Решение #2851740 Экономические

****-****/****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** тумани **** йил * ноябрь **** туманлараро иқтисодий судининг судьяси **** раислигида, судья ёрдамчиси ****нинг суд **** котиблигида, **** туман прокурори ёрдамчиси****, даъвогар вакили****(****5йил6 ноябрдаги****-сонли ишончнома) иштирокида,****туман **** даъвогар ****акциядорлик жамиятининг манфаатида жавобгар “****”фермер хўжалигидан**** йил август ва сентябрь ойлари учун фойдаланилган электр энергиясидан мавжуд бўлган **** сўм асосий дебитор қарз ва **** сўм почта ****ундириб бериш сўралган даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни****туманлараро иқтисодий судининг биносида, очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: ****туман **** даъвогар **** акциядорлик жамиятининг(кейинги ўринларда - даъвогар)манфаатида жавобгар“****”фермер хўжалигига (кейинги ўринларда - жавобгар) нисбатан**** туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, даъво аризасида тарафлар ўртасида ****5 йилда тузилган****-сонли шартномага кўра даъвогар томонидан шартномада белгиланганидек электр энергияси етказиб бериш, жавобгар эса унинг **** тўлаш **** олганлигини, аммо шартнома шартлари даъвогар томонидан тўлиқ **** қарамасдан жавобгар унинг **** тўламай келаётганини, бунинг натижасида кўрсатилган хизматлар учун**** йил 1 сентябрь куни ҳолатига**** сўм асосий дебитор қарздорлик тўланмай келинаётганлиги баён этиб, жавобгардан даъвогарга**** йил август ва сентябрь ойлари учун фойдаланилган электр энергиясидан мавжуд бўлган **** сўм асосий дебитор қарздорликни ундиришни сўраган. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинган жавобгар суд **** ўз вакили иштирокини таъминламади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг (кейинги ўринларда - ИПК) ****-моддаси биринчи қисмига кўра агар суд иқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчиси ўзига юборилган **** кўчирма нусхасини олганлиги ёки ушбу Кодексда назарда тутилган бошқа усулда хабардор қилинганлиги тўғрисида суд **** бошлангунига қадар маълумотларга эга бўлса, ушбу иштирокчи тегишли тарзда хабардор қилинган деб ҳисобланади. ИПКнинг ****-моддаси учинчи қисмига кўра “иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар ва ишда 1 иштирок этувчи бошқа шахслар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. Шу сабабли, суд ишни жавобгар иштирокисиз кўришни лозим топади. Суд **** иштирок этган прокурор ёрдамчиси ўз тушунтиришида, даъво аризасидаги **** такрорлаб, даъво талабини қувватлаб, суддан даъвони қаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили ўз тушунтиришида, даъво аризасидаги **** такрорлаб, даъво талабини қувватлаб,судга даъво аризаси киритилганидан кейинхам жавобгар томонидан қарздорлик тўланмаганлигини маълум қилиб, суддан даъвони қаноатлантиришни сўради. Суд,ишда иштирок этувчи шахслар вакилларининг тушунтиришларини тинглаб, иш ҳужжатларига ҳуқуқий баҳо берган ҳолда, қуйидаги асосларга кўра, даъво талабини қаноатлантиришни лозим деб ҳисоблайди. Ишдаги ҳужжатлардан ва суд жараёнида аниқланган ҳолатлардан маълум бўлишича, тарафлар ўртасида****5йилда****-сонли“Улгуржива кичик қувватли истеъмолчиларга электр энергиясини етказиб бериш намунавий шартномаси”(кейинги ўринларда -шартнома)имзоланган. Шартнома шартларига кўра даъвогар (****) электр энергияси етказиб бериши, жавобгар (истеъмолчи) эса истеъмол қилинган энергия **** ўз **** тўлаб бериш **** ўз зиммасига олган. Даъвогар томонидан шартнома шартлари ўз **** ****, электр энергияси етказиб берилган. Жавобгар (истеъмолчи) томонидан шартнома шартларига риоя қилинмаганлиги натижасида **** йил * сентябрь куни ҳолатига жами **** сўм дебиторлик қарздорлик вужудга келган. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 1 октябрдаги “Электр энергиясидан фойдаланганлик учун ҳисоб-китоб қилиш механизмини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ****-сон қарорининг 2-бандида барча юридик шахслар - электр энергияси истеъмолчилари истеъмол қилинган электр энергияси учун қонунчиликда белгиланган тартибда, электр таъминоти шартномасига мувофиқ ҳар ойда тўлиқ ҳисоб-китоб қилишлари шартлиги, ҳисоб-китоб ойидан кейинги календарь ой тугагач қарз тўлов муддати ўтган ҳисобланади ва тўлов муддати ўтган ҳар бир кун учун тўлов муддати ўтган сумманинг 0,1 фоизи миқдорида пеня ҳисоблаб ёзилади деб кўрсатилган. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 15-моддаси биринчи қисмида Ўзбекистон Республикасида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларининг устунлиги сўзсиз тан олинади деб кўрсатилган. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 55-моддасибиринчиқисмига кўра ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 55-моддасииккинчиқисмига кўра ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат 2 органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 55-моддасиучинчиқисмига кўра ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг “Одил судловни амалга оширишда Ўзбекистон Республикаси Конституцияси нормаларини тўғридан-тўғри қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида”ги **** йил 23 июндаги 16-сонли қароринингбиринчибандига кўра, Ўзбекистон Республикаси Конституцияси (бундан буён матнда Конституция деб юритилади) 15-моддасининг иккинчи қисмига кўра, Конституция мамлакатнинг бутун ҳудудида олий юридик кучга эга, тўғридан-тўғри амал қилади ва ягона ҳуқуқий маконнинг асосини ташкил этади.Шунга кўра, судлар кўриб чиқилаётган ҳуқуқий муносабатларни тартибга солувчи қонун ва бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатнинг мазмунини баҳолаши ва Конституция нормаларини тўғридан-тўғри амал қилувчи олий юридик кучга эга нормативҳуқуқий асос сифатида қўллаши лозим деб кўрсатилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг(кейинги ўринлардаФК) ****-моддасида, энергия таъминоти шартномасига мувофиқ энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга (истеъмолчига) энергия бериб туриш **** олади, абонент эса қабул қилинган энергия **** тўлаш, шунингдек шартномада назарда тутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиган энергия истеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш **** олади деб белгиланган. ФКнинг ****-модасида, **** — фуқаролик ҳуқуқий муносабати бўлиб, унга асосан бир шахс (қарздор) бошқа шахс (кредитор) фойдасига муайян ҳаракатни амалга оширишга, чунончи: мол-мулкни топшириш, ишни ****, хизматлар кўрсатиш, пул тўлаш ва ҳоказо ёки муайян ҳаракатдан ўзини **** **** бўлади, кредитор эса — қарздордан ўзининг **** **** талаб қилиш ҳуқуқига эга бўлади. ФКнинг ****-моддасида,**** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганда эса- иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак деб белгиланган. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** **** бир томонлама бош тортишга йўл қўйилмайди. ****5йил1сентябрь куни ҳолатига тасдиқланган ****-сонли солиштирма далолатномага кўра жавобгарнинг даъвогар олдида қарздорлиги мавжудлиги кўрсатилган. 3 Даъвогар томонидан суд **** куни ҳолатига **** этилган маълумотномада жавобгартомонидан**** сўм асосий қарздорлик тўланмаганлиги маълум қилинган. Шунга кўра,суд****сўм асосий қарздорликни ундириш талабиниқаноатлантиришнилозим деб ҳисоблайди. ИПКнинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Суд иш ҳужжатларини текшириб чиқиб, ишдаги далилларга ҳуқуқий баҳо берган ҳолда, даъво талабларини қаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасига**** сўм асосий қарз ундиришни, суд **** масаласини муҳокама қилиб, суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Юқоридагиларга асосан,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг****, ****, ****, **** ва ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л д и: даъво талаби қаноатлантирилсин. Жавобгар“****”фермер хўжалигидан даъвогар “****”акциядорлик жамиятига**** сўм асосий қарзва ****сўм почта ****ундирилсин. Жавобгар“****” фермер хўжалигидан Республика бюджети (Суд ҳокимияти органларини ривожлантириш жамғармаси)га ****сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори у қабул қилинган кундан бошлаб бир ойлик муддат ўтгач, қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга кирганидан кейин ижро **** берилсин. Ҳал қилув қароридан норози бўлган тарафлар бир ой муддат ичида шу суд орқали **** вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция шикояти (протести) бериши ёки ушбу муддатда апелляция шикояти (протест) берилмаса, олти ойлик муддатда кассация шикояти (протест) бериши мумкин. Судья **** 4