Решение #2851624 Экономические

****-2502/****-сонли иқтисодий иш Ҳал қилув қарори Ўзбекистон Республикаси номидан Жиззах шахри 2025йил6 ноябрь Жиззах туманларароиқтисодий суди судьяси****, ушбу кун Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармасинингдаъвогар“ZOMIN BREWERY” **** ҚКманфаатидажавобгар “I HIMLIKLAR OLAMI”************ сўм асосий қарз ва****сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқиб, қуйидагиларни-, АНИҚЛАДИ: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармасинингдаъвогар“ZOMIN BREWERY” **** ҚКманфаатида (кейинги ўринларда даъвогар деб юритилади)“I HIMLIKLAR OLAMI” ****(кейинги ўринларда жавобгар деб юритилади)га нисбатан Жиззах туманлараро иқтисодий судигадаъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгарга 26.06.****йилдаги тузилган№В****-сонлиолди-сотди шартнома бўйича****сўм маҳсулотлар ектазиб берилганлиги, жавобгар тўловни қисман амалга ошириб, бугунги кунда шартнома бўйича****сўм асосий қарздорлик мавжудлиги, ушбу ҳолатлар маҳсулот етказиб берилганлигини тасдиқловчи ҳужжатлар орқали ўз тасдиғини топиши баён этилиб, жавобгардан****сўм асосий қарз ва****сўм пеня ундириб бериш сўралган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****4моддаси иккинчи қисмига кўра, жавобгар даъво аризаси юзасидан ёзма фикрини даъво аризасини иш юритишга қабул қилиш ва иш қўзғатиш **** **** чиқарилган кундан эътиборан ўн беш кунлик муддатда судга ўзи асосланаётган ҳужжатлар ва далилларни илова қилган ҳолда **** этишга ****.Ёзма фикрга унинг кўчирма нусхаси даъвогарга юборилганлигини тасдиқловчи ҳужжат илова қилинади.Ушбу модданинг учинчи қисмига кўра, даъво аризаси юзасидан ёзма фикр жавобгар ёки унинг вакили томонидан имзоланади.Вакил томонидан имзоланган ёзма фикрга ишончнома илова қилинади. Бироқ, даъво аризасининг судга юборилиши **** тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар томонидан даъво аризаси юзасидан ёзма фикр **** этилмади. Ушбу Кодекснинг ****4-моддаси тўртинчи қисмига кўра, даъво аризасининг судга юборилиши **** тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар томонидан даъво аризаси юзасидан ёзма фикр **** этилмаганлиги даъво аризасини соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқишга тўсқинлик қилмайди. Ушбу холатда суд **** этилган ҳужжатлар ишни мазмунан кўриб чиқиш имкониятини беришини инобатга олиб, ишни соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд ишга **** қилинган ҳужжатлар-далилларга тегишли баҳо бериб, қуйидаги асосларга кўра даъвогарнинг даьво аризасини тўлиқ қаноатлантиришни лозим топди. Ишдаги ҳужжатлардан аниқланган ҳолатлардан маълум бўлишича,“ZOMIN BREWERY” **** ҚК(Сотувчи) ва“I HIMLIKLAR OLAMI” **** (Харидор) ўртасида26.06.****йилда№В25/****-сонли олди-сотди шартнома тузилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, олди-сотди шартномаси бўйича бир тараф (сотувчи) товарни бошқа тараф (сотиб олувчи)га мулк қилиб топшириш ****, сотиб олувчи эса бу товарни қабул қилиш ва унинг учун белгиланган пул суммаси (баҳоси)ни тўлаш **** олади. Тарафлар ўртасида тузилган шартнома шартларига кўра, «Сотувчи» «Харидор»га умумий қиймати****сўм бўлган махсулотини (бундан буён матнда - товар деб номланади) “Харидорга” унинг буюртмалари асосида етказиб бериш, «Харидор» эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** ушбу шартномада белгиланган муддатларда тўлаб бериш **** олган. Шартноманинг 3.1-бандида шартнома юридик кучга киргандан сўнг “Харидор” шартнома бўйича маҳсулотлар етказиб берилиб, ҳисоб-фактура имзолангандан кейин маҳсулот **** ****%, 5 **** иш куни ичида тўлаб бериши шартлиги қайд этилган. Сотувчи томонидан Харидорга26.06.****йилдаги №В25/****-сонли шартномава27.06.**** йилдаги****-****-сонли электрон ****-фактурага асосан****сўмлик маҳсулот топширилган ва Харидор томонидан маҳсулотлар қабул қилиб олинган. Сотувчи томонидан ****-фактура орқали харидорга ****сўмлик маҳсулот етказиб берилган ва харидор томонидан маҳсулотлар қабул қилиб олинган. ФКнинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, агар қонун ҳужжатлари ёки олди-сотди шартномасининг шартларидан товар баҳосини муайян муддатда тўлаш **** келиб чиқмаса, сотиб олувчи уни сотувчи ўзига товарни ёки ушбу товарни тасарруф қилиш ҳужжатларини берганидан сўнг кечиктирмасдан тўлаши лозим.Ушбу модданинг иккинчи қисмига кўра, агар олди-сотди шартномасида товар **** бўлиб-бўлиб тўлаш назарда тутилган бўлмаса, сотиб олувчи сотувчига топширилган товарнинг тўлиқ баҳоси миқдорида **** тўлаши лозим. Аниқланишича, жавобгар томонидан шартнома бўйича жами ****сўмлик товарлар қабул қилиб олинган бўлиб, қарздорликни тўлиқ қопламаганлиги сабабли,****сўм қарздор бўлиб қолган. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФКнинг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. ФКнинг ****-моддаси учинчи қисмига кўра, агар сотиб олувчи олди-сотди шартномасига мувофиқ топширилган товар **** ўз **** тўламаса, сотувчи товар **** ва ўзганинг пул маблағларидан фойдаланганлик учун фоизлар тўлашни талаб қилишга ****. Мазкур ҳолатда, суд, даъвогарнинг жавобгардан****сўм асосий қарзни ундириш тўғрисидаги даъво талабини асосли деб ҳисоблаб, даъво талабининг асосий қарз ундириш қисмини тўлиқ қаноатлантиришни лозим деб ҳисоблайди. Шунингдек, даъвогар ушбу шартнома шартларидан келиб чиққан ҳолда жавобгар“I HIMLIKLAR OLAMI” ****дан****сўм пеня ундиришни сўраган. ФКнинг 11-моддасида фуқаролик ҳуқуқлари неустойка ундириш йўли билан ҳимоя қилиниши белгиланган. ФКнинг ****-моддаси 1-қисмига кўра, башарти, қонунда ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, **** лозим **** **** **** неустойка тўлаш ва зарарни қоплаш қарздорни **** асл ҳолида **** озод қилмайди. “Хўжалик юритувчи субъектлар шартномавий ҳуқуқий базаси тўғрисида”ги Қонуннинг 32-моддасига асосан етказиб берилган товарлар(ишлар, хизматлар) **** ўз **** тўламаганлиги учун сотиб олувчи (буюртмачи) етказиб берувчига ўтказиб юборилган ҳар бир кун учун кечиктирилган тўлов суммасинин 0,4 фоизи миқдорида, аммо кечиктирилган тўлов сумасининг 50 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорда пеня тўлаши белгиланган. ФКнинг ****-моддасида, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****, бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек, кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиши кераклиги, суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга эканлиги кўрсатилган. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 4-бандида, ФКнинг ****-моддасига мувофиқ, суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга ****.Шу билан бирга, неустойканинг энг кам миқдори ФКнинг ****-моддасида кўрсатилган фоизлар миқдоридан кам бўлмаслиги лозимлиги тўғрисида тушунтириш берилган. Мазкур ҳолатда суд, қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек, кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, жавобгардан ундирилиши талаб қилинган****сўм пеня қисмини тўлиқ қаноатлантиришни лозим деб ҳисоблайди. Бундай ҳолатда, суд иш ҳужжатларини текшириб чиқиб, ишдаги далилларга ҳуқуқий баҳо берган ҳолда, даъвогарнинг даъво талабини тўлиқ қаноатлантиришни, жавобгар“I HIMLIKLAR OLAMI” **** даъвогар“ZOMIN BREWERY” **** ҚК фойдасига****00 сўм асосий қарз, ****сўм пеня ундиришни, суд **** масаласини муҳокама қилиб, жавобгар“I HIMLIKLAR OLAMI” **** даъвогар“ZOMIN BREWERY” **** ҚКфойдасига олдиндан тўланган****сўм почта **** ҳамда Республика бюджетига****сўм давлат божи ундиришни лозим деб топади. Юқоридагиларга кўра, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****, **** ва ****5-моддаларига асосланиб суд-, ҚАРОРҚИЛДИ: Даъвогарнинг даъво талаби тўлиқ қаноатлантирилсин. Жавобгар“I HIMLIKLAR OLAMI” **** даъвогар“ZOMIN BREWERY” **** ҚКфойдасига2 **** 400сўм асосий қарз,**** **** сўм пеня ва олдиндан тўланган****сўм почта **** ундирилсин. Жавобгар“I HIMLIKLAR OLAMI” **** Республика бюджетига ****сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилинганидан кейин ўн кун ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қароридан норози бўлган тараф ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан бошлаб, ўн кун муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция шикояти (протести) бериши мумкин. Судья ****