Решение #2851436 Экономические

****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСП БЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛ В ҚАРОРИ Қоракўл тумани **** йил 6 ноябрь Қоракўл туманлараро иқтисодий суди, судья **** раислигида, **** котиблигида, даъвогар “РАМЗИДДИН Р СТАМБЕК Қ РИЛИШ” масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар Қоракўл туман мактабгача ва Мактаб бўлимига нисбатан киритган даъво аризаси бўйича ишни Қоракўл туман прокурори ёрдамчиси ****, даъвогар вакили Н.Тўхтаев (ишончномага асосан) иштирокида, жавобгар вакили иштирокисиз, Қоракўл туманлараро иқтисодий судининг биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни,- а н и қ л а д и: Даъвогар “РАМЗИДДИН Р СТАМБЕК Қ РИЛИШ” масъулияти чекланган жамияти Қоракўл туманлараро иқтисодий судига даъво ариза билан мурожаат қилиб, жавобгар Қоракўл туман мактабгача ва Мактаб бўлими ва “РАМЗИДДИН Р СТАМБЕК Қ РИЛИШ” масъулияти чекланган жамияти ўртасида имзоланган шартномаларнинг **** эмаслик оқибатини қўллаб, жавобгардан даъвогар фойдасига ****.****.**** сўмлик **** ишлар қийматини ундиришни сўраган.Қоракўл туманлараро иқтисодий судининг **** йил 31 июлдаги **** билан ишга низо предмети юзасидан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида Қоракўл туман иқтисодиёт ва молия бўлими, Бухоро вилоят Ғазначилик хизмати бошқармаси жалб қилинган.Қоракўл туманлараро иқтисодий судининг **** йил 19 августдаги **** билан Суд экспертизаси тайинланиб, уни Ўзбекистон Республикаси Бош **** ҳузуридаги Иқтисодий жиноятларга қарши курашиш департаменти Бухоро вилояти бошқармаси Давлат молиявий назорати инспекциясига топширилган.Суд **** жойи ва **** тўғрисида жавобгар ва Қоракўл туман иқтисодиёт ва молия бўлими белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлсада, суд **** иштирок этишмади.Бухоро вилоят Ғазначилик хизмати бошқармаси ишни бошқарма вакили иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган.Суд, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матндаИПК)нинг ****, ****-моддаларига асосан ишни уларнинг иштирокисиз кўриб, ҳал қилишни лозим топади.Суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъвони қўллабқувватлаб, даъво талабига аниқлик киритиб, жавобгарга ****.****.**** сўмлик таъмирлаш ишлари ****, бироқ жавобгар томонидан шартномалар ғазначилик бўлимидан рўйхатдан ўтмаганлиги сабабли, қарздорликни тўлаш имкони бўлмаётганлигини маълум қилганлигини таъкидлаб, даъвони тўлиқ қаноатлантиришни сўради.Суд **** иштирок этган прокурор даъвони қисман қаноатлантириш тўғрисида фикр билдирди.Суд, ишдаги мавжуд ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, тарафлар вакилларининг тушунтиришларини тинглаб, қуйидаги асосларга кўра даъвони қаноатлантиришни лозим деб ҳисоблайди.Ишдаги материаллардан ва суд муҳокамасида аниқланишича, даъвогар ва жавобгар ўртасида 15.06.**** йилда пудрат шартномаси имзоланган.Шартноманинг 1.1-бандига асосан, смета ҳужжатларига асосан қурилиш **** ишларини **** ва топшириш, буюртмачи эса **** ишларни қабул қилади ва тўловларни шартномада белгиланган муддатларда тўлаш **** олади.Шартномалар қиймати ****.****.**** сўмни ташкил этади.Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда-ФК деб юритилади)нинг ****-моддасига кўра, **** эвазига хизмат кўрсатиш шартномаси бўйича ижрочи буюртмачининг топшириғи билан ашёвий шаклда бўлмаган хизматни **** (муайян ҳаракатларни қилиш ёки муайян фаолиятни амалга ошириш), буюртмачи эса бу хизмат учун **** тўлаш **** олади.Даъвогар томонидан жавобгарга 12.03.**** йилдаги далолатномага асосан ****.****.**** сўмлик хизматлар ****.Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасида, **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** шартлиги белгиланган.Бироқ, жавобгар томонидан ****.****.**** сўмлик тўловлар амалга оширилмаган.Даъвогар ва жавобгар ўртасида имзоланган 15.06.**** йилдаги пудрат шартномаси тендер савдоларисиз тўғридан-тўғри тузилган ва қонунчилик талабларига мувофиқ келмайдиган мазмундаги битим ҳисобланади.Шу боис, даъвогар мазкур шартномаларининг **** эмаслик оқибатини қўллаб топширилган маҳсулотлар қийматини ундиришни сўраган.ФКнинг 11-молласига кўра, битимни **** эмас деб топиш ва унинг **** эмаслиги оқибатларини қўллаш фуқаролик ҳуқуқларини ҳимоя қилиш усули ҳисобланади.ФКнинг ****-моддасига асосан, қонунчиликнинг талабларига мувофиқ келмайдиган мазмундаги битим, шунингдек ҳуқуқ-тартибот ёки ахлоқ асосларига атайин қарши **** тузилган битим ўз-ўзидан **** эмасдир.Бундай битимга нисбатан ушбу Кодекс ****-моддасининг иккинчи қисмида назарда тутилган қоидалар қўлланилади.ФКнинг ****-моддасига асосан, **** бўлмаган битим унинг **** эмаслиги билан боғлиқ бўлган оқибатлардан ташқари бошқа юридик оқибатларга олиб келмайди ва у тузилган пайтидан бошлаб **** эмасдир.Битим **** бўлмаганида тарафларнинг ҳар бири бошқасига битим бўйича олган ҳамма нарсани қайтариб бериши, олинган нарсани аслича (шу жумладан олинган нарса мол-мулкдан фойдаланиш, **** иш ёки кўрсатилган хизмат билан ифодаланганда) қайтариб бериш мумкин бўлмаганида эса, агар битим **** эмаслигининг бошқа оқибатлари қонунда назарда тутилган бўлмаса, унинг қийматини пул билан тўлаши шарт.Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “Иқтисодий судлар томонидан битимларни **** эмас деб топиш тўғрисидаги фуқаролик қонунчилиги нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида”ги ****-сонли қарори (кейинги ўринларда Пленум қарори деб юритилади)нинг 7бандига кўра, ўз-ўзидан **** бўлмаган битимни **** эмаслиги оқибатларини қўллаш тўғрисидаги талабни бундай битим ҳуқуқ ва манфаатларига таъсир қилувчи ҳар қандай манфаатдор шахс **** этиши мумкин.Пленум қарорининг 8-бандига асосан, агар даъво аризасида ўз-ўзидан **** бўлмаган битимни **** эмас деб топиш тўғрисида талаб қўйилмаган бўлса, бироқ унинг ўз-ўзидан **** эмаслигини даъвогар бундай битимнинг **** эмаслиги оқибатларини қўллаш тўғрисидаги талабни асослашда келтирган бўлса, судлар **** бундай битимни **** эмас деб топиш тўғрисида қарор мавжуд эмаслигига асосланиб даъвони қаноатлантиришни рад этишга **** эмаслар, балки қарорнинг асослантирувчи қисмида даъвогарнинг **** баҳо беришлари лозим.Агар суд муҳокамаси пайтида жавобгар ўз эътирозларида битимнинг ўз-ўзидан **** эмаслигига асосланаётган бўлса, судлар жавобгарнинг эътирозларига баҳо беришлари ва улар асосли бўлган ****, низонинг вужудга келишига сабаб бўлган битимнинг ўз-ўзидан **** эмаслигидан келиб чиқиб, иш бўйича қарор қабул қилишлари лозим.Пленум қарорининг 22-банди кўра, ўз-ўзидан **** бўлмаган битимни **** эмаслиги оқибатлари даъвогарнинг ўз-ўзидан **** бўлмаган битимни **** эмас деб топиш тўғрисидаги талаби қаноатлантирилганидан кейин ҳам, бундай қарор мавжуд бўлмаганда ҳам қўлланилиши мумкин.Бундай қарор мавжуд бўлмаганда, судлар битимнинг **** эмаслиги оқибатларини қўллашни қарорнинг асослантирувчи қисмида ўз-ўзидан **** бўлмаган битим факти мавжудлиги тўғрисидаги хулосалари билан асослаб беришлари лозим.Пленум қарорининг 24-банди кўра, ФК ****-моддасининг иккинчи қисмига асосан битим **** бўлмаганида тарафларнинг ҳар бири бошқасига битим бўйича олган ҳамма нарсани қайтариб бериши, олинган нарсани аслича қайтариб бериш мумкин бўлмаганида эса, агар битим **** эмаслигининг бошқа оқибатлари қонунда назарда тутилган бўлмаса, унинг қийматини пул билан тўлаши шарт.Бунда судлар инобатга олишлари лозимки, олинган нарсани аслича қайтариб бериш имконияти бўлмаган ҳолларда (мол-мулкдан фойдаланиш, **** иш ёки кўрсатилган хизмат) олинган нарсанинг ўрнини тўлдириш миқдори ўхшаш вазиятларда, одатда ўхшаш молмулкдан фойдаланиш (ишлар **** ёки хизматлар кўрсатиш) учун олинадиган баҳо бўйича аниқланади.Даъвогарвакилининг суд **** берган кўрсатмаларига кўра етказиб берилган маҳсулотларни нарсани аслича қайтариб бериш имконияти мавжуд эмас.Ўзбекистон Республикаси Бош **** ҳузуридаги Иқтисодий жиноятларга қарши курашиш департаменти Бухоро вилояти бошқармаси Давлат молиявий назорати инспекцияси томонидан **** ишлар юзасидан назорат ўлчови ўтказилган ва натижаси юзасидан тегишли тартибда далолатнома расмийлаштирилган.Инспекциянинг 29.09.**** йилдаги маълумотномасидан кўринишича объектда **** ишлар амалга оширилганлиги қайта ўрганилганда, **** ****.****.**** сўмлик ишлар **** аниқланган.Шунга кўра, суд даъвогар ва жавобгар ўртасида тузилган олди-сотди шартномасининг ўз-ўзидан **** бўлмаган битим факти мавжудлигини инобатга олиб, ****.****.**** сўмлик **** ишлар қийматини ундиришни лозим топади.ИПКнинг ****-моддасига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади.Суд даъвогарнинг даъво талабини қаноатлантиришни, ишни кўриш билан боғлиқ бўлган суд **** жавобгар зиммасига юклаб, жавобгардан даъвогар фойдасига олдиндан тўланган 37.**** сўм почта ****, 1.****.**** сўм давлат божи ундиришни лозим топади.Юқоридагиларга асосан, ФКнинг 11, ****, ****, ****, ****, ****-моддалари, ИПКнинг ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л д и : Даъвогарнинг даъво талаби қаноатлантирилсин.Даъвогар ва жавобгар ўртасида тузилган битимнинг **** эмаслиги оқибатлари қўлланилсин.Жавобгар Қоракўл туман мактабгача ва Мактаб бўлимидан даъвогар “РАМЗИДДИН Р СТАМБЕК Қ РИЛИШ” масъулияти чекланган жамияти фойдасига ****.****.**** сўмлик **** ишлар қиймати ҳамда олдиндан тўланган 37.**** сўм почта **** ҳамда 1.****.**** давлат божи ундирилсин.Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин.Ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан бир ой муддат ўтгач қонуний кучга киради.Мазкур ҳал қилув қарори устидан бир ойлик муддатда апелляция тартибида шикоят (протест) бериш мумкин.Судья ****