Решение #2851982 Экономические

****1-2504/****-сонли иқтисодий иш Биринчи инстанция судида ишни кўрган судья**** Апелляцияинстанцияси судида маърузачи судья**** ЖИЗЗАХ ВИЛОЯТ СУДИНИНГ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ АПЕЛЛЯЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ Жиззахшаҳри ****5 йил5 ноябрь Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати**** раислигида, ҳайъат аъзолари****ва **** иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси****нинг котиблигида, Ўзбекистон Савдо-саноат Палатаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармасининг даъвогар “****” акциядорлик тижорат **** манфаатида жавобгар “FORW RD IMP T TEXTILES” масъулияти чекланган жамиятидан 15.****.****,**** муддати ўтган кредит асосий қарзини ва 9.****.****,**** муддати ўтган кредит фоиз қарзини ундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича юритилган ишюзасидан қабул қилинганЖиззахтуманларароиқтисодий судининг**** йил22 сентябрдаги****ва ****устидан “****” акциядорлик тижорат ****томонидан берилган апелляция шикоятинидаъвогар “****” акциядорлик тижорат **** вакили ****(**** йил11 декабрдаги01-****-сонли ишончномага асосан)нингиштирокида,Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатижойлашган бинода ўтказилган очиқ суд **** муҳокамасида кўриб чиқиб,қуйидагиларни а н и қ л а д и: Ўзбекистон Савдо-саноат Палатаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармаси(бундан буён матнда Палата деб юритилади)“****” акциядорлик тижорат **** (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, “FORW RD IMP T TEXTILES” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан 15.****.****,**** муддати ўтган кредит асосий қарзи ва 9.****.****,**** муддати ўтган кредит фоиз қарзини ундиришни сўраган. Жиззах туманлараро иқтисодий судининг **** йил 22 сентябрдаги **** биланПалатанинг даъвогар манфаатида жавобгарга нисбатан берган даъво аризаси кўрмасдан қолдирилган ва даъвогардан Республика бюджетига ****.****,**** давлат божи ундирилган. Шунингдек, иш бўйича даъвогарга **** чиқарилган. Даъвогар биринчи инстанция судининг **** йил 22 сентябрдаги даъвони кўрмасдан қолдириш тўғрисидаги ****ва ****дан норози бўлиб, апелляция шикояти билан мурожаат қилган. Апелляция шикоятида биринчи инстанция судининг **** йил 22 сентябрдаги **** давлат божи ундириш қисми ва **** бекор қилиш сўралган. Суд****муҳокамасида иштирок этгандаъвогар вакили**** апелляция шикоятидаги асос ва **** қувватлаб,биринчи инстанция судипроцессуал ҳуқуқ нормалари бузганҳолдадаъвониасоссиз кўрмасдан қолдирганлигини, чунки даъво аризасидаПалата ишни ўзининг вакили иштирокисиз кўриб чиқишни сўраганлигини, қолаверсадаъвогарсуд **** **** хабардор қилинмаганлигини, суд куни ижро ҳаракатлари бўйича Тошкент вилояти Чиноз туманига хизмат сафари билан кетганлигини, суд **** жавобгар вакили ҳам иштирок этмаганлигини, бундай ҳолатда суд ишни кейинга қолдириши лозим бўлганлигини,биринчи инстанция суди даъвони қасддан кўрмасдан қолдирган деб ҳисоблашини, шу сабабли биринчи инстанция судининг **** давлат божи ундириш қисмини ҳамда унинг бу ҳолатда айби йўқлигини сабабли асоссиз чиқарилган **** бекор қилишни сўради. Суд **** **** ва жойи тўғрисида белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлса-да, Палата ва жавобгар суд **** иштирок этмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****-моддасига асосан судлов ҳайъати мазкур апелляция шикоятиниПалата ва жавобгарвакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб топади. Судлов ҳайъати,даъвогарвакилинингтушунтиришларини тинглаб, апелляция шикоятида келтирилган **** иш ҳужжатлари билан бирга муҳокама қилиб, қуйидаги асосларга кўра биринчи инстанция судининг****ўзгаришсиз, апелляция шикоятини қаноатлантирмасдан қолдиришнилозим топди. Иш ҳужжатларидананиқланишича, Палатанинг даъвогар манфаатида жавобгарга нисбатан15.****.****,**** муддати ўтган кредит асосий қарзи ва 9.****.****,**** муддати ўтган кредит фоиз қарзини ундириштўғрисидаги даъво аризаси суднинг ****5йил9 сентябрдаги **** иш юритишга қабул қилиниб, иш қўзғатилган.Иш ****5йил 22 сентябрь куни соат 10:50 да Жиззах туманлараро иқтисодий суди биносида очиқ суд **** кўриб чиқиш учун тайинланган. Суднинг мазкур ****даъвогаргадаъво талабини асосларини тасдиқловчи барча далилларни суд **** **** этиш ва суд **** вакил иштирокини таъминлашлозимлиги, даъвогар суд **** келмаган ва ишни ўзининг иштирокисиз кўриб чиқиш тўғрисида ёзма розилиги бўлмаган ҳолатдаИПКнинг ****-моддасига асосандаъво кўрмасдан қолдирилиши тушунтирилган. Биринчи инстанция судининг ****5йил9 сентябрдаги ****даъвогарнинг почта манзилига “Гибрид почта” хизмати орқали юборилган. Суд ҳужжатининг “Гибрид почта” хизмати орқали юборилганлигини тасдиқловчи маълумотда биринчи инстанция судининг **** даъвогарга **** йил11 сентябрда топширилганлиги қайд этилган. Бироқ,суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган даъвогар биринчи суд **** вакил иштирокини таъминламаганёки ишни ўзининг вакили иштирокисиз кўриш тўғрисида илтимоснома **** қилмаган. Шу боис, биринчи инстанция судиИПКнинг ****-моддаси 6-бандига асосланиб даъво аризаси кўрмасдан қолдириш тўғрисида асосли тўхтамга келган. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг **** йил 19 декабрдаги “Иқтисодий ишлар бўйича суд **** ундириш амалиёти тўғрисида”ги 36-сонли қарори17-бандида давлат божи тўлашдан озод қилинган давлат органлари ҳамда бошқа шахслар юридик шахслар ва фуқароларнинг манфаатида киритган даъво аризалари (аризалар)ни қаноатлантириш рад этилган ёки улар қисман қаноатлантирилган ****, давлат божи манфаатлари кўзланиб даъво **** этилган шахслардан даъво талабларининг қаноатлантириш рад этилган қисмига мутаносиб равишда, шунингдек даъво кўрмасдан қолдирилганда ёки иш юритиш тугатилганда давлат божи манфаати кўзланиб даъво киритилган даъвогарлардан ундирилиши,“Давлат божи тўғрисида”ги Қонуннинг 18-моддасида назарда тутилган даъвони кўрмасдан қолдириш ёки иш юритиш тугатиш ҳоллари бундан мустасноэканлиги тўғрисида тушунтириш берилган. Шу сабабли, биринчи инстанция суди Палататомониданкиритилган даъво аризаси кўрмасдан қолдирилганлиги сабаблиманфаатида кўзланган даъвогардан давлат божи ундириш **** тўғри тўхтамга келган. Шунингдек, ИПКнинг 2-моддасидақонунга ва судга нисбатан ҳурматда бўлиш муносабатини шакллантиришиқтисодий суд ишларини юритиш вазифаларидан бири эканлиги қайд этилган. “Судлар тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси қонунининг 61-моддаси учинчи қисмига мувофиқ,давлат органлари, мансабдор шахслар, жамоат бирлашмалари, бошқа юридик ва жисмоний шахслар судьянинг одил судловни амалга ошириш билан боғлиқ бўлган талаблари ҳамда фармойишларини сўзсиз **** шарт.Судьянинг талаблари ва фармойишларини **** қонунда белгиланган жавобгарликка сабаб бўлади. Демак, мазкур ҳолатда биринчи инстанция судидаъвогарнинг даъво ишларини юритиш бўйича масъул ходимлари ўз меҳнат **** масъулият билан ёндошмаганлиги,суд ҳужжатига бепарволарча муносабатда бўлиб,биринчи суд **** келмаганлиги натижасида даъвокўрмасдан қолдирилиб, даъвогардан Республика бюджетига давлат божи ундирилганлиги ҳолатига даъвогарнинг эътиборини жалб қилиш **** **** чиқариш тўғрисидаасосли тўхтамга келган. Судлов ҳайъатидаъвогарҳамда унингвакилинингапелляция шикоятида васуд муҳокамасидадаъвогар суд муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида хабардор қилинмаганлиги, судья ёрдамчиси томонидан ҳам суд **** телефон орқали хабар берилмаганлиги,иш бўйича жавобгар суд **** ****, тарафларнинг суд **** келмаслик сабаблари аниқлаштирилмаганлиги,шундай бўлса-да Палата ишни ўзининг вакили иштирокисиз кўриб чиқишни сўраганлиги, қолаверсадаъвогар вакили суд куни ижро ҳаракатлари бўйича Тошкент вилояти Чиноз туманига хизмат сафаригакетганлиги,бундай ҳолатда суд ишни кейинга қолдириши лозим бўлганлиги, шу сабабли биринчи инстанция судининг **** давлат божи ундириш қисмини ҳамда унинг бу ҳолатда даъвогар вакилининг айби йўқлигини сабабли асоссиз чиқарилган **** бекор қилиш тўғрисида келтирган ****ни асоссиз деб ҳисоблайди. Чунки,ИПКнинг ****-моддаси талабига кўра, ишда иштирок этувчи шахслар суд муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида суд **** орқали хабардор қилинади, **** топширилганлиги маълум қилинадиган буюртма хат орқали юборилади ёки ушбу шахсларга тилхат олиб топширилади ёхуд хабардор қилинганлиги факти қайд этилишини таъминлайдиган алоқа воситаларидан фойдаланган ҳолда хабардор қилинади.Иқтисодий суд ишларини юритишнинг бошқа иштирокчилари **** орқали, зарур ҳолларда эса суд **** қоғозлари, телеграммалар, факслар, телетайплар ҳамда бошқа алоқа воситалари орқали хабардор қилинади ва судга ****. Ушбу Кодекс ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, агар суд иқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчиси ўзига юборилган **** кўчирма нусхасини олганлиги ёки ушбу Кодексда назарда тутилган бошқа усулда хабардор қилинганлиги тўғрисида суд **** бошлангунига қадар маълумотларга эга бўлса, ушбу иштирокчи тегишли тарзда хабардор қилинган деб ҳисобланади. Мазкур ҳолатдаишда иштирок этувчи шахсларсуд муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида биринчи инстанция судининг ****биланпочта хизмати орқали хабардор қилинган. Даъвогар вакили хизмат сафарига кетаётганлиги сабабли суд **** қатнашмаслиги тўғрисида судга маълумотбериб, ишни ўзининг иштирокисиз кўриб чиқиш ёки суд муҳокамасини кейинга қолдириш тўғрисида илтимоснома **** қилмаган. Даъво аризасида Палата мазкур суд ишини ўзининг вакили иштирокисиз, даъвогар вакили иштирокида кўриб чиқишни сўраган бўлиб, аксинча ишни даъвогар вакили иштирокисиз кўриб чиқишни сўрамаган. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг **** йил 25 мартдаги “Судлар томонидан иқтисодий ишларни апелляция, кассация тартибида кўришнинг айрим масалалари тўғрисида”ги 10-сонли қарорининг 32-бандида ИПКнинг нормаларида тўғридан-тўғри назарда тутилган ва иш кўришни давом эттиришга тўсқинлик қилаётган **** (хусусий ****)ларгина шикоят (протест) қилиниши мумкинлиги, ИПКда шикоят (протест) қилиниши назарда тутилмаган бошқа **** юзасидан эътирозлар ишни мазмунан кўриб чиқиш якуни бўйича қабул қилинган суд ҳужжати шикоят (протест) қилинганда билдирилиши мумкинлиги, ИПКнинг нормаларига мувофиқ ишни бир суддан бошқасига ўтказиш ҳамда ишни суд муҳокамасига тайёрлаш тўғрисидаги **** устидан шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин эмаслиги тўғрисида тушунтириш берилган. Бироқ, қонунчиликда апелляция инстанцияси судигабиринчи инстанция судитомонидан чиқарилган ****ни бекор қилиш ваколати берилмаган. Баён этилганларга кўра биринчи инстанция судининг****5йил 22 сентябрдаги****ва****нибекор қилиш ва ўзгартириш учун асослар мавжуд эмас. Шу боис, апелляция шикоятида келтирилган **** билан келишиб бўлмайди ва уни қаноатлантиришни рад этиш лозим бўлади. ИПКнинг****-моддасига кўра, биринчи инстанция судининг қарори, **** устидан ушбу Кодексда белгиланган қоидалар бўйича берилган апелляция шикояти (протести) ушбу бобда суднинг ҳал қилув қарори устидан берилган апелляция шикоятини (протестини) кўриш учун назарда тутилган тартибда апелляция инстанцияси суди томонидан кўрилади. Апелляция инстанцияси суди биринчи инстанция судининг қарори, **** устидан берилган шикоятни (протестни) кўриб чиқиш натижалари бўйича **** ўзгаришсиз қолдиришга ****. Судлов ҳайъати**** қабул қилишда моддий ва процессуал ҳуқуқ нормаларига риоя қилинганлигини, ****ва ****ни ўзгартириш ёхуд бекор қилиш учун асосларнинг мавжуд эмаслигини инобатга олиб, биринчи инстанция судининг ****5йил22 апрелдаги****ива****ни ўзгаришсизқолдиришни,апелляция шикоятини қаноатлантирмасдан қолдиришни,ишни апелляция инстанцияси судидакўриш билан боғлиқ олдиндан тўланган41.2****почта ****даъвогарзиммасида қолдиришни,апелляция шикояти биринчи инстанция суди ******** давлат божига оид қисмига нисбатан берилганлиги сабабли давлати божи ундирмасликни лозим топади. Юқоридагиларга кўраҳамдаИПКнинг****,****, ****, ****,****-****моддаларини қўллаб, судлов ҳайьати қарорқилади: Жиззахтуманлараро иқтисодий судининг ****5йил22 сентябрдаги****ва**** ўзгаришсиз, даъвогар“****” акциядорлик тижорат ****нинг апелляция шикояти қаноатлантирилмасдан қолдирилсин. Қарор қабул қилинган пайтдан бошлаб қонуний кучга киради. Мазкур қарордан норози бўлган тарафлар унинг устидан биринчи инстанция суди орқали тафтиш тартибида Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шикоят бериши (протест келтириши) мумкин. Раислик этувчи **** судьялар **** ****