Решение #2852641 Экономические

****-сонлииқтисодий иш **** Судья:**** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** йил****ь Урганч туманлараро иқтисодий суди, судья****раислигида, судья ёрдамчиси****котиблигида, даъвогар вакили ****(**** йил****даги25-сонли ишончномага асосан)нингиштирокида, даъвогар «****» хусусий ****нингжавобгар«****» масъулияти чекланган жамиятидан.****.****сўм асосий қарз ва****.****сўм пеняундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни Урганч туманлараро иқтисодий судининг биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: «****» хусусий ****(бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади)Урганч туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, «****» масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади)дан.****.****сўм асосий қарз ва.****.****сўм пеня ундиришни сўраган. Бугунги суд **** ўтказилиш **** ва жойи тўғрисида жавобгар қонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлсада, унинг вакили иштирок этмади, даъво ариза юзасидан фикр билдирмади. Бундай ҳолда суд ишни Ўзбекистон РеспубликасиИқтисодийпроцессуал кодекси(бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг****,****, ****, ****моддаларига асосанжавобгар вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд **** даъвогар вакили даъво талабларини қўллаб-қувватлаб,ўз тушунтиришини бериб,жавобгаршартнома бўйича зиммасига олган **** ****, тўловларниамалга оширилмаганлиги маълумқилиб,суддан даъвоталабларини тўлиққаноатлантиришни сўради. Суд, ишда иштирок этувчитарафларвакилининг тушунтириши ва прокурор фикринитинглаб ҳамда ишдаги ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра даъвониқисманқаноатлантиришни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра, ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси(бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг 8 ва ****-моддаларига асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Ишдаги ҳужжатлардан маълум бўлишича, «****» хусусий **** (****) ва«****» масъулияти чекланган жамияти (Буюртмачи)ўртасида****4йил27 августдаХСР-51-сонли шартномаситузилган. Мазкур шартноманинг 1-бандигаасосан“****” видеокузатув камералари қуёш панели,WIFIва ёнғин хавсизлик ускуналарини ўрнатиб бериш ва таъмирлашхизматларикўрсатиш,2.1-бандига асосан “Буюртмачи”“****”нинг ҳисоб-**** шартномада кўрсатилган хизмат тури миқдори суммасининг 90 фоизини 3 **** иш кунида зтказишни ўз зиммасига олади.Қолган 10 фоизи хизмат тури тўлиқ бадарилгандан кейин ўтказишни ўз зиммасига олганбелгиланган. Ушбу шартномаларга асосан даъвогар томониданжами94.****.****сўмлик хизматлар кўрсатилган ва ушбу кўрсатилган ишларнатижаси юзасидан****-фактураларжавобгар томонидан қабул қилиболинган. Бироқ, жавобгар томонидан****.****сўм тўлов амалга оширилиб, қолган тўловлар амалга оширилмаганлигинатижасида жавобгарнинг даъвогар олдида40.****.****сўм қарздорлиги вужудга келган. Мазкур қарздорликни тўлаб беришни сўраб, даъвогарнинг жавобгарга юборган огоҳлантириш хати жавобгар томонидан ижросиз ва жавобсиз қолдирилган. ФКнинг ****-моддасига кўра, агар **** **** муддати кўрсатилмаган ёки талаб қилиб олиш пайти билан белгилаб қўйилган бўлса, кредитор ҳар қачон ижрони талаб қилишга, қарздор эса — ижрони ҳар қачон амалга оширишга **** бўлади.**** дарҳол **** вазифаси қонун, шартнома ёки **** моҳиятидан англашилмаса, қарздор бундай **** кредитор талаб қилган кундан бошлаб етти кунлик муддат ичида **** шарт. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Даъвогар томонидан шартнома **** ****,видеокузатув камералари қуёш панели,WIFIва ёнғин хавсизлик ускуналарини ўрнатиб бериш ва таъмирлашхизматлари кўрсатилганбўлса-да, **** ишлар **** жавобгар томонидан шартномада белгиланган муддатда тўлаб борилмаганлиги иш ҳужжатлари ва судда аниқланган ҳолатлар билан тўлиқ тасдиқланади. Бундай ҳолатда суд даъвогарнинг асосий қарз суммасини ундириш талабини асосли деб ҳисоблаб, уни тўлиққаноатлантиришинилозим деб топади. Шунингдек, даъвогар ўзининг даъво талабида жавобгардан тўлов кечиктирилганлиги учун Ўзбекистон Республикасининг “Хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятининг шартномавий-ҳуқуқий базаси тўғрисида”ги қонуннинг 32-моддасига асосан****.****сўм пеня ундириб беришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига кўра, неустойка тўлаш тарафларнинг келишувида назарда тутилган ёки тутилмаганлигидан қатъи назар, кредитор қонунда белгиланган неустойка (қонуний неустойка)ни тўлашни талаб қилишга ****. “Хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятининг шартномавийҳуқуқийбазаси тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси қонунининг 32- моддаси иккинчи қисмига кўра,етказиб берилган товарлар (ишлар, хизматлар) **** ўз **** тўламаганлик учун сотиб олувчи (буюртмачи) етказиб берувчига ўтказиб юборилган ҳар бир кун учун кечиктирилган тўлов суммасининг 0,4 фоизи миқдорида, аммо кечиктирилган тўлов суммасининг 50 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорида пеня тўлайди. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг "**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****"ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 2-бандига асосан судлар неустойкани ундириш тўғрисидаги даъволарни ҳал қилишда неустойка миқдорининг қонун талабларига мувофиқ ҳисобланганлиги, унинг асослилиги, **** бузилиши оқибатларига мутаносиблиги каби ҳолатларни ҳар томонлама ва чуқур муҳокама қилиб, талаб қилинган неустойканинг адолатли миқдорини белгилашлари шарт. ФК****-моддасига мувофиқ, суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга ****. Шунга кўра, суддаъвогарнингпеня ундириш талабини кўриб чиқиб,ушбу талабни асосли деб ҳисоблайди.Аммодаъвогар ўз ****асосий қарзниундириш чораларини кўрмасдан, пеня суммасининг кўпайишига сабаб бўлганлигини инобатга олиб, пеня суммасини камайтириб, жавобгардан6.****.****сўмпеня ундиришни, пенянинг қолган қисмини рад қилишни лозим деб топади. ИПКнинг68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. ИПКнинг****-моддаси1-қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади, 5-қисмига кўра, даъвогарнинг талаблари у судга мурожаат қилганидан сўнг жавобгар томонидан ихтиёрий равишда қаноатлантирилса, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилади. Баён этилганларга асосан суд, даъвогарнинг даъвосини қисманқаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасига .****.****сўм асосий қарз,6.****.****сўм пеняундиришни,даъво талабинингқолган қисмини рад қилишни, суд **** жавобгар зиммасига юклашни,жавобгардандаъвогар фойдасига .****.**** сўм давлат божи ва **** почта ****ундиришнилозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъво қисманқаноатлантирилсин. «****» масъулияти чекланган жамиятидан«****» хусусий **** фойдасига .****.****сўм асосий қарз,.****.****сўмпеня, ****.**** сўм давлат божива****сўм почта **** ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро ****лариберилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****