Решение #2852150 Экономические

****2-сонлииқтисодий иш Биринчи инстанцияда судида ишни кўрган судья - **** Апелляция инстанцияси судида маърузачи судья -М.Фаязов ЖИЗЗАХ ВИЛОЯТ СУДИНИНГ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ АПЕЛЛЯЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ Жиззахшаҳар ****5 йил5 ноябрь Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати**** раислигида, ҳайъат аъзолари****ва **** иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси**** котиблигида, даъвогар “ IKROKREDITB NK” акциядорлик тижорат ****ивакили **** (**** йил 11 декабрдаги ****-сонли ишончномага асосан) иштирокида,Ўзбекистонсавдо-саноатпалатасиЖиззах вилоят ҳудудий бошқармасининг даъвогар “ IKROKREDITB NK” акциядорлик тижорат ****и манфаатида жавобгар“ EG STORY SERVICE INDUSTRIES”масъулияти чекланган жамиятидан5.****.****сўмундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича юритилган иш юзасидан қабул қилинган Жиззах туманлараро иқтисодий судининг **** йил 22 сентябрдаги ****ва ****устидан “ IKROKREDITB NK” акциядорлик тижорат **** томонидан берилганапелляция шикоятинисудбиносида очиқ суд **** кўриб чиқиб,қуйидагиларни а н и қ л а д и: Ўзбекистонсавдо-саноатпалатасиЖиззах вилоят ҳудудий бошқармаси(бундан буён матнда Палата деб юритилади)даъвогар “ IKROKREDITB NK” акциядорлик тижорат **** (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади)манфаатидасудга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,жавобгар“ EG STORY SERVICE INDUSTRIES” масъулияти чекланган жамиятидан(бундан буён матндажавобгардеб юритилади)5.****.**** сўмкредитфоиз қарзини ундириб беришни сўраган. Жиззах туманлараро иқтисодий судининг **** йил 22 сентябрдаги **** биланПалатанинг даъвогар манфаатида берган даъво аризаси кўрмасдан қолдирилган ва даъвогардан Республика бюджетига****.****сўм давлат божи ундирилган. Шунингдек, иш бўйича даъвогарганисбатан**** чиқарилган. Апелляция шикоятидаЖиззах туманлараро иқтисодий судининг **** йил 22 сентябрдаги **** давлат божи ундириш қисминива **** бекор қилиш сўралган. Суд **** **** ва жойи тўғрисида белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлса-да, Палата ва жавобгар суд **** иштирок этмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) ****-моддасига асосан судлов ҳайъати мазкур апелляция шикоятиниуларнинг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб топади. Суд****муҳокамасида иштирок этгандаъвогар вакили апелляция шикоятиниқувватлаб,биринчи инстанция судипроцессуал ҳуқуқ нормалари бузганҳолдадаъвоникўрмасдан қолдирганлигини, даъво аризасидаПалата ишни ўзининг вакили иштирокисиз кўриб чиқишни сўраганлигини,даъвогарсуд **** **** хабардор қилинмаганлигини, суд куни хизмат сафарида бўлганлигини, суд **** жавобгар вакили ҳам иштирок этмаганлигини, бундай ҳолатда суд ишни кейинга қолдириши лозим бўлганлигини,биринчи инстанция суди даъвони қасддан кўрмасдан қолдирган деб ҳисоблашини, шу сабабли биринчи инстанция судининг **** давлат божи ундириш қисмини ҳамда унинг бу ҳолатда айби йўқлигини сабабли асоссиз чиқарилган **** бекор қилишни сўради. Судлов ҳайъати,даъвогарвакилинингтушунтиришларини тинглаб, апелляция шикоятида келтирилган **** иш ҳужжатлари билан бирга муҳокама қилиб, қуйидаги асосларга кўра биринчи инстанция судининг****ва ****ўзгаришсиз, апелляция шикоятини қаноатлантирмасдан қолдиришнилозим топди. Иш ҳужжатларидананиқланишича, Палатанинг даъвогар манфаатида жавобгарга нисбатан5.****.****сўммуддати ўтган кредит фоиз қарзини ундириш тўғрисидаги даъво аризаси ****5йил9 сентябрдагисуднинг****биланиш юритишга қабул қилиниб, иш қўзғатилган. Иш ****5йил 22 сентябрь куни соат 11:10 да Жиззах туманлараро иқтисодий суди биносида очиқ суд ****муҳокамасидакўриб чиқиш учун тайинланган. Суднинг мазкур ****даъвогаргадаъво талабини асосларини тасдиқловчи барча далилларни суд **** **** этиш ва суд **** вакил иштирокини таъминлашлозимлиги, даъвогар суд **** келмаган ва ишни ўзининг иштирокисиз кўриб чиқиш тўғрисида ёзма розилиги бўлмаган ҳолатдаИПК****-моддасига асосандаъво кўрмасдан қолдирилиши тушунтирилган. Биринчи инстанция судининг ****5йил9 сентябрдаги ****даъвогарнинг почта манзилига юборилган. Суд ҳужжатининг почта хизмати орқали юборилганлигини тасдиқловчи маълумотда биринчи инстанция судининг **** даъвогарга **** йил11 сентябрда топширилганлиги қайд этилган. Бироқ, суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган даъвогар биринчи суд **** вакил иштирокини таъминламаганёки ишни ўзининг вакили иштирокисиз кўриш тўғрисида илтимоснома **** қилмаган. Шу боис, биринчи инстанция судиИПК ****-моддаси 6-бандига асосланиб, даъвогарнингдаъво аризасиникўрмасдан қолдириш тўғрисида асосли тўхтамга келган. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг “Иқтисодий ишлар бўйича суд **** ундириш амалиёти тўғрисида” **** йил 19 декабрдаги36-сонли қарори 17-бандида давлат божи тўлашдан озод қилинган давлат органлари ҳамда бошқа шахслар юридик шахслар ва фуқароларнинг манфаатида киритган даъво аризалари (аризалар)ни қаноатлантириш рад этилган ёки улар қисман қаноатлантирилган ****, давлат божи манфаатлари кўзланиб даъво **** этилган шахслардан даъво талабларининг қаноатлантириш рад этилган қисмига мутаносиб равишда, шунингдек даъво кўрмасдан қолдирилганда ёки иш юритиш тугатилганда давлат божи манфаати кўзланиб даъво киритилган даъвогарлардан ундирилиши,“Давлат божи тўғрисида”ги Қонуннинг 18-моддасида назарда тутилган даъвони кўрмасдан қолдириш ёки иш юритиш тугатиш ҳоллари бундан мустасноэканлиги тўғрисида тушунтиришларберилган. Шу сабабли, биринчи инстанция суди Палататомониданкиритилган даъво аризаси кўрмасдан қолдирилганлиги сабаблиманфаатида кўзланган даъвогардан давлат божи ундириш **** тўғри тўхтамга келган. Шунингдек, ИПК 2-моддасида қонунга ва судга нисбатан ҳурматда бўлиш муносабатини шакллантиришиқтисодий суд ишларини юритиш вазифаларидан бири эканлиги қайд этилган. Ўзбекистон Республикаси“Судлар тўғрисида”гиҚонуни 61-моддаси учинчи қисмига мувофиқ,давлат органлари, мансабдор шахслар, жамоат бирлашмалари, бошқа юридик ва жисмоний шахслар судьянинг одил судловни амалга ошириш билан боғлиқ бўлган талаблари ҳамда фармойишларини сўзсиз **** шарт.Судьянинг талаблари ва фармойишларини **** қонунда белгиланган жавобгарликка сабаб бўлади. Демак, мазкур ҳолатда биринчи инстанция судидаъвогарнинг даъво ишларини юритиш бўйича масъул ходимлари ўз меҳнат **** масъулият билан ёндошмаганлиги,суд ҳужжатига бепарволарча муносабатда бўлиб,биринчи суд **** келмаганлиги натижасида даъвокўрмасдан қолдирилиб, даъвогардан Республика бюджетига давлат божи ундирилганлиги ҳолатига даъвогарнинг эътиборини жалб қилиш **** **** чиқариш тўғрисидаасосли тўхтамга келган. Судлов ҳайъатидаъвогарҳамда унингвакилинингапелляция шикоятида васуд муҳокамасидадаъвогар суд муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида хабардор қилинмаганлиги, судья ёрдамчиси томонидан ҳам суд **** телефон орқали хабар берилмаганлиги,иш бўйича жавобгар суд **** ****, тарафларнинг суд **** келмаслик сабаблари аниқлаштирилмаганлиги,шундай бўлса-да Палата ишни ўзининг вакили иштирокисиз кўриб чиқишни сўраганлиги, қолаверсадаъвогар вакили суд куни ижро ҳаракатлари бўйича Тошкент вилояти Чиноз туманига хизмат сафарига кетганлиги,бундай ҳолатда суд ишни кейинга қолдириши лозим бўлганлиги, шу сабабли биринчи инстанция судининг **** давлат божи ундириш қисмини ҳамда унинг бу ҳолатда даъвогар вакилининг айби йўқлигини сабабли асоссиз чиқарилган **** бекор қилиш тўғрисида келтирган ****ни асоссиз деб ҳисоблайди. Чунки,ИПК ****-моддаси талабига кўра, ишда иштирок этувчи шахслар суд муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида суд **** орқали хабардор қилинади, **** топширилганлиги маълум қилинадиган буюртмахат орқали юборилади ёки ушбу шахсларга тилхат олиб топширилади ёхуд хабардор қилинганлиги факти қайд этилишини таъминлайдиган алоқа воситаларидан фойдаланган ҳолда хабардор қилинади.Иқтисодий суд ишларини юритишнинг бошқа иштирокчилари **** орқали, зарур ҳолларда эса суд **** қоғозлари, телеграммалар, факслар, телетайплар ҳамда бошқа алоқа воситалари орқали хабардор қилинади ва судга ****. Ушбу Кодекс ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, агар суд иқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчиси ўзига юборилган **** кўчирма нусхасини олганлиги ёки ушбу Кодексда назарда тутилган бошқа усулда хабардор қилинганлиги тўғрисида суд **** бошлангунига қадар маълумотларга эга бўлса, ушбу иштирокчи тегишли тарзда хабардор қилинган деб ҳисобланади. Мазкур ҳолатдаишда иштирок этувчи шахсларсуд муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисидабиринчи инстанция судининг ****биланпочта хизмати орқали хабардор қилинган. Даъвогар вакили хизмат сафарига кетаётганлиги сабабли суд **** қатнашмаслиги тўғрисида судга маълумотбериб, ишни ўзининг иштирокисиз кўриб чиқиш ёки суд муҳокамасини кейинга қолдириш тўғрисида илтимоснома **** қилмаган. Даъво аризасида Палата мазкур суд ишини ўзининг вакили иштирокисиз, даъвогар вакили иштирокида кўриб чиқишни сўраган бўлиб, аксинча ишни даъвогар вакили иштирокисиз кўриб чиқишни сўрамаган. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг “Судлар томонидан иқтисодий ишларни апелляция, кассация тартибида кўришнинг айрим масалалари тўғрисида” **** йил 25 мартдаги10-сонли қарорининг 32бандида ИПК нормаларида тўғридан-тўғри назарда тутилган ва иш кўришни давом эттиришга тўсқинлик қилаётган **** (хусусий ****)ларгина шикоят (протест) қилиниши мумкинлиги, ИПКда шикоят (протест) қилиниши назарда тутилмаган бошқа **** юзасидан эътирозлар ишни мазмунан кўриб чиқиш якуни бўйича қабул қилинган суд ҳужжати шикоят (протест) қилинганда билдирилиши мумкинлиги, ИПК нормаларига мувофиқ ишни бир суддан бошқасига ўтказиш ҳамда ишни суд муҳокамасига тайёрлаш тўғрисидаги **** устидан шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин эмаслиги тўғрисида тушунтиришларберилган. Бироқ, қонунчиликда апелляция инстанцияси судигабиринчи инстанция судитомонидан чиқарилган ****ни бекор қилиш ваколати берилмаган. Баён этилганларга кўра, Жиззах туманлараро иқтисодий судининг****5йил 22 сентябрдаги****нива ****ни бекор қилишҳамдаўзгартириш учун асослар мавжуд эмас. Шу боис, апелляция шикоятида келтирилган **** билан келишиб бўлмайди ва уни қаноатлантиришни рад этиш лозим бўлади. ИПК****-моддасига кўра, биринчи инстанция судининг қарори, **** устидан ушбу Кодексда белгиланган қоидалар бўйича берилган апелляция шикояти (протести) ушбу бобда суднинг ҳал қилув қарори устидан берилган апелляция шикоятини (протестини) кўриш учун назарда тутилган тартибда апелляция инстанцияси суди томонидан кўрилади. Апелляция инстанцияси суди биринчи инстанция судининг қарори, **** устидан берилган шикоятни (протестни) кўриб чиқиш натижалари бўйича **** ўзгаришсиз қолдиришга ****. Судлов ҳайъати**** қабул қилишда моддий ва процессуал ҳуқуқ нормаларига риоя қилинганлигини, ****ва ****ни ўзгартириш ёхуд бекор қилиш учун асосларнинг мавжуд эмаслигини инобатга олиб, биринчи инстанция судининг ****5йил22 апрелдаги****инива ****ни ўзгаришсиз, апелляция шикоятини қаноатлантирмасдан қолдиришни,ишни апелляция инстанцияси судидакўриш билан боғлиқ олдиндан тўланган41.2****почта ****даъвогарзиммасида қолдиришни,апелляция шикояти биринчи инстанция суди **** **** давлат божига оид қисмига нисбатан берилганлиги сабабли давлати божи ундирмасликни лозимдебтопади. Юқоридагиларга кўраҳамдаИПК ****,****, ****, ****,****-****, ****-моддаларини қўллаб, судлов ҳайьати қ а р о р қ и л а д и: Жиззахтуманлараро иқтисодий судининг ****5йил22 сентябрдаги****ва ****си ўзгаришсиз, даъвогар“ IKROKREDITB NK” акциядорлик тижорат ****нинг апелляция шикояти қаноатлантирилмасдан қолдирилсин. Қарор қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради. Мазкур қарордан норози бўлган тарафлар унинг устидан биринчи инстанция суди орқали тафтиш тартибида Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шикоят бериши (протест келтириши) мумкин. Раислик этувчи **** судьялар **** ****