Решение #2852158 Экономические

4-2302-2501/XXX-сонли иқтисодий иш Беруний тумани судья XXX Ўзбекистон Республикаси номидан ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ X ноябрь 2025 йил Беруний туманлараро иқтисодий суди судьяси XXXнинг раислигида, судья ёрдамчиси Р.Юсупованинг котиблигида, аризачи вакили XXX (2025 йил 23 сентябрь кунги №01/18-3354-сонли ишончнома асосида)нинг иштирокида, шу куни аризачи XXX жавобгар XXX МЧЖнинг фаолиятини экологик экспертиза хулосасини олгунига қадар вақтинча тўхтатиб туриш тўғрисидаги аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни суднинг ўз биносида очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қуйидагиларни АНИҚЛАДИ: Аризачи XXX (бундан буён матнда аризачи деб юритилади) жавобгар XXX МЧЖ (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)нинг фаолиятини экологик экспертиза хулосасини олгунига қадар вақтинча тўхтатиб туриш сўраган. Суд муҳокамасида иштирок этган аризачи вакили жавобгарнинг мал мулклари сотилганлигини, бугунги кунда фаолияти юритилмаётганлигини билдириб, аризасини қаноатлантиришни рад қилишни сӯради. Жавобгар вакили суд мажлисида иштирок қилмади. Суд ишни Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) 128-170-моддаларига мувофиқ жавобгар вакиллари иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд ишда иштирок этган аризачи вакилининг тушунтиришларини тинглаб, иш ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қўйидаги асосларга кўра даъво аризани қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. Ишдаги ҳужжатлардан аниқланишича, аризачи томонидан ўтказилган таҳлиллар натижасида жавобгарнинг фаолияти давлат экологик экспертизасининг ижобий хулосаси олинмасдан ноқонуний фаолият юритиб келаётганлиги аниқланган. Ўзбекистон Республикасининг 09 декабрь 1992 йилдаги “Табиатни муҳофаза қилиш тўғрисида” ги 754-XII-сон Қонунининг 11-моддасига асосан Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги атроф-муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида махсус ваколатли орган ҳисобланади. Ушбу Қонуннинг 15-моддасига мувофик корхоналар, ташкилотлар ва муассасалар атроф-мухитга таъсирнинг йул куйилиши мумкин булган энг юкори даражаларини тартибга солувчи экологик ва бошка мезонларни ишлаб чиқишлари шарт. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 7 сентябрь 2020 йилдаги “Атроф муҳитни таъсирини баҳолаш механизмини янада такомиллаштириш тўғрисида”ги 541-сонли карори билан тасдиқланган “Давлат экологик экспертизаси тўғрисида”ги Низомга асосан экологик экспертиза хулосаси олиниши лозим бўлган фаолият турлари белгиланган. Ўзбекистон Республикасининг “Экологик экспертиза, атроф-муҳитга таъсирни баҳолаш ва стратегик экологик баҳолаш тўғрисида” 24 февраль 2025 йилдаги ЎРҚ-1036-сон Қонуни (бундан буён матнда – Қонун деб юритилади) 8-моддасига мувофиқ, экологик экспертиза объектлари қуйидагилардан иборат: барча турдаги қурилишлар учун ер участкаларини танлаш ва (ёки) ажратиш материаллари; лойиҳаолди ва лойиҳа ҳужжатлари; табиий ресурслардан фойдаланиш билан боғлиқ бўлган хўжалик фаолиятини ҳамда бошқа фаолиятни тартибга солувчи норматив-техник ва йўриқнома-услубий ҳужжатлар, шу жумладан техник регламентлар ва шартларнинг, стандартларнинг, қоидалар ҳамда йўриқномаларнинг лойиҳалари; чиқиндиларни зарарсизлантириш, қайта ишлаш ва утилизация қилиш учун янги турдаги технологияларни ҳамда техника воситаларини, материаллар, буюмларни, биологик, кимёвий моддаларни ва воситаларни яратиш бўйича ҳужжатлар; атроф-муҳитнинг ҳолатига ва инсон соғлиғига салбий таъсир кўрсатувчи ишлаб турган корхоналар ҳамда бошқа объектлар; махсус ҳуқуқий режимга эга бўлган объектлар. Экологик экспертиза объектлари атроф-муҳитга таъсири бўйича уч тоифага бўлинади ва уларнинг рўйхати Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади. Қонуннинг 11-моддасига мувофиқ, ушбу Қонуннинг 8-моддасида назарда тутилган экологик экспертиза объектлари давлат экологик экспертизасидан ўтказилиши шарт. Аммо шундай бўлса-да, жавобгар юқоридаги қонун ҳужжатлари талабларини бажармасдан, экологик норматив ҳужжатларни расмийлаштирмасдан фаолият юритган. Аризачи томонидан жавобгарга аниқланган камчиликларни бартараф этиш юзасидан огоҳлантириш хатлари берилган. ИПКнинг 217-моддаси биринчи қисмининг тўртинчи хатбошисида фаолиятни чеклаш, тўхтатиб туриш ва тақиқлаш бўйича ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш назарда тутилган. ИПК 221-моддасининг иккинчи қисмига мувофиқ суд ҳуқуқий таъсир чорасини қўллаш тўғрисидаги иш кўриб чиқилаётганда ҳуқуқий таъсир чорасини қўллаш учун асослар бор-йўқлигини аниқлайди. ИПК 222-моддаси учинчи қисмининг 4-бандига биноан ҳуқуқий таъсир чорасини қўллаш тўғрисидаги арз қилинган талаб қаноатлантирилган тақдирда, иқтисодий суди ҳал қилув қарорининг хулоса қисмида фаолият қандай шартлар бажарилгунига қадар тўхтатиб турилаётганлиги кўрсатилиши керак. Ишни судта кўриб чиқиш жараёнида Беруний туманлараро иқтисодий судининг 2024 йил 09 августдаги ҳал қилув қарорига асосан даъвогар АТБ “XXX” жавобгар “XXX XXX” МЧЖ ва шерик жавобгар “XXX” МЧЖдан кредит бўйича 753 349 926,73 сўм муддатли асосий қарз, 283 425 116,27 сўм муддати ўтган асосий қарз, 45 267 839,13 сўм муддати ўтган ва ҳисобланган фоиз қарзи ва 1 352 228, 22 сўм пеня муддатидан олдин ундирилган. Ундирувни шерик жавобгар “XXX” МЧЖга тегишли бўлган XXX тумани, “Оққамиш” ОФЙ 2-бўлим худудида жойлашган кадастр №XXX бўлган бир марталик ишлатиладиган медицина шприцларини ишлаб чиқариш заводига қаратилган. Мажбурий ижро бюроси Тўрткўл туман бўлими томонидан 2025 йил 03 февраль кунги қарорига асосан “XXX” МЧЖга тегишли бўлган мулкнинг бошланғич нархи 2 487 500 000 сўм деб баҳоланган Тўрткўль тумани, “XXX” ОФЙ 2-бўлим худудида жойлашган кадастр №XXX бўлган бир марталик ишлатиладиган медицина шприцларини ишлаб чиқариш заводи “El ktr n nl nuksi nl rni t shkil tish” АЖти орқали сотувга берилган ва 2025 йил 31 июль кунги №АО-XXXX-сонли баённомага асосан аукцион ғолиби “XXX” МЧЖ қўшма корхонаси томонидан сотиб олингани аниқланган. ИПКнинг 68-моддасининг иккинчи қисмига биноан, юридик шахслар ва фуқароларга нисбатан ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш(бундан буён матнда ҳуқуқий таъсир чоралари деб юритилади) тўғрисидаги ишлар кўриб чиқилаётганда ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш учун асос бўлган ҳолатларни исботлаш мажбурияти назорат қилувчи орган зиммасига юклатилади. ИПК 221-моддасининг иккинчи қисмига мувофиқ суд ҳуқуқий таъсир чорасини қўллаш тўғрисидаги иш кўриб чиқилаётганда ҳуқуқий таъсир чорасини қўллаш учун асослар бор-йўқлигини аниқлайди. Мазкур ҳолатда суд аризачининг аризасини асоссиз деб топиб, уни қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси “Давлат божи тўғрисида”ги Қонуни 9-моддаси биринчи қисмининг 19-бандига кўра аризачи ва жавобгар ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тўғрисидаги ишлаб бўйича давлат божи тўлашдан озод қилинган. Шунга кўра иш бўйича тарафлардан давлат божи ундирилмайди, олдиндан тўланган почта харажатини даъвогар зиммасида қолдирилади. Юқоридагиларга асосан ва Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 118, 128, 176-180, 186, 192, 220-моддаларини қўллаб, суд Қ А Р О Р Қ И Л А Д И: XXXнинг жавобгар “XXX” МЧЖнинг фаолятини тўхтатиб туриш ҳақидаги аризасини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори нусхаси тарафларга юборилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин ўн кун муддат ўтгач қонуний кучга киради. Мазкур ҳал қилув қарори устидан ўн кунлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят қилиш (протест келтириш) мумкин. Судья XXX