Решение #2852280 Экономические

4-2302-2501/XXX-сонли иқтисодий иш Беруний тумани судья XXX Ўзбекистон Республикаси номидан ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ XXX ноябрь 2025 йил Беруний туманлараро иқтисодий суди судьяси XXXнинг раислигида, судья ёрдамчиси XXXнинг котиблигида, аризачи вакили XXX (2025 йил 23 сентябрь кунги №01/18-3354-сонли ишончнома асосида)нинг иштирокида, шу куни аризачи XXX жавобгар XXX хусусий корхонанинг фаолиятини экологик экспертиза хулосасини олгунига қадар вақтинча тўхтатиб туриш тўғрисидаги аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни суднинг ўз биносида видеоконференцалоқа режимида очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қуйидагиларни АНИҚЛАДИ: Аризачи XXX (бундан буён матнда аризачи деб юритилади) жавобгар XXX хусусий корхона (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)нинг фаолиятини экологик экспертиза хулосасини олгунига қадар вақтинча тўхтатиб туриш сўраган. Суд муҳокамасида иштирок этган аризачи вакили аризасини қӯллабқувватлаб, фаолиятини экологик экспертиза хулосасини олгунига қадар вақтинча тўхтатиб туриш кераклигини билдириб, аризасини қаноатлантиришни сӯради. Жавобгар вакили суд мажлисида иштирок қилмади. Суд ишни Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) 128-170-моддаларига мувофиқ жавобгар вакиллари иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд ишда иштирок этган аризачи вакилининг тушунтиришларини тинглаб, иш ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қўйидаги асосларга кўра даъво аризани тўлиқ қаноатлантиришни лозим топади. Ишдаги ҳужжатлардан аниқланишича, аризачи томонидан ўтказилган таҳлиллар натижасида жавобгарнинг фаолияти давлат экологик экспертизасининг ижобий хулосаси олинмасдан ноқонуний фаолият юритиб келаётганлиги аниқланган. Ўзбекистон Республикасининг 09 декабрь 1992 йилдаги “Табиатни муҳофаза қилиш тўғрисида” ги 754-XII-сон Қонунининг 11-моддасига асосан Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги атроф-муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида махсус ваколатли орган ҳисобланади. Ушбу Қонуннинг 15-моддасига мувофик корхоналар, ташкилотлар ва муассасалар атроф-мухитга таъсирнинг йул куйилиши мумкин булган энг юкори даражаларини тартибга солувчи экологик ва бошка мезонларни ишлаб чиқишлари шарт. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 7 сентябрь 2020 йилдаги “Атроф муҳитни таъсирини баҳолаш механизмини янада такомиллаштириш тўғрисида”ги 541-сонли карори билан тасдиқланган “Давлат экологик экспертизаси тўғрисида”ги Низомга асосан экологик экспертиза хулосаси олиниши лозим бўлган фаолият турлари белгиланган. Ўзбекистон Республикасининг “Экологик экспертиза, атроф-муҳитга таъсирни баҳолаш ва стратегик экологик баҳолаш тўғрисида” 24 февраль 2025 йилдаги ЎРҚ-1036-сон Қонуни (бундан буён матнда – Қонун деб юритилади) 8-моддасига мувофиқ, экологик экспертиза объектлари қуйидагилардан иборат: барча турдаги қурилишлар учун ер участкаларини танлаш ва (ёки) ажратиш материаллари; лойиҳаолди ва лойиҳа ҳужжатлари; табиий ресурслардан фойдаланиш билан боғлиқ бўлган хўжалик фаолиятини ҳамда бошқа фаолиятни тартибга солувчи норматив-техник ва йўриқнома-услубий ҳужжатлар, шу жумладан техник регламентлар ва шартларнинг, стандартларнинг, қоидалар ҳамда йўриқномаларнинг лойиҳалари; чиқиндиларни зарарсизлантириш, қайта ишлаш ва утилизация қилиш учун янги турдаги технологияларни ҳамда техника воситаларини, материаллар, буюмларни, биологик, кимёвий моддаларни ва воситаларни яратиш бўйича ҳужжатлар; атроф-муҳитнинг ҳолатига ва инсон соғлиғига салбий таъсир кўрсатувчи ишлаб турган корхоналар ҳамда бошқа объектлар; махсус ҳуқуқий режимга эга бўлган объектлар. Экологик экспертиза объектлари атроф-муҳитга таъсири бўйича уч тоифага бўлинади ва уларнинг рўйхати Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади. Қонуннинг 11-моддасига мувофиқ, ушбу Қонуннинг 8-моддасида назарда тутилган экологик экспертиза объектлари давлат экологик экспертизасидан ўтказилиши шарт. Аммо шундай бўлса-да, жавобгар юқоридаги қонун ҳужжатлари талабларини бажармасдан, экологик норматив ҳужжатларни расмийлаштирмасдан фаолият юритган. Аризачи томонидан жавобгарга аниқланган камчиликларни бартараф этиш юзасидан огоҳлантириш хатлари берилган. Бироқ, жавобгар томонидан аниқланган камчиликларни бартараф этиш чоралари кўрилмаган. ИПКнинг 217-моддаси биринчи қисмининг тўртинчи хатбошисида фаолиятни чеклаш, тўхтатиб туриш ва тақиқлаш бўйича ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш назарда тутилган. ИПК 221-моддасининг иккинчи қисмига мувофиқ суд ҳуқуқий таъсир чорасини қўллаш тўғрисидаги иш кўриб чиқилаётганда ҳуқуқий таъсир чорасини қўллаш учун асослар бор-йўқлигини аниқлайди. ИПК 222-моддаси учинчи қисмининг 4-бандига биноан ҳуқуқий таъсир чорасини қўллаш тўғрисидаги арз қилинган талаб қаноатлантирилган тақдирда, иқтисодий суди ҳал қилув қарорининг хулоса қисмида фаолият қандай шартлар бажарилгунига қадар тўхтатиб турилаётганлиги кўрсатилиши керак. Юқоридагиларга асосан суд аризани тўлиқ қаноатлантиришни, жавобгарнинг фаолиятини фаолият тури бўйича давлат экологик экспертизаси хулосасини олгунга қадар тўхтатиб туришни лозим топди. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни 9-моддаси биринчи қисмининг 19-бандига кўра аризачи ва жавобгар ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тўғрисидаги ишлар бўйича давлат божи тўлашдан озод қилинган. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 2 июндаги “Иш ҳақи, пенсиялар, стипендиялар ва нафақалар миқдорини ошириш тўғрисида”ги ПФ-91-сонли Фармонига асосан 2025 йил 1 августдан бошлаб базавий ҳисоблаш миқдори 412 000 сўм қилиб белгиланган. Шу боис суд жавобгардан аризачи фойдасига 41 200 сўм почта харажатини ҳамда Ўзбекистон Республикаси Олий суди депозитига ишни кўриш билан боғлиқ 103 000 сўм видеоконференцалоқа харажатини ундиришни лозим топди. Юқоридагиларга ва Ўзбекистон Республикаси ИПКнинг 118, 176-179, 217, 221 ва 222-моддаларини қўллаб, суд ҚАРОР ҚИЛДИ: XXXнинг аризаси тўлиқ қаноатлантирилсин. Жавобгар XXX хусусий корхонанинг фаолияти унинг давлат экологик экспертизасининг ижобий хулосасини олгунига қадар тўхтатиб турилсин. Жавобгар XXX хусусий корхона томонидан фаолиятининг тўхтатиб туришга сабаб бўлган ҳолатлар тўлиқ бартараф этилгандан сўнг, XXX томонидан тақдим этиладиган ёзма кўрсатмаси (қарори) асосида жавобгар XXX хусусий корхонанинг фаолияти тиклансин. Жавобгар XXX хусусий корхонадан аризачи XXXнинг фойдасига олдиндан тўланган 41 200 сўм почта харажати ундирилсин. Жавобгар XXX хусусий корхонадан Ўзбекистон Республикаси Олий суди депозитига ишни кўриш билан боғлиқ 103 000 сўм видеоконференцалоқа харажати ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга кирганидан сўнг ижро варақалар берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан эътиборан ўн кун ичида шу суд орқали Қорақалпоғистон Республикаси судига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериши ёхуд прокурор протест келтириши мумкин. Судья XXX