Решение #2852568 Экономические

4-1904-2504/****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Қумқўрғон тумани ****5йил4 ноябрь Қумқўрғон туманлараро иқтисодий суди судьясиТ.****нинграислигида, судья ёрдамчисиИ.Поёновнингкотиблигида,Қумқўрғон туман прокурори ёрдамчиси **** қатнашувида даъвогарЎзбекистонРеспубликаси Автомобил йўллари Қўмитаси “Сурхондарё **** йўлларга буюртмачи хизмати” давлат муассасасининг жавобгар **** туман йўллардан фойдаланиш давлат муссасаси ҳисобидан **** сўм асосий қарз ва **** почта **** ундириштўғрисидаги даъво аризасини тарафлар вакиллари иштирокисиз,суд биносида бўлиб ўтган очиқ суд ****,иш ҳужжатлари билан биргакўриб чиқиб, қуйидагиларни ан и қ л а ди: ДаъвогарЎзбекистонРеспубликаси Автомобил йўллари Қўмитаси “Сурхондарё **** йўлларга буюртмачи хизмати” давлат муассасаси (кейинги ўринлардаматндадаъвогар-деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,жавобгарБандихон туман йўллардан фойдаланиш давлат муссасаси (кейинги ўринлардаматндажавобгар-деб юритилади)ҳисобидан**** сўм асосий қарз ва **** почта **** ундиришни сўраган. Суд **** қатнашган прокурор даъвони қисман қаноатлантириш **** фикр билдирди. Бугунги суд **** даъвогардан вакил иштирок этмаган бўлсада, даъвогар ва жавобгар ўртасида **** ишларни топшириш қабул-қилиш далолатномаси расмийлаштирилганлиги, бунинг оқибатида жавобгарнинг бугунги кун ҳолатидаги қарздорлиги **** сўмни ташкил этиши **** ****-фактура ҳамда солиштирма далолатноманиэлектрон кўринишда**** этган. Иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарздатилхат орқалихабардор қилинган жавобгар суд **** вакил иштирокини таъминламади. Суднинг **** йил 18 сентябрдаги **** билан ишга низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида Сурхондарё вилояти Ғазначилик хизмати бошқармаси жалб қилинган бўлиб, бошқарма суд муҳокамасининг **** ва жойи **** тегишли тартибда хабардор қилинган бўлсада суд **** вакил иштирокини таъминламади. Иш ҳужжатида жавобгарва бошқарматегишли тартибда хабардор қилинганлигини тасдиқловчитилхат ҳамдагибрид почта маълумотномаси мавжуд. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****-моддаси учинчи қисмида иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар ва ишда иштирок этувчи бошқа шахслар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. Шу боисдан, суд ишнидаъвогар,жавобгарва бошқармавакилининг иштирокисиз кўришни лозим деб топади. Суд,иш бўйичапрокурор фикринитинглаб,ишдаги мавжуд ҳужжатларвадалилларниўрганиб чиқиб,уларга ҳуқуқий баҳо бериб,қуйидагиларга кўра даъвониқисман қаноатлантиришни, суд ****жавобгарзиммасига юклашни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 15-моддасига асосан Ўзбекистон Республикасида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларининг устунлиги сўзсиз тан олинади. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси мамлакатнинг бутун ҳудудида олий юридик кучга эга, тўғридан-тўғри амал қилади ва ягона ҳуқуқий маконнинг асосини ташкил этади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланиши белгиланган. Иш хужжатларига кўра,даъвогар важавобгар ўртасида****2йил 26 майда Обод-****-сонлипудратшартномаси тузилиб имзоланган. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 2-бандида пудратчи мазкур шартнома шартларига лойиҳа-смета ва экспертиза хулосасига келишилган муддатларга асосан Бандихонтумани, Бектепа МФЙ,Қўрғон қишлоғи Дўстлик кўчасини жорий таъмирлаш (Асфальт қоплама ётқизиш) ишларини **** ****, буюртмачи эса пудратчига қурилиш ишларини **** учун зарур шароитлар яратиш, уларни қабул қилиш ва тўловни амалга ошириш **** олган. Шартнома бўйича ишлар қиймати **** сўмни ташкил этган. Шартноманинг 11-бандида пудратчи мазкур шартномага илова қилинадиган молиялаштириш жадвалига мувофиқ, биринчи аванс тўлови тушган кундан бошлаб ишларни **** киришади ва аниқланган муддатда ишларни тўлиқ якунлайди деб, 12-бандида қурилишнинг давом этиш **** ишлар бошланган кундан эътиборан 60 кунни ташкил этиши, 13-бандида буюртмачи пудратчига шартнома бўйича ишлар умумий қийматининг 30 фоизи миқдорида аванс ўтказади деб келишилган. Шартнома тегишли тартибда ғазначилик бўлинмасидан рўйхатдан ўтказилган. Шартнома шартларидан келиб чиқиб даъвогар жавобгарнинг ҳисоб **** **** йил 27 майдаги ****-сонли тўлов топшириқномаси билан шартнома қийматининг 30 фоизи яъни **** сўм аванс маблағини ўтказиб берган бўлишига қарамасдан,даъвогар томонидан судга мурожаат этилган кунга қадар **** ишлар тўғрисида бирор бир ҳужжат **** этилмаган. 2 Даъвогарнинг қарздорликни ихтиёрий равишда тўлаб бериш **** қилган ёзма мурожаатлари жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. Шу боисдан,даъвогар қарздорликниундириш бўйича судга даъво аризаси билан мурожаат этган. Даъвогарнингдаъво талаблари қуйидагиларга кўраасослидир. Чунки,Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (кейинги ўринларда матнда ФК-деб юритилади)нинг ****-моддасини биринчи қисмига кўра, **** – фуқаролик ҳуқуқий муносабати бўлиб, унга асосан бир шахс (қарздор) бошқа шахс (кредитор) фойдасига муайян ҳаракатни амалга оширишга, чунончи: мол-мулкни топшириш, ишни ****, хизматлар кўрсатиш, пул тўлаш ва ҳоказо ёки муайян ҳаракатдан ўзини **** **** бўлади, кредитор эса – қарздордан ўзининг **** **** талаб қилиш ҳуқуқига эга бўлишлиги белгиланган. Ушбу модданинг иккинчи қисмига кўра, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу кодексда кўрсатилган бошқа асосларда келиб чиқиши белгиланган. ФКнинг ****-моддасига асосан, **** **** шартларига ва қонунчиликталабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса – иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФКнинг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. ФКнинг****-моддасидапудрат шартномаси бўйича бир тараф (пудратчи) иккинчи тараф (буюртмачи)нинг топшириғига биноан маълум бир ишни **** ва унинг натижасини буюртмачига белгиланган муддатда топшириш **** олади, буюртмачи эса иш натижасини қабул қилиб олиш ва бунинг учун **** тўлаш **** оладидеб белгиланган. Бироқ, даъвогар судга даъво аризаси билан мурожаат этганидансўнг**** ишлар бўйича **** йил 15 октябрда №****-сонли ўлчов ва синов баённомаси расмийлаштирилган.**** йил 29 октябрда **** сўмлик ишлар **** тўғрисида тарафлар ўртасида ****-фактура расмийлаштирилиб топширилган.**** йил 3 ноябрь куни ҳолатига тарафлар ўртасида солиштирма далолатнома расмийлаштирилиб, жавобгарнинг даъвогар олдидаги қарздорлиги **** сўмни ташкил этиши қайд этилган. Шубоисдан, суд даъвогарнинг даъво талабини**** сўмгақаноатлантиришнилозим деб топади. ИПКнинг 74-моддасига мувофиқ суд далилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб, уларни суд **** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўз ички ишончи бўйича баҳо беради.Ҳар бир далил ишга алоқадорлиги, **** ва ишончлилиги нуқтаиназаридан, далилларнинг йиғиндиси эса етарлилиги нуқтаи-назаридан баҳоланиши лозим.Агар текшириш натижасида далилнинг **** тўғри келиши аниқланса, у ишончли деб тан олинади. 3 ИПКнинг ****-моддасибиринчи қисмидасуд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади, бешинчиқисмидадаъвогарнинг талаблари у судга мурожаат қилганидан сўнг жавобгар томонидан ихтиёрий равишда қаноатлантирилса, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатиладидеб белгиланган. Юқоридагиларга кўра,суд даъвогарнинг даъво талабларини қисманқаноатлантиришни, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига**** сўмасосий қарз ваолдиндан тўланган412**** почта ****, Республика бюджетига****сўм давлат божиундиришни, даъвони қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишнилозим деб топди. Бинобарин,ИПКнинг 74, ****, ****, ****, ****, ****, ****, ****моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л а д и: Даъвогарнинг даъво талаблариқисманқаноатлантирилсин. ЖавобгарБандихон туман йўллардан фойдаланиш давлат муссасасиҳисобидандаъвогарЎзбекистонРеспубликаси Автомобил йўллари Қўмитаси “Сурхондарё **** йўлларга буюртмачи хизмати” давлат муассасасифойдасига**** сўмасосий қарзва олдиндан тўланган412**** почта ****; Республика бюджетига ****сўм давлат божи ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарорининг кўчирма нусхаси тарафларга юборилсин. Ҳал қилув қарори устидан Сурхондарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья **** 4