Решение #2851761 Экономические

****503/****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Қумқўрғон тумани ****5 йил 06 ноябрь Қумқўрғон туманлараро иқтисодий судининг судьяси **** раислигида, судья ёрдамчиси**** котиблигида,Қумқўрғон туман прокурори катта ёрдамчиси **** қатнашувида,Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Сурхондарё вилоят ҳудудий бошқармасининг даъвогар“MANGUZAR DIZEL” масъулияти чекланган жамиятиманфатида, жавобгар“Қизириқ туман йўллардан фойдаланиш ****”давлат муассасасиҳисобидан33.****.****сўмасосийқарз,16.****.****сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни, даъвогарвакили ****(05.01.**** йилдаги №02-сонлиишончнома асосида), жавобгар вакили С.Ғаффоров(06.11.****5йилдаги №48-сонли ишончнома асосида),**** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс Сурхондарё вилоятиҒазначиликхизматибошқармаси вакили ****(09.01.**** йилдаги №****/13-сонли ишончнома асосида)иштирокида, Қумқўрғон туманлараро иқтисодий суди биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб,қуйидагиларни а н и қ л а д и: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Сурхондарё вилояти ҳудудий бошқармаси (бундан буён матнда палата деб юритилади) даъвогар“MANGUZAR DIZEL” масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) манфаатида Қумқўрғон туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат этиб,жавобгар “Қизириқ туман йўллардан фойдаланиш ****” давлат муассасаси (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади) ҳисобидан 33.****.**** сўмасосийқарз, 16.****.**** сўм пеня ундиришни сўраган. Суднинг ****5йил2 октябрдаги ****биланСурхондарё вилоятиҒазначиликхизматибошқармаси низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида жалб қилинган. Суд ****иштирок этгандаъвогар вакилидаъво аризасига аниқлик киритиб,даъво аризада қайд этилган шартномалар бўйича жумладан, тарафлар ўртасида **** йил11 ноябрдатузилган ****-сонли шартнома юзасиданжавобгар томонидан қарздорлик мавжудлиги, яъни ушбу шартномага асосан25.12.**** йилдаги №****-сонли электрон ****-фактура билан 93.****.**** сўмликва25.12.**** йилдаги №****-сонли электрон ****фактура билан ****.****.**** сўмлик, жами ****.****.**** сўмқийматидагиёқилғи маҳсулотлари олингани,шундантўлов қисман амалга оширилган бўлиб, қолган33.****.**** сўмлик қарздорлик тўлаб берилмагани маълум қилиб,даъвоаризаниқаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирок этган жавобгар вакилитушунтириш бериб,**** ҳамтарафлар ўртасида**** йил11 ноябрдатузилган ****-сонли шартнома юзасиданқарздорлик мавжудлиги, шартномага асосан25.12.**** йилдаги №****-сонли электрон ****-фактура билан 93.****.**** сўмликва25.12.**** йилдаги №****-сонли электрон ****-фактура билан ****.****.**** сўмлик, жами ****.****.**** сўмлик нефтмаҳсулотлариолингани, тўловлар қисман тўлангани, шундан33.****.**** сўм асосий қарзмавжудлиги, ҳозирги кунда тўловни амалга оширишни имкони бўлмаётгани маълум қилиб, даъво талабининг пеняундиришқисмини рад қилишнисўради. Суд **** иштирок этган **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс Сурхондарё вилояти Ғазначилик хизмати бошқармаси вакили **** йил 6 ноябрдаги ****-****-сонли маълумотнома**** қилиб, унда Вазирлар Маҳкамасининг **** йил 13 мартдаги ****/9-сон қарори (ХДФУ) бўйича“Қизириқ туман йўллардан фойдаланиш ****” ДМ **** махсус **** **** **** фойдаланишга рухсат берилганлиги ваЎзбекистон Республикаси Президентининг **** йил 10 октябрдаги ПҚ-****-сон Қарорининг 14иловасининг тегишли бандига асосан **** йил 1 октябрга қадар махсус **** **** **** фойдаланишда бўлганлиги сабаблидаъвогар “MANGUZAR DIZEL”**** важавобгар “Қизириқ туман йўллардан фойдаланиш ****” ДМ ўртасидаги **** йил 11 ноябрдаги ****-сонли нефт маҳсулотларини етказиб бериш ****шартнома Ғазначилик хизмати бўлимида рўйхатга олинмаганлиги маълумқилиб, ишни қонуний кўриб чиқишни сўради. Суд **** иштирок этган прокурор даъвоаризани қисман қаноатлантириш **** фикр билдирди. Даъвогарнинг даъво аризасида ишни Палата вакили иштирокисиз кўришни сўраган. Шу боисдан суд Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****моддасигаасосанишни палата вакили иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд, иш ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, ишда иштирок этувчи шахсларвакилларининг тушунтиришларини ҳамда прокурорнинг фикрини тинглаб,қуйидаги асосларга кўра даъво талабларини қисман қаноатлантиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддаси, иккинчи қисмига кўра **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФК ****-моддасида **** **** шартларига мувофиқ, **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Ушбу кодекснинг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. 2 Ишдаги ҳужжатлардан ва суд муҳокамасида аниқланишича, даъвогар ва жавобгар ўртасида ****4йил11 ноябрькуни №****-сонлинефт маҳсулотларини етказиб бериш ****шартнома тузилган. Шартнома шартларига кўра, даъвогар жавобгарнинг буюртмасигаасосида тегишли русум ва миқдордаги нефт маҳсулотларини етказиб бериш, жавобгар эса етказиб берилган нефт маҳсулотларини қабул қилиб олиш ва **** тўлаш **** олган.Шартноманинг умумий қиймати****.****.****сўмни ташкил этади. Тарафлар ўртасида тузилган шартномага мувофиқ даъвогар томонидан жавобгарга24.12.**** йилдаги ****-сонли ишончномага асосан 25.12.****4йилдаги №****-сонлиэлектрон****фактурабилан93.****.****сўмлик,24.12.**** йилдаги ****-сонли ишончномага асосан 25.12.**** йилдаги №****-сонлиэлектрон****фактурабилан ****.****.**** сўмлик, жами****.****.****сўмқийматидагинефт маҳсулотлар(дизел ёқилғиси)етказиб берилган. Ўз навбатида жавобгар томонидан ушбу****-фактураорқали жами****.****.****сўмликнефт маҳсулотлар(дизел ёқилғиси) қабул қилиб олган. Бироқ, жавобгаролинган маҳсулотларучун тўловни қисман амалга ошириб, қолган (****.****.****-****.****.****)33.****.****сўм қарздорлик тўланмасдан қолган. Натижада жавобгарни даъвогар олдида33.****.****сўм қарздорлик вужудга келган. Шунингдек, даъвогар томонидан жавобгарга қарздорликни тўлаб бериш юзасидан юборилган26.08.****5йилдаги13-сонли талабнома жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. Ўзбекистон Республикаси Президентининг **** йил 10 октябрдаги “Йўл хўжалиги соҳасининг янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ-****-сон Қарори билан Вазирлар Маҳкамасининг **** йил 13 мартдаги ****-сон қарори билан тасдиқланган Транспорт вазирлиги ҳузуридаги Автомобиль йўллари қўмитаси, “Йўлқурилиш” акциядорлик жамияти ва “Ўзбекистонтемир йўллари” акциядорлик жамияти таркибидаги хўжалик юритувчи субъектларга махсус **** **** **** фойдаланишга рухсат берилган айрим **** рўйхатининг ****-бандларидаги амалга қилиш муддати **** йил 1 октябрга қадар белгиланган.Ушбу рўйхатнинг23-бандида “Қизириқ туман йўллардан фойдаланиш****” ДМ(“Қизириқ туман йўллардан фойдаланиш ****” УК) кўрсатилган. Қизириқтумани Ғазначилик хизмати бўлимининг **** йил6 ноябрдаги****-****-сонлимаълумотномасида,юқоридагиВазирлар Маҳкамасининг **** йил 13 мартдаги ****-сон қарориваЎзбекистонРеспубликаси Президентининг **** йил 10 октябрдаги ПҚ-****-сон Қарорининг 14-иловасининг тегишли бандига асосан **** йил 1 октябрга қадар махсус **** **** **** фойдаланишда бўлганлиги сабаблидаъвогар “MANGUZAR DIZEL”**** важавобгар “Қизириқ туман 3 йўллардан фойдаланиш ****” ДМ ўртасидаги **** йил 11 ноябрдаги ****сонли нефт маҳсулотларини етказиб бериш ****шартнома Ғазначилик хизмати бўлимида рўйхатга олинмаганлигимаълум қилинган. Суд жавобгарнинг даъвогар олдида33.****.****сўм асосий қарздорлик мавжудлиги иш ҳужжатлардагиишончнома,****-фактуралар ва бошқа далилларбилан ўз исботини топган ҳисоблайди. Шу сабабли суд, даъвогарнинг33.****.****сўм асосий қарз ундириш талабини тўлиқ қаноатлантиришни лозим деб топади. Бундан ташқари, даъвогар даъво аризасида жавобгардан шартноманинг 5.2-бандига асосан16.****.****сўм пеня ундиришни сўраган. Суд даъвогарнинг ушбу пеня ундириш талабибилан келишмайди.Чунки, шартноманинг 5.2-бандида нефт маҳсулотларини олишда истеъмолчи уларнинг сифатини, шунингдек сифат паспортиниталаб қилиш ҳуқуқига эга эканлиги кўрсатилган.Шунингдек, шартномада пеня тўлаш назарда тутилмаган. Ушбу ҳолатда суд,даъвогарнинг жавобгардан16.****.****сўм пеня ундириш талабини қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. ИПКнинг68-моддасига кўра ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Ушбу кодекснинг74-моддасига мувофиқ суд далилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб, уларни суд **** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўз ички ишончи бўйича баҳо беради.Ҳар бир далил ишга алоқадорлиги, **** ва ишончлилиги нуқтаиназаридан, далилларнинг йиғиндиси эса етарлилиги нуқтаи-назаридан баҳоланиши лозим.Агар текшириш натижасида далилнинг **** тўғри келиши аниқланса, у ишончли деб тан олинади. ИПКнинг ****-моддасибиринчи қисмидасуд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Ўзбекистон Республикаси “Давлат божи” тўғрисидаги Қонунига кўра, мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ БҲМнинг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши қайд этилган. Бундай ҳолатда суд, даъво талабларини қисман қаноатлантиришни, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига33.****.****сўм асосий қарз, олдиндан тўланган41.****сўм почта ****,республика бюджетига****.****сўм давлат божи ундиришни,даъвогар ҳисобиданреспублика бюджетига****.**** сўмдавлат божи ундиришни, даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. Юқоридагиларга асосан, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68,74,****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд 4 қ а р о р қ и л ди : Даъво талаблари қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар“Қизириқ туман йўллардан фойдаланиш ****” давлат муассасасиҳисобидан: даъвогар“MANGUZAR DIZEL”масъулияти чекланган жамиятифойдасига33.****.****сўм асосий қарз,олдиндан тўланган41.****сўм почта ****; Республика бюджетига****.****сўм давлат божи ундирилсин. даъвогар“MANGUZAR DIZEL” масъулияти чекланган жамияти ҳисобиданреспублика бюджетига****.****сўм давлат божи ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қароридан норози томон у қабул қилинган кундан эътиборан бир ой муддат ичида шу суд орқали Сурхондарё вилоят судининг иқтисодий ишлари бўйича судлов ҳайаътига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья **** 5