Решение #2851788 Экономические

****501/****6-сонли иқтисодийиш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Қарши шаҳри ноябрь ****5 йил 6 Ғузор туманлараро иқтисодий суди судьяси А.Арзиев раислигида,судья ёрдамчиси Б.Шамсиддиновнинг котиблигида,Ўзбекистон Савдо-саноат Палатаси Қашқадарё вилоят бошқармаси даъвогар“Деҳқонобод калий заводи”**** манфаатида,жавобгар ЯТТ"**** **** **** ****"дан 8.****.**** сўм закалат суммаси,10.**** сўм зарар, 49.****.**** сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни даъвогар вакили Х.**** (ишончнома асосида) иштирокида,Ғузор туманлараро иқтисодий суди биносида ўтказилган очиқ суд **** кўриб чиқиб,қуйидагиларни а н и қ л а д и: Ўзбекистон Савдо-саноат Палатаси Қашқадарё вилоят бошқармаси“Деҳқонобод калий заводи”**** манфаатида(бундан буён матнда даъвогар)иқтисодий судга мурожаат қилиб,ЯТТ"**** **** **** ****"дан(бундан буён матнда жавобгар)8.****.**** сўм закалат суммаси,10.**** сўм зарар,49.****.**** сўм пеня ундиришни сўраган. Палата даъво аризасида ишни палата вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган. Суднинг суд **** **** ва жойи тўғрисидаги **** жавобгарнинг судга маълум бўлган охирги манзилига почта хизмати орқали юборилган бўлиб, почта хизматиқабул қилувчи кўрсатилган манзилда яшамаслигитўғрисида судга маълум қилган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) ****-моддаси, иккинчи қисми, 2-бандига кўра, суд томонидан юридик шахснинг судга маълум бўлган охирги жойлашган ери (почта манзили), фуқаронинг яшаш жойи бўйича юборилган **** кўчирма нусхаси олувчи кўрсатилган манзилда йўқлиги сабабли топширилмаган ва бу **** алоқа муассасаси судни хабардор қилган бўлса иқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчиси қуйидаги ҳолларда ҳам суд томонидан тегишли тарзда хабардор қилинган деб ҳисобланади деб кўрсатилган. ИПКнинг ****, ****-моддаларига асосан суд ишни уларнинг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили ўз кўрсатмасида,жавобгар билан махсус ахборот портали орқали ўтказилган“Савдо”натижаларига асосан маҳсулоти етказиб бериш юзасидан шартнома имзоланганлигини,шартномага мувофиқ даъвогархарид қилинаётган маҳсулот учун тўловни олдиндан оператор Республика товар хом ашё биржадаги ўзининг ҳисоб **** ўтказиб берганлигини,лекин жавобгар шартнома бўйича маҳсулотни етказиб бермаганлигинибилдириб, даъво аризасини қаноатлантирибберишни сўради. Суд,ишда иштирок этган шахсларнинг тушунтиришларини тинглаб,иш ҳужжатлари ва мавжуд далилларни ўрганиб чиқиб,уларни баҳолаб,қуйидаги асосларга кўра даъвогарнинг даъво талабларини қисман қаноатлантириб,суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг15-моддаси биринчи,иккинчи қисмларига асосан Ўзбекистон Республикасида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларининг устунлиги сўзсиз тан олинади.Ўзбекистон Республикаси Конституцияси мамлакатнинг бутун ҳудудида олий юридик кучга эга,тўғридан-тўғри амал қилади ва ягона ҳуқуқий маконнинг асосини ташкил этади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддаси иккинчи қисмига асосан ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Иш ҳужжатларига кўра,тарафлар ўртасидаэлектрон тизимда ўтказилган электрон давлат харидлари натижаси бўйича29.07.****йилда****-сонлитовар етказиб бериш тўғрисида шартнома тузилган. Даъвогар шартноманинг 2.1-бандига мувофиқ шартнома бўйича тўловларни тўлиқ **** амалга ошириш учун шартнома давлат харидларининг электрон тизимида рўйхатга олинган пайтдан бошлаб ўн иш куни мобайнида ўзларининг ҳисоб-китоб клиринг палатасидаги (ҲККП) ҳисобварағига маблағларни ўтказадилар, бунда закалат шартнома бўйича тўлов суммасига қўшиб ҳисобланиши мумкин.Шартноманинг 2.2-бандига кўра ҲККП шартнома бўйича тушган тўлов суммасини банд қилиб қуяди ва маблағлар тушган кундан кейинги иш кунидан кечиктирмасдан бу **** ижрочига хабарнома юборади.Хабарнома ижрочига товарларни (ишларни, хизматларни) етказиб бериш учун асос бўлиб хизмат қилади.Ижрочи тўлов амалга оширилганлиги тўғрисида ҲККПдан хабарнома олганидан бошлаб 15 иш куни ичида товарни етказиб бериши шарт. Шартноманинг 2.5 бандида, ижрочи томонидан товарни етказиб берилганлиги ва буюртмачи томонидан текшириб олинганлиги ижрочи расмийлаштирган ҳасоб-фактурани тарафлар томонидан имзоланиши билан тасдиқланишига келишилган. Бироқ, жавобгар шартнома бўйича ўз **** **** маҳсулотларниетказиб бермаган. Даъвогарнинг жавобгар томонга юборган талабномаси жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддасига кўра **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Тарафларнинг **** шартномасидан келиб чиққан. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 4.1-бандига кўра, буюртмачи ва **** ушбу шартноманинг шартларини **** ва бузганлиги учун қонун ҳужжатларига мувофиқ жавобгар бўлиши келишилган. Даъвогар жавобгар томон шартномани **** сабабли жавобгардан 8.****.**** сўм миқдорида закалат пули ундиришни сўраган. Даъво аризасига илова қилинган ҳужжатлар ва даъвогар вакилининг келтирган **** кўра,жавобгар томонидан махсус ахборот портали орқали маҳсулот етказиб бериш тўғрисидаги шартномага асосан ҲККПдагиҳисоб **** 8.****.**** сўм миқдорида закалат суммаси ўтказиб берилган. ФКнинг****-моддасига кўра,шартнома тузаётган тарафлардан бири шартнома тузилганлигини исботлаш ва унинг ижросини таъминлаш юзасидан берадиган пул суммаси закалат ҳисобланади. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан****йил21майда****-сон билан рўйхатдан ўтказилган“Махсус ахборот портали операторининг давлат харидларини ташкил этиш ҳамда ўтказиш борасидаги фаолияти тўғрисидаги”низомнинг34-бандида буюртмачи ва иштирокчи электрон давлат харидларида иштирок этиш учун ўзларининг ҲККПдаги ҳисоб **** закалат тўловларини ўтказадилар деб кўрсатилган.Ушбу бандга асосан савдода иштирок этиш учун шартнома миқдоридан келиб чиқиб жавобгар 8.****.**** сўм закалат пулини ўзининг ҲККПдаги ҳисоб **** ўтказиб берган. Ушбу шартнома шартлари тарафларнинг бири томонидан бузилганда ҳуқуқи бузилган тарафнинг ҲККПдаги ҳисоб **** қўйилган закалат суммаси ўзига қайтарилади,шартномани бузган тарафнинг закалат пуллари эса суд қарори асосида ҳуқуқи бузилган тарафга ундириб берилади. Шу сабабдан суд даъвогарнинг 8.****.**** сўм закалат суммаси ундириш талабини тўлиқ қаноатлантиришни лозим топди. Шунингдек,даъвогар жавобгардан10.****сўм зарар ундиришни сўраган. “Махсус ахборот портали операторининг давлат харидларини ташкил этиш ҳамда ўтказиш борасидаги фаолияти тўғрисидаги”Низомнинг****-бандида буюртмачилар электрон давлат харидларида иштирок этиш учун ўзларининг ҲККПдаги ҳисоб **** операторнинг воситачилик йиғимини ўтказадилар деб кўрсатилган. Даъвогарэлектрондавлат харидларидаиштирок этиш учун 10.**** сўм комиссион йиғим тўлаган. Жавобгар шартнома **** **** сабабли даъвогар 10.**** сўм зарар кўрган. ФКнинг 14-моддаси иккинчи қисмига кўра, зарар деганда, ҳуқуқи бузилган шахснинг бузилган ҳуқуқини тиклаш учун қилган ёки қилиши лозим бўлган ****, унинг мол-мулки йўқолиши ёки шикастланиши (**** зарар), шунингдек бу шахс ўз ҳуқуқлари бузилмаганида одатдаги фуқаролик муомаласи шароитида олиши мумкин бўлган, лекин ололмай қолган даромадлари (бой берилган фойда) тушунилади. Суд,жавобгар шартнома шартларини бузганлиги сабабли даъвогар зарар кўрган деб ҳисоблаб,жавобгардан даъвогар фойдасига10.****сўм зарарниундиришни лозим топади. Шунингдек,даъвогар жавобгар томонидан шартнома **** **** сабабли, даъвогар Ўзбекистон Республикаси “Хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятининг шартномавий-ҳуқуқий базаситўғрисида”гиқонуннинг 25моддасига кўра, товарларни етказиб бериш муддати кечиктириб юборилганлиги учун жавобгардан49.****.****сўм миқдорида пеня ундиришни сўраган. ФКнинг ****-моддасида суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга **** эканлигикўрсатилган. Суд, жавобгарни тадбиркорлик субъекти эканлигини инобатга олиб, пеня миқдорини3.500.**** сўмга қаноатлантиришни лозим топади. ИПКнинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Юқорида баён этилганларга кўра суд,даъвогарнинг даъвосини қисман қаноатлантиришни,жавобгар ҳисобидандаъвогар фойдасига 8.****.**** сўм закалат суммаси,10.**** сўм зарар,3.500.****сўм пеня,41.**** сўм почта **** Республика бюджетига1.****.**** сўм давлатбожи ундиришни,даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб,суд қа р о р қ и л а д и: Даъвогарнинг даъво талаблари қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар ЯТТ"**** **** **** ****" ҳисобидан: -Даъвогар“Деҳқонободкалий заводи”**** фойдасига 8.****.**** сўм закалат суммаси,10.**** сўм зарар,3.500.**** сўм пеня,41.**** сўмпочта****; -Республикабюджетига 1.****.**** сўм давлат божи ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантиришни рад этилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ичида шу суд орқали вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан белгиланган тартибда кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****