Решение #2851558 Экономические

****501/****-сонли иқтисодий иш судья **** ЎЗБЕКИСТОНРЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Боғот туман ****5йил06ноябрь Боғот туманлараро иқтисодий суди судьяси **** раислигида, судья ёрдамчисиУ.Зариповнингкотиблигида даъвогар “****’ ***” масъулияти чекланган жамияти тугатиш бошқарувчисининг жавобгарлар “****’ ***” масъулияти чекланган жамияти ва Ўзбекистон Республикаси товар-ҳомашё биржаси” **** орқали ****5йил 15, 16,17,18-марткунлардаги 12та фермер хўжаликлари билан пахта хом ашёси харид қилиш бўйича ўтказилган фьючерс (аукцион) савдосини **** эмас деб топиш **** даъво аризаси бўйича ишни даъвогар вакили суд тугатиш бошқарувчиси** иштирокида, жавобгар вакиллари иштирокисизБоғот туманлараро иқтисодий суд биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а н д и: даъвогар “****’ ***” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади), иштирокида жавобгар Ўзбекистон Республикаси товар-ҳомашё биржаси” **** (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади) орқали****5йил 15, 16,17,18-марткунлардаги 12та фермер хўжаликларибилан пахта хом ашёси харид қилиш бўйича ўтказилган фьючерс (аукцион) савдосини **** эмас деб топишни сўраган. Суднинг ****5йил28 октябрдаги **** билан ишга низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида “***” ф/х,“***” ф/х, “***” ф/х, “***” ф/х, “***” ф/х,“**”ф/х, “***” ф/х, “***” ф/х, “******” ф/х, “***” ф/х, “***” ф/х,ва“***” ф/х лари жалб қилинган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили низо юзасидан тушунтиришлар бериб, даъво аризасини қаноатлантиришни сўради. Олдинки суд **** иштирок этган жавобгар вакили даъво талабига нисбатан эътирозлар билдириб, даъво талабини қаноатлантиришни рад этишни сўради. Бугунги суд **** ўтказилиш **** ва жойи тўғрисида жавобгарва учинчи шалхс вакиллариқонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлсада, унинг вакиллари иштирок этмади, даъво ариза юзасидан фикр билдирмади. Бундай ҳолда, суд ишни Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси ****, ****-моддаларига асосан суд **** палата ва жавобгарва учинчи шахсвакилларининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд **** ишга низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида иштирок этган фермер хужаликлари вакиллари даъвони рад этишни сўради. Суд, ишда иштирок этувчи шахслар вакилларининг тушунтиришларини тинглаб, ишдаги мавжуд ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра, даъво талабларини тўлиқ қаноатлантиришни лозим топади. Иш ҳужжатлари ва суд муҳокамаси давомида аниқланган ҳолатлардан маълум бўлишича хамда даъвогарнинг даъво аризасида кўрсатилган яъни “****’ ***” масъулияти чекланган жамияти иштирокида Ўзбекистон Республикаси товар-ҳомашё биржаси” **** орқали ****5йил 15, 16,17,18марткунлардаги12та фермер хўжаликлари билан пахта хом ашёси харид қилиш бўйича ўтказилган фьючерс (аукцион) савдолари ўтказилиб, натижаси бўйича жамият ва фермер хўжаликлари ўртасида фьючерс олди-сотди шартномалари расмийлаштирилганлиги аниқланган. “Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикасининг Қонуни 63-моддасида – қарздор тузган ҳар қандай битим, шу жумладан қарздор тўловга қобилиятсиз тўғрисида иш қўзғатилгунга ёки ташқи бошқарув ёхуд суд санацияси тартиб-таомиллари жорий этилгунига қадар тузилган битим қонунчиликда назарда тутилган асослар бўйича суд бошқарувчисининг аризасига биноан суд томонидан **** эмас деб топилиши мумкин. Агар битимлар тўловга қобилиятсизлик тўғрисидаги иш қўзғатилгунига қадар уч йил ичида қарздор ёки унинг вакили томонидан тузилган ва ушбу Қонунда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, улар Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддаларида ва ушбу Қонунда назарда тутилган асосларга кўра **** эмас деб топилади кўрсатилган. Ушбу модданинг иккинчи қисмида назарда тутилган асослардан ташқари тўловга қобилиятсизлик тўғрисидаги иш қўзғатилгунга қадар тузилган қуйидаги битимлар **** эмас деб топилиши мумкин. Қарздор томонидан тузилган паст қийматдаги битимлар, шу жумладан ўз товарларини айни шу турдаги товарлар билан айрибошлаш ёки ҳадя қилиш орқали битимлар: Битим нархи ва ундаги бошқа шартлар айнан шунга ўхшаш тузилган битим билан солиштирилганда қарздорнинг ҳолатини жиддий равишда ёмонлаштирса, агар ушбу битим молиявий йўқотишларга олиб келган бўлса: Шунга ўхшаш ёки айни шундай мол-мулкнинг нархидан фарқ қиладиган ва кредитор манфаатларига зарар етказмаган бўлса ҳам қарздорнинг ҳолатининг жиддий ёмонлаштирадиган нарх бўйича мол мулкнинг текинга ёки тўлов асосида (шу жумладан **** фойдаланишга) топшириш тўғрисидаги битим: Битим бир кредиторнинг талабларини бошқа кредиторларнинг талабларига нисбатан афзалроқ қаноатлантирилишига олиб келса: Қарздорнинг мол-мулкини ҳадя қилиш шартномалари, бундан доимий тижорат операцияларида тузиладиган шартномалар мустасно, агар улар тўловга қобилиятсизлик тўғрисидаги иш қўзғатилишидан бир йил олдин тузилган битимлардан сезиларли **** фарқ қилса. Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси (кейинги ўринда – ФК деб юритилади)нинг ****-моддасига кўра қонунчилик талабларига мувофиқ келмайдиган мазмундаги битим, шунингдек ҳуқуқ-тартибот ёки ахлоқ асосларига атайин қарши **** тузилган битим ўз-ўзидан **** эмаслиги белгиланган.Бундай битимга нисбатан ушбу Кодекс ****-моддасининг иккинчи қисмига назарда тутилган қоидалар қўлланилади.Қайд этилганларга кўра, қонунчиликнинг талабларига мувофиқ келмайдиган мазмундаги битим бўлганлиги сабабли ўз-ўзидан **** эмас ҳисобланиши белгиланган. Шунингдек, ФК ****-моддасига мувофиқ, қонунда белгиланган қоидалар бузиб ўтказилган ким ошди савдоси манфаатдор шахс талаби билан суд томонидан **** эмас деб топилиши мумкин. Ўзбекистон Республикаси иқтисодий процессуал кодекси (кейинги ўринда – ИПК деб юритилади)нинг 68-моддасига асосан ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак.Ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган далилларни ишда иштирок этувчи бошқа шахслар олдида очиб бериши лозим. ИПК 74-моддасига мувофиқ суд далилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб, уларни суд **** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўз ички ишончи бўйича баҳо беради. Ҳар бир далил ишга алоқадорлиги, **** ва ишончлилиги нуқтаи-назаридан, далилларнинг йиғиндиси эса етарлилиги нуқтаи-назаридан баҳоланиши лозим.Агар текшириш натижасида далилнинг **** тўғри келиши аниқланса, у ишончли деб тан олинади.Ҳеч қандай далил суд учун олдиндан белгилаб қўйилган кучга эга эмас. ИПКнинг 66-моддасига асосан иш бўйича далиллар ушбу Кодексда ва бошқа қонунларда назарда тутилган тартибда олинган фактлар **** маълумотлар бўлиб, улар асосида суд ишда иштирок этувчи шахсларнинг талаблари ва эътирозларини асословчи ҳолатлар, шунингдек низони тўғри ҳал қилиш учун аҳамиятга эга бўлган бошқа ҳолатлар мавжудлиги ёки мавжуд эмаслигини аниқлайди.Бундай маълумотлар ёзма ва ашёвий далиллар, гувоҳларнинг кўрсатувлари, ишда иштирок этувчи шахсларнинг тушунтиришлари билан аниқланади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 16-моддасига асосанушбу Конституциянинг бирорта қоидаси Ўзбекистон Республикасининг ҳуқуқ ва манфаатларига, ушбу Конституциянинг биринчи бўлимида назарда тутилган асосий принцип ва нормаларга зарар етказадиган тарзда талқин этилиши мумкин эмас. Ўзбекистон Республикасининг қонунлари ва бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатлари Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси асосида ва уни ижро этиш юзасидан қабул қилинади.Бирорта қонун ёки бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжат Конституциянинг принцип ва нормаларига зид бўлиши мумкин эмас. ИПК ****-моддасига асосан суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Ўзбекистон Республикаси “Давлат божи тўғрисида”ги Қонунга асосан мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ базавий ҳисоблаш миқдорининг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда, номулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан эса базавий ҳисоблаш миқдорининг 10 баравари миқдорида давлат божи тўланиши лозимлиги кўрсатилган. Суд ишнинг бундай ҳолатларидан келиб чиқиб, даъвогарнинг даъво талабини тўлиқ қаноатлантириб, даъвогар фойдасига жавобгардан олдиндан тўланган **** сўм почта **** ҳамда республика бюджетига **** сўм давлат божи **** ундиришни лозим топди. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг **** йил 28 ноябрдаги ****-сонли “Иқтисодий судлар томонидан битимларни **** эмас деб топиш тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатлари нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида”ги Қарорининг 3-банди, Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси ****, ****, ****, ****, ****, ****моддалари, Иқтисодий процессуал кодексининг 66, 68, 72, 74, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л д и: даъвогар “****’ ***” масъулияти чекланган жамияти тугатиш бошқарувчисининг даъво аризаси тўлиқ қаноатлантирилсин. даъвогар “****’ ***” масъулияти чекланган жамияти иштирокида жавобгар Ўзбекистон Республикаси товар-ҳомашё биржаси” **** орқали ****5йил 15, 16,17,18-марткунлари 12та фермер хўжаликлари билан пахта хом ашёси харид қилиш бўйича ўтказилган фьючерс (аукцион) савдоси **** эмас деб топилсин. “****’ ***” масъулияти чекланган жамияти тугатиш бошқарувчиси фойдасига жавобгар “****’ ***” масъулияти чекланган жамияти ҳисобидан олдиндан тўланган 412**** почта ****: республика бюджетига49******** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қароридан норози тараф бир ойлик муддат ичида шу суд орқали Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида шикоят қилиш (протест келтириш) мумкин. Судья ****