Решение #2852663 Экономические

****-сонлииқтисодий иш Судья:**** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** **** Урганч туманлараро иқтисодий суди, судья****раислигида, судья ёрдамчиси****нингкотиблигида, даъвогар вакили**** (****5йил7 январдаги****-сонли ишончнома асосида)нингиштирокида,***нинг даъвогар«**** » ****манфаатида,жавобгарякка тартибдаги тадбиркор****дан****.**** сўмасосий кредит қарзи,.****.**** сўмкредит фоизи,****.****. сўмпеня ундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни Урганч туманлараро иқтисодий судининг биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: *** (бундан буён матнда – Палата деб юритилади) «**** BANK» **** (бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади)манфаатида Урганчтуманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб,якка тартибдаги тадбиркор**** (бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади)дан****.**** сўмасосий кредит қарзи,****.****сўмкредит фоизи,.****.**** сўмпеня ундиришни сўраган. Палата ўз даъво аризасида ишни палата вакили иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган. Бугунги суд **** ўтказилиш **** ва жойи тўғрисида жавобгар қонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлсада, унинг вакили иштирок этмади, даъво ариза юзасидан фикр билдирмади. Бундай ҳолда суд ишни Ўзбекистон РеспубликасиИқтисодийпроцессуал кодекси(бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг****,****, ****, ****моддаларига асосан палата важавобгар вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди Суд **** даъвогар вакили билдирилган талабларни қўллаб-қувватлаб, жавобгар томонидан муддати ўтганасосий вакредит фоизи,пеня суммаси тўланмаганлигинитўғрисида маълумот ****қилиб, суддан даъвонитўлиққаноатлантиришни сўради. Суд, ишда иштирок этувчидаъвогар вакилларини тинглаб ҳамдаишдаги ҳужжатларниўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўрадаъвоаризани қисман қаноатлантиришнива ишни кўриш билан боғлиқ суд **** жавобгар зиммасига юклашнилозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра, ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдоршахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси(бундан буён матнда – ФК деб юритилади)нинг 8 ва ****-моддаларига асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади.Мазкур ҳолатда тарафларнинг **** кредит шартномасидан келиб чиққан. ФКнинг ****-моддаси асосан, кредит шартномаси бўйича бир тараф — **** ёки бошқа кредит ташкилоти (кредитор) иккинчи тарафга (қарз олувчига) шартномада назарда тутилган миқдорда ва шартлар асосида пул маблағлари (кредит) бериш, қарз олувчи эса олинган пул суммасини қайтариш ва унинг учун фоизлар тўлаш **** олади. Ишдаги ҳужжатлардан ва суд муҳокамасидан аниқланишича,«****» **** ваякка тартибдаги тадбиркор****ўртасида 2024йил9 июлда23-сонли кредит шартномаси тузилган. Шартномага асосанбанкқарз олувчигаайланма маблағни тўлдириш ****30ой муддатга,йиллик33 фоиз устама тўлаш шарти билан****.**** сўм миқдорида кредит ****лган. Шартноманинг2.1-бандига асосан жавобгар асосий кредит қарз ва унга ҳисобланган фоизларни шартноманинг **** қисми сифатида илова қилинадиган қайтариш жадвалга асосан тўлаш **** олган. Бироқ, жавобгар томонидан график бўйича тўланиши лозим бўлган асосий кредит ва унга ҳисобланган фоиз қарзи қайтарилмаган ва натижада **** йил сентябрьҳолатигаасосий кредитдан.****.****сўм, кредит фоизидан****.**** сўммуддати ўтганқарздорликва ҳисобланганпенядан2.****.****.54сўмқарзвужудга келган. Мазкур қарздорликни тўлаб беришни сўраб, даъвогарнинг жавобгарга юборган огоҳлантириш хатлари жавобгар томонидан ижросиз қолдирилган. Шундан кейин,Палата****манфаатидасудга юқоридаги талаблар билан мурожаат қилган. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФКнинг ****-моддасига асосан кредит шартномаси муносабатларига нисбатан қарз шартномаси қоидалари қўлланиши мумкин. ФКнинг ****-моддасига кўра, агар қарз шартномасига қарзни қисман (бўлиб-бўлиб) назарда тутилган бўлса, қарз олувчи қарзнинг навбатдаги қисмини қайтариш учун белгиланган муддатни бузган ****, қарз берувчи қарзнинг барча суммасини тегишли фоизлар билан бирга муддатидан олдин қайтаришни талаб қилишга ****. Жавобгар белгиланган муддатларда асосий кредит ва кредитга ҳисобланган фоизларини тўламаганлиги ишдаги далиллар ва судда аниқланган ҳолатлар билан тўлиқ тасдиқланади. Ушбу ҳуқуқ нормаларига асосланиб, суд даъвогарнинг муддати ўтганасосий кредит қарз ва кредит фоизи ундириш талабларини асосли деб ҳисоблаб,уларнитўлиққаноатлантиришни ва ушбу қисмларюзасидан суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим деб топади. Шунингдек, даъвогар ўзининг даъво талабида жавобгардан тўлов кечиктирилганлиги учун****.****. сўмпеня ундириб беришни сўраган. ФКнинг ****, ****-моддасига кўра, қонун ҳужжатлари ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади.Неустойка тўғрисидаги келишув ёзма шаклда тузилиши керак. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг "**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****"ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 2-бандига асосан судлар неустойкани ундириш тўғрисидаги даъволарни ҳал қилишда неустойка миқдорининг қонун талабларига мувофиқ ҳисобланганлиги, унинг асослилиги, **** бузилиши оқибатларига мутаносиблиги каби ҳолатларни ҳар томонлама ва чуқур муҳокама қилиб, талаб қилинган неустойканинг адолатли миқдорини белгилашлари шарт. ФКнинг ****-моддасига мувофиқ, суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга ****. Шунга кўра, суд даъво талабидаги кечиктирилган тўловлар учун ҳисобланган пеня ундириш талабларини кўриб чиқиб, даъвогар ўз ****асосий қарзниундириш чораларини кўрмасдан, пеня суммасининг кўпайишига сабаб бўлганлигини инобатга олиб, пеня суммасини камайтириб, жавобгардан ****.**** сўмпеня ундиришни, пенянинг қолган қисмини рад қилишни ва ушбу қисм юзасидан суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим деб топади. ИПК68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. ИПК****-моддасигакўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Баён этилганларга асосан суд, даъвогарнинг даъвоаризасиниқисман қаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасига.****.**** сўмасосий кредит қарзи,****.**** сўмкредит фоизи,1.****.****сўм пеня ундиришни, даъво талабини қолган қисмини рад қилишни,суд **** жавобгар зиммасига юклашни,жавобгарданРеспублика бюджетига ****.**** сўмдавлат божиундиришни вадаъво ариза берилганда даъвогар томонидантўланган*** почта ****жавобгардан даъвогар фойдасигаундиришни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъво қисман қаноатлантирилсин. Якка тартибдаги тадбиркор****дан «**** BANK» ****фойдасига.****.**** сўмасосий кредит қарзи,****.****сўмкредит фоизи,****.****сўм пеня ваолдиндан тўланган****сўм почта **** ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Якка тартибдаги тадбиркор****данРеспублика бюджетига.****.**** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****