш, жавобгардан даъвогар фойдасига **** сўм зарарни ундиришсўралган. Судининг **** йил 3 октябрдаги даъво аризасини қайтариш тўғрисидаги **** билантарафлар ўртасида тузилган шартномани бекор қилиш **** таклиф юборилмаганлиги учундаъво аризасиқайтарилган. Судлов ҳайъати шикоятдагиФКнинг ****-моддасига асосан тарафлардан бирининг шартномани жиддий равишда бузиши шартномани бекор қилишга асос бўлиши белгиланганлиги, даъво аризасини қайтариш тўғрисидаги **** талабнома юбориш тартибига риоя этилмаганлиги баѐн қилинганлиги, мазкур тоифадаги низолар учун талабнома юбориш тартибига риоя қилиш **** эмаслиги, 13.01.**** йилдаги 3-сонли талабнома жавобгарга юборилганлиги, низо ижара шартномасидан келиб чиққан бўлиб, ижара шартномасини бекор қилиш учун таклиф юбориш назарда тутилмаганлиги**** асоссиз деб ҳисоблайди. ФКнинг ****-моддасига мувофиқ шартнома қандай шаклда тузилган бўлса, уни ўзгартириш ѐки бекор қилиш тўғрисидаги келишув ҳам шундай шаклда тузилади, башарти қонунчиликдан, шартнома ѐки иш муомаласи одатларидан бошқача тартиб келиб чиқмаса. Бир тараф шартномани ўзгартириш ѐки бекор қилиш **** таклифга иккинчи тарафдан рад жавоби олганидан кейингина ѐки таклифда кўрсатилган ѐхуд қонунда ѐинки шартномада белгиланган муддатда, бундай муддат бўлмаганида 3 эса— ўттиз кунлик муддатда жавоб олмаганидан кейин, шартномани ўзгартириш ѐки бекор қилиш **** талабни судга **** этиши мумкин. Даъвогар томонидан жавобгарга 11.05.**** йилда тузилган ****-сонли ғалла ўриш комбайинини ижарага бериш тўғрисидаги шартномани бекор қилиш **** таклифюборилмаганлигианиқланди. ИПКнинг ****-моддасига мувофиқ агар қонунда муайян тоифадаги низолар учун судгача ҳал қилиш (талабнома юбориш) тартиби белгиланган ѐхуд бу тартиб шартномада назарда тутилган бўлса, **** тарафлар ўзаро муносабатларини ихтиѐрий равишда ҳал қилиш чораларини кўрганларидан кейингина судда иш қўзғатилиши мумкин. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг **** йил 24 майдаги ―Биринчи инстанция суди томонидан иқтисодий процессуал қонун нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида‖ги 13-сонлиҚарори (бундан буѐн матнда Пленум қарори деб юритилади)нинг 11-банди учинчи хатбошисида судлар шартномани бекор қилиш тўғрисидаги даъволарни қабул қилиш масаласини ҳал этишда бир тарафнинг шартномани ўзгартириш ѐки бекор қилиш тўғрисидаги таклифи шартноманинг барча тарафларига юборилганлигига, шартномани ўзгартириш ѐки бекор қилиш **** таклифга иккинчи тарафдан, агар шартнома уч ва ундан ортиқ тарафлар иштирокида тузилган бўлса, қолган барча тарафлардан рад жавоби олинганидан ѐки таклифда кўрсатилган ѐхуд қонунда ѐинки шартномада белгиланган муддатда, бундай муддат бўлмаганида эса — ўттиз кунлик муддатда жавоб олинмаганидан кейингина шартномани ўзгартириш ѐки бекор қилиш ҳуқуқи пайдо бўлишига эътибор қаратиши тўғрисида тушунтириш берилган. ИПКнинг ****-моддаси биринчи қисми 7-бандидамазкур тоифадаги низолар учун қонунда ѐки шартномада назарда тутилган ҳолларда жавобгар билан низони судгача ҳал қилиш (талабнома юбориш) тартибига риоя этилганлигини тасдиқловчи ҳужжатларни даъвогар **** этмаган бўлса, даъво аризасини қайтариш белгиланган. Судлов ҳайъати, қонунда назарда тутилганбўлса-дажавобгар билан низони судгача ҳал қилиш (талабнома юбориш) тартибига риоя этилмаганлигиниинобатга олган ҳолда,биринчи инстанция судининг даъво аризасини қайтариш тўғрисидаги **** бекор қилишга асос мавжуд эмас деб ҳисоблайди. ИПК ****-моддасининг биринчи-иккинчи қисмларига мувофиқ биринчи инстанция судининг **** устидан ушбу Кодексда назарда тутилган ҳолларда шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин.Биринчи инстанция судининг қарори, **** устидан ушбу Кодексда белгиланган қоидалар бўйича берилган апелляция шикояти (протести) ушбу бобда суднинг ҳал қилув қарори устидан берилган апелляция шикоятини (протестини) кўриш учун назарда тутилган тартибда апелляция инстанцияси суди томонидан кўрилади. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига биноан иш учун аҳамиятли ҳолатларнинг тўлиқ аниқланмаганлиги, суд аниқланган деб ҳисоблаган, иш учун аҳамиятли бўлган ҳолатларнинг исботланмаганлиги, ҳал қилув қарорида баѐн қилинган хулосаларнинг иш ҳолатларига мувофиқ эмаслиги ҳамда моддий ва (ѐки) процессуал ҳуқуқ нормаларининг бузилганлиги ѐхуд нотўғри қўлланилганлиги биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгартириш ѐки бекор қилиш учун асос бўлади. 4 ИПК****-моддасиучинчиқисмининг3-бандига кўраапелляция инстанцияси суди биринчи инстанция судининг қарори, **** устидан берилган шикоятни(протестни) кўриб чиқиш натижалари бўйича қарорни, **** ўзгаришсиз қолдиришга****. Баѐн этилганларга асосан,судлов ҳайъатиапелляцияшикоятиниқаноатлантиришни рад этишни,биринчи инстанция судининг****ўзгаришсиз қолдиришни,жавобгардан **** сўм видеоконференцалоқа режими **** ундиришнилозим топди. Юқоридагиларгаасосан ва Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****,****,****-моддаларини қўллаб, судловҳайъати қа р о р қ и л а д и: ―SHDM DON CLASTER‖ масъулияти чекланган жамиятинингапелляция шикоятини қаноатлантириш рад этилсин. Қумқўрғон туманлараро иқтисодий судининг **** йил3 октябрдаги ****ўзгаришсиз қолдирилган. ―SHDM DON CLASTER‖ масъулияти чекланган жамиятидан Ўзбекистон Республикаси Олий судининг депозитига **** сўм видеоконференцалоқа режими **** ундирилсин. Ижро **** берилсин. Қарор қабул қилинган пайтдан бошлаб қонуний кучга киради. Қарор устидан Сурхондарѐ вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш тартибида шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Раислик қилувчи А.Ҳ.Сафаров ҳайъат аъзолари **** ****