Решение #2851434 Экономические

4-1904-2503/****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Қумқўрғон тумани ****5йил06 ноябрь Қумқўрғон туманлараро иқтисодий судининг судьяси****нинг раислигида, судья ёрдамчиси****нинг котиблигида,Сурхондарё вилояти фермерлар кенгашинингдаъвогар“NORMUROD BOBO ****” фермер хўжалиги манфаатида, жавобгарлар Қизириқ тумани ҳокимлиги,“GTG Agr ”****, “****” АТБганисбатанер майдонларига тегишли қисмини чиқариш (****) юклаштўғрисидагидаъво аризасибўйичадаъвогарвакили****(раҳбар, паспортасосида), жавобгарлар Қизириқ тумани ҳокимлигивакили Ў.Турабоев(**** йил 4 февралдаги ****сонли ишончнома асосида),“****” АТБ вакилиҲ.Хонниёзов(**** йил4 сентябрдаги****-сонлиишончнома асосида),Давлат кадастрлари палатаси Сурхондарё вилоят бошқармасиҚизириқтуман филиали мутахассисиН.Қаршиев(**** йил 06 ноябрдаги****-сонли ишончнома асосида)лариштирокида, Қумқўрғон туманлараро иқтисодий суди маъмурий биносида, бўлиб ўтган очиқ суд **** иш ҳужжатлари билан бирга кўриб чиқиб,қуйидагиларни аниқлади: Сурхондарё вилояти фермерлар кенгашининг даъвогар “NORMUROD BOBO ****” фермер хўжалиги манфаатидасудга даъво ариза билан мурожаат қилиб,жавобгарлар Қизириқ тумани ҳокимлиги, “**** ****” ****, “****” АТБ ва “****” АТБ Қизириқ филиалига нисбатан“Sur n tt n t til lust r” **** ва “GTG Agr ” **** ўртасида**** йил 02 февралда тузилганер участкасига нисбатан ҳуқуқ ва **** қайта ижарага бериш-сотиш **** шартномадан 19:****-кадастр **** ер майдонларидан ****-дала контурига тегишли қисмини, Қизириқ тумани ҳокимлиги ва “**** ****” **** ўртасида **** йил 13 февралдатузилган 60-сонлиер участкасини узоқ муддатли ижарага олиш шартномасидаги “NORMUROD BOBO ****” фермер хўжалигига Қизириқ тумани ҳокимлигининг **** йил 10 мартдаги Қ-****-сонли қарорига асосан ****қ-дала контурида (қайта **** ****-далаконтурида) жойлашган 6,0 гектар ер майдонига тегишли қисминишартномадан чиқариш, “GTG Agr ” **** ва ****” АТБ Қизириқ филиали ўртасида **** йил 01 мартда тузилган ипотека шартномасига илова қилинган рўйхатдан Қизириқ тумани, Янгиҳаёт” МФЙда жойлашган кадастр **** 19:06:40:02:01:**** бўлган ****-дала контурида жойлашганер майдонларига тегишли қисмини чиқариш (****) юклашни сўраган. Суднинг **** биланжавобгар“****” АТБ Қизириқ филиали “****” АТБгаалмаштирилиб,ишгажавобгарсифатида “Sur n tt nt til lust r” **** ҳамдамутахассис сифатида Давлат кадастрлари палатаси Сурхондарё вилоят бошқармасиҚизириқтуман филиали жалб қилинган. Суд **** иштирок этгандаъвогарвакилидаъво аризада қайд этилган **** такрорлаб,“Sur n tt n t til lust r” **** ва “**** ****” **** ўртасида **** йил 02 февралда тузилган ер участкасига нисбатан ҳуқуқ ва **** қайта ижарага бериш-сотиш **** шартномадан 19:****-кадастр **** ер майдонларидан ****-дала контурига тегишли қисмини, Қизириқ тумани ҳокимлиги ва “**** ****” **** ўртасида **** йил 13 февралда тузилган 60сонли ер участкасини узоқ муддатли ижарага олиш шартномасидаги “NORMUROD BOBO ****” фермер хўжалигига Қизириқ тумани ҳокимлигининг **** йил 10 мартдаги Қ-****-сонли қарорига асосан ****қдала контурида (қайта **** ****-далаконтурида) жойлашган 6,0 гектар ер майдонига тегишли қисмини шартномадан чиқариш, “GTG Agr ” **** ва ****” АТБ Қизириқ филиали ўртасида **** йил 01 мартда тузилган ипотека шартномасига илова қилинган рўйхатдан Қизириқ тумани, Янгиҳаёт” МФЙда жойлашган кадастр **** 19:06:40:02:01:**** бўлган ****-дала контурида жойлашган ер майдонларига тегишли қисмини чиқариш **** юклашни, даъвоаризасиниқаноатлантириб беришни сўради. Суд **** иштирок этганжавобгарҚизириқ тумани ҳокимлигивакилиЎзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 26 ноябрдаги ****сонли қарорига асосан Қизириқ туман ҳокимлиги билан “GTG Agr ” **** ўртасида**** йил 13 февраль куни 60-сонли“Ер участкасини узоқ муддатга ижарага олиш” тўғрисида шартнома тузилганлиги, шартномага асосан“GTG Agr ” **** **** гектар экин ер майдони ижарага берилганимаълум қилиб,даъво аризасини қонуний кўриб чиқишни сўради. Суд **** иштирок этган жавобгар “****” АТБ вакилидаъвогарнинг даъво аризасида билдирилган ****асоссизэканлиги **** тушунтиришларбериб,даъвоаризани рад қилишни сўради. Суд **** иштирок этган Давлат кадастрлари палатаси Сурхондарё вилоят бошқармасиҚизириқтуман филиали мутахассиси тушунтириш бериб,Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 26 ноябрдаги ****-сонли қарори билан “GTG Agr ” **** **** гектар экин ер майдони ижарага берилган бўлиб, “NORMUROD BOBO ****” фермер хўжалигига ижарага берилган 6.0 гектар ер майдони ҳозирда “GTG Agr ” **** ижарасида турганлигини маълум қилиб, ишни қонуний кўриб чиқишни сўради. Дастлабки, суд **** иштирок этган Сурхондарё вилояти фермерлар кенгаши вакили **** даъво аризани қўллаб қувватлаб, даъво аризада қайд этилган **** баён қилиб, даъво аризасини қаноатлантириб беришни сўраган. Иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгарлар “**** ****” **** ва “Sur n tt n t til lust r” ****суд **** вакил иштирокини таъминламади.Бироқ, судга ариза ваилтимоснома **** қилиб, ишни ўзининг иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган. Мазкур ҳолатда, судЎзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****-моддасига 2 асосанишнижавобгарлар “**** ****” **** ва “Sur n tt n t til lust r” ****вакилининг иштирокисиз кўришни лозим деб топади. Суд,ишда иштирок этувчи шахларнинг тушунтиришларинитинглаб, ишдаги мавжуд ҳужжатларниатрофличаўрганиб чиқиб,далилларга ҳуқуқий баҳо бериб,қуйидагиларга кўрадаъвогарнинг даъво талабларини қаноатлантиришни рад этишнилозим деб топади. Иш ҳужжатларига кўра,Қизирик тумани хокимининг ****йил 10 мартдаги Қ-****-сонли карорига асосан“Кармаки”МФЙ“Истара”массивидан фукаро ****ўғли бошлиқбоғдорчилик йўналишидагифермер хўжалигиташкил этиш учун туман захира ер фонди хисобидан ****қ-дала контуридаги жами 6.0 гектар,шундан 5.0 гектар суғориладиганэкин ер майдони,1.0 гектар ариқлар ва йўллар майдони 35 йил муддатга ижарага берилган. “NORMUROD BOBO ****” фермер хўжалиги**** йил18 мартдаташкил этилиб,руйхатданўтказилган. Қизирик тумани хокимлигининг **** йил 10 мартдаги Қ-****-сонли карорига асосан **** йил 20 мартдаҚизириқтуманиҳокимлиги билан“NORMUROD BOBO ****” фермер хўжалиги ўртасида“Ер участкасини узоқмуддатлиижарага олиш”шартномаситузилиб,ушбу шартнома **** йил 20 мартда ****-сон тартиб **** билан давлат рўйхатидан ўтказилган. Даъвогарнинг даъво аризасида қайд этилишича, Қизириқ туман ҳокимлигининг**** йил14 декабрдаги Қ-****-сонлиқарори билан“NORMUROD BOBO ****” фермер хўжалигинг ер майдонларини заҳирага топшириш ва ижара шартномасини муддатидан олдин бекорқилиш учунфермер хўжалигираҳбарининг розилигини олмасдан,ер ижарашартномасини муддатидан олдин бекор килинганлиги, ушбуҳолат бўйича даъвогар аризасига кўра, Сурхондарё вилоят маъмурий судининг**** йил17 майдаги қарори билантуманҳокимлигининг **** йил 14 декабрдаги Қ****-сонли қарорининг “NORMUROD BOBO ****” фермер хўжалигига тегишлиқисмини****эмас деб топишҳақидақарорқабулқилинган ва ушбуқарорўз кучида турганлиги,Тошкент шаҳар, Учтепа туманидаги хусусий амалиётбилан шуғулланувчинотариус **** томонидан **** йил2 февралдарасмийлаштирилган ****-рақамибилан реестрдақайд этилган“қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ер участкасиганисбатан ҳуқуқ ва **** қайтаижарага бериш-сотиш”шартномасига кўра,Қизириқтуманида рўйхатга олинган“Sur n tt n t til lust r” **** (Ижара ҳуқуқини сотувчи) Қизириқ туманиҳудудидаги жами **** гектар қишлоқ хўжалигига мўлжалланганер участкасини “**** ****” **** (Ижараҳуқуқини сотиб олувчи)га сотганлиги, маъмурий суднинг қонуний қарори бекор қилинмаган ва ўз кучида турган бўлсада,суд қарори асосидаҚизириқ туманҳокимлиги билан “NORMUROD BOBO ****” фермер хўжалиги ўртасида“Ер участкасини узоқмуддатга ижарага олиш” тўғрисида тузилган ****-сонли шартномаҳам ўз кучида турган бўлсада, Қизириқ туманҳокимлиги туманҳудудидаги жами ****,7 гектар ер майдонини, шу жумладан “NORMUROD BOBO ****” фермер хўжалигининг ижарасида турган 6.0 гектар ер майдонларини ҳам“**** ****” ****“Ер участкасини узоқмуддатга ижарага олиш”тўғрисида **** йил 13 3 февраль куни 60-сонли шартнома тузилганлиги, шунингдек, “**** ****”**** ва“****”АТБ Қизириқ филиали билан**** йил01 мартда тузилган ипотека шартномасида ҳам “NORMUROD BOBO ****“ фермер хўжалиги ижарасида турган Қизириқ тумани,“Янгихаёт” МФЙ,Ўзбекистон кўчаси,****-уйда (****дала контурида) жойлашган кадастр **** 19:06:40:02:01:****бўлган ер майдонларини асоссиз равишда гаров мулки сифатида рўйхатга киритилганлиги баён қилинган. Давлат кадастрлари палатаси Сурхондарё вилояти бошқармасининг**** йил 21 августдаги ****-сонли маълумотига кўра,қуйидагилар: 1) Қизириқ туман ҳокимининг **** йил 10 март кунида Q-****-сонли қарорига асосанташкил этилган ****ўлат ўғли бошлиқ боғдорчилик фермер хўжалигига 35 йилга ижарага берилган жами 6.0 гектар, шундан 5.0 гектар суғориладиган экин ер, 1.0 гектар ариқ ва йўллар ер майдони олдинги“Sur n tt n t til lust r” ****нинг 19:06:****,ҳозирги “**** ****”**** 19:06:40:02:01:**** кадастр **** жойлашгани; 2) Қизириқ туман ҳокимининг **** йил 10 март кунидаQ-****-сонли қарорига асосан ташкил этилган ****ўлат ўғли бошлиқ боғдорчилик фермер хўжалиги ва туман ҳокимлигиўртасида “Ер участкасини узоқ муддатли ижарага олиш”шартномаси **** **** маълумот мавжуд эмаслиги; 3) “Sur n tt n t til lust r” ****томонидан Қизириқ туманидаги **** гектар ер участкасини “GTG Agr ”**** сотганлигиҳолати бўйича тузилган “Ер участкасига бўлган ижараҳуқуқини сотиш” шартномасида “NORMUROD BOBO ****”фермер хўжалигига **** ер майдониҳам кўрсатилган ва ер майдони 19:06:40:02:01:**** кадастр **** билан қайд этилгани; 4) Давлат кадастрлар палатасининг **** йил27мартдаги R-QIZT****-сонли давлат реестрида кўчирмада ҳуқуқ эгаси “GTG Agr ”**** бўлиб **** йил 13 февралдаги 60 сонли “Ер участкасини узоқ муддатли ижарага олиш” шартномасиҳуқуқни белгиловчиҳужжат бўлиб ****йил01 мартдаги ипотека шартномасига асосан 19:06:40:02:01:**** кадастр ****2.****.**** кв.метр ер майдонига чеклов қўйилган.Кадастр агентлигинингДавлат кадастларипалатаси томонидан **** йил 27 март кунида Кўчмас мулк объектида бўлган ҳуқуқларни давлат рўйхатидан ўтказилганлиги тўғрисидаги R-QIZT****-сонли **** давлат реестрдан кўчирма “GTG Agr ” **** ижарасидаги 19:06:40:02:01:**** кадастр **** 2.****.**** кв.метр ер майдони учун берилган.“GTG Agr ” ****Қизириқ туманидамана шундай жами **** та кадастр **** **** та давлат ресстридан кўчирма берилиб, жами ер майдони **** гектарни ташкил этиши; 5) UZKAD дастурида кадастр **** **** уй номлари ва **** қўйилмаса база қабул қилмаганлиги учун “GTG Agr ” **** ижарасидаги айнан 19:06:40:02:01:**** кадастр **** 2.****.**** кв.метр ер майдонига Сурхондарё вилояти, Қизириқ тумани, Янгиҳаёт МФЙ, Ўзбекистон кўчаси, **** **** берилган 19:06:40:02:01:**** кадастр ****“GTG Agr ” **** ижарасидаги айнан 2.****.**** кв.метр ер майдонига берилгани,“NORMUROD BOBO ****“ фермер хўжалигига 19:06:40:02:01:**** кадастр **** берилмагани; 4 6) Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 26ноябрдаги ****-сонли қарори билан “GTG Agr ”**** **** гектар экин ер майдони ижарага берилган бўлиб,“Sur n tt n t til lust r” ****нинг охирги ижара шартномасида ****.7 гектар деб ҳисобга олинган. Ўртадаги фарқ Сурхон-1 **** туман ҳокими захирасига олиниб,“Sur n tt n t til lust r” ****га ҳисобланиб турилган 98.7 гектар ер ҳозирда туман ҳокими заҳирасидаги ер ҳисобланади. “NORMUROD BOBO ****”фермер хўжалигига ижарага берилган 6.0 гектар ер майдони ҳозирда “GTG Agr ”**** ижарасида турганлигини маълум қилинган. Қуйидагиларга асосан, суд даъвогарнингдаъво аризасибилан келишмайди. Аниқланишича, Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 26 ноябрдаги “Тошкент вилояти ва Сурхондарё вилоятининг қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерларидан самарали фойдаланишни ташкил этиш чоратадбирлари тўғрисидаги”ги ****-сонли ХДФУ Қарорининг биринчи қисми, 2бандида “S T lust r” (“Sur n tt n t til lust r”) ****Қизириқ туманидаги **** гектар ер майдонлари“GTG Agr ” ****қайта ижарага берилади ҳамда ушбу майдонларда пахта ва ғалла ҳосилини етиштириш **** молиялаштириш учун Қишлоқ хўжалигини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш жамғармасининг ресурслари ҳисобидан белгиланган тартибда тегишли тижорат **** орқали маблағлар ****ратилади; 3-бандида Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги Тошкент ва Сурхондарё вилоятлари ҳокимликлари билан биргаликда, 2-бандда кўрсатилган ер майдонларини қайта ижарага бериш бўйича шартномаларни белгиланган тартибда рўйхатдан ўтказсин ҳамда “Агроплатформа” ахборот тизимига киритилишини таъминлансин,деб белгиланган. Даъвогарнинг даъво аризасида келтириб ўтилган ер майдони юқорида қайд этилган Вазирлар Маҳкамасининг қарорида кўрсатиб ўтилган **** гектар ер майдони ичида жойлашганбўлиб, ушбу ер майдони “GTG Agr ” **** ижара ҳуқуқи асосида тегишли бўлиб, ушбу ҳужжатлар ҳозирда қонуний кучда ҳисобланади. Ваҳоланки,Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг ****-моддасида ҳамда Ўзбекистон Республикасининг “Ўзбекистон****ҳкамаси тўғрисида”ги Қонуни 36-моддасида, Вазирлар Маҳкамаси конституциявий нормалар доирасида ва қонунчиликка мувофиқ Ўзбекистон Республикасининг бутун ҳудудидаги барча органлар, ****, муассасалар, ташкилотлар, мансабдор шахслар ва фуқаролар томонидан **** **** бўлган қарорлар ва фармойишлар чиқаради деб белгиланган. Шусабабли, суд даъвогарнингдаъво аризасиниқаноатлантиришни рад этишни лозим топди. ИПКнинг68-моддасида ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Ушбу кодекснинг 74-моддасига мувофиқ суд далилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб, уларни суд **** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўз ички ишончи бўйича 5 баҳо беради.Ҳар бир далил ишга алоқадорлиги, **** ва ишончлилиги нуқтаиназаридан, далилларнинг йиғиндиси эса етарлилиги нуқтаи-назаридан баҳоланиши лозим.Агар текшириш натижасида далилнинг **** тўғри келиши аниқланса, у ишончли деб тан олинади. ИПКнинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 9-моддаси биринчи қисми 18-бандида Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари кенгаши, **** Республикаси, вилоятлар ва туманлар фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари кенгашлари — фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгаларининг манфаатларини кўзлаб қилинган даъволар юзасидан давлат божи тўловидан озод этилган. Ўзбекистон Республикаси Олий судининг **** йил 19 декабрдаги “Иқтисодий ишлар бўйича суд **** ундириш амалиёти тўғрисида”ги 36-сон Қарорининг 17-бандида Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари фаолиятини янада ривожлантириш бўйича ташкилий чора-тадбирлар тўғрисида» **** йил 10 октябрдаги ПҚ****-сонли қарори 3-банднинг тўртинчи хатбошисида фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари кенгашларига фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари манфаатларини кўзлаб судга давлат божи тўламасдан даъво аризалари, давлат ва хўжалик бошқаруви органлари, маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг қарорлари, уларнинг мансабдор шахслари хатти-ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) устидан шикоятлар **** этиш ҳуқуқи берилган бўлиб, бунда даъво аризасини қаноатлантириш рад этилганда манфаати кўзлаб даъво аризаси киритилган фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгаларидан давлат божи ундирилмаслиги белгилангани **** тушунтириш берилган. Юқоридагиларга асосан,суддаъвогарнингдаъвоаризасини қаноатлантиришни рад этишни,олдиндан тўланган почта ****Сурхондарё вилояти фермерлар кенгашизиммасида қолдиришни ҳамда даъвогарнинг давлат божи тўловидан озод этилганлиги сабабли давлат божи ундирмасликнилозим деб топди. Бинобарин,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг68, 74,****,****,****-****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л д и: Даъвогарнингаризасиниқаноатлантириш рад этилсин. Олдиндан тўланган41.****сўм почта **** Сурхондарё вилояти фермерлар кенгашизиммасида қолдирилсин. Ҳал қилув қароридан норози томон у қабул қилинган кундан эътиборан бир ой муддат ичида шу суд орқали Сурхондарё вилоят судининг иқтисодий ишлари бўйича судлов ҳайаътига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у 6 қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья **** 7