Решение #2852701 Экономические

4-****-2525/********-сонли иш Судья: А.Туракулов ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Боғот тумани ноябрь ****5йил 04 Боғот туманлараро иқтисодий судининг судьясиА.Туракуловнинграислигида,судья ёрдамчисиУ.Зариповнингкотиблигида, даъвогар “**** ****”масъулияти чекланган жамиятинингжавобгар “***”маъсулияти чекланган жамиятидан57.****.****сўмасосий қарз,28.****.****сўмпеня қарздорликни ундириштўғрисидаги даъво аризасибўйича ишни даъвогар вакиллари*** (**** йил17 сентябр****-сонли ишончнома асосида)иштирокида,жавобгар вакили иштирокисизБоғот туманлараро иқтисодий судининг биносида, очиқ суд **** муҳокамасида кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: “**** ****” масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, “***” маъсулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан57.****.****сўм асосий қарз,28.****.****сўмпеняундиришни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакилидаъво талабларини қўллабқувватлаб, даъвони қаноатлантиришни сўраган. Суд муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар суд **** вакили иштирокини таъминламади. Мазкур ҳолатда суд Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) ****, **** ва 170-моддалари талабига кўра, ишни жавобгарвакилинингиштирокисиз кўриш мумкин деб ҳисоблайди. Суд, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйидагиларга кўра, даъво талабини қаноатлантиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра, ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодексининг (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддасига кўра, ****-фуқаролик ҳуқуқий муносабати бўлиб, унга асосан бир шахс (қарздор) бошқа шахс (кредитор) фойдасига муайян ҳаракатни амалга оширишга, чунончи: мол-мулкни топшириш, ишни ****, хизматлар кўрсатиш, пул тўлаш ва ҳоказо ёки муайян ҳаракатдан ўзини **** **** бўлади, кредитор эса қарздордан ўзининг **** **** талаб қилиш ҳуқуқига эга бўлади.**** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Ушбу Кодекс ****-моддасининг биринчи қисмига асосан қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиббелгиланмаган бўлса, жавоб беради.Қарздор **** лозим **** **** учун ўзига боғлиқ бўлган ҳамма чораларни кўрганлигини исботласа, у айбсиз деб топилади. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Аниқланишича,даъвогар “**** ****”масъулияти чекланган жамиятибилан жавобгар “***” маъсулияти чекланган жамиятиўртасида****5йил 28 марткуни ҚҚС билан **** **** сўмлик товуқ гўшти маҳсулотларини етказиб бериш тўғрисида63-сонлишартнома тузилган. Мазкур шартноманинг1.1-бандида “Сотувчи” юқоридаги маҳсулотларни етказиб бериш, “Буюртмачи” эса маҳсулотларни қабул қилиб олиш ва **** тўлаш **** олган. Шартнома шартларига мувофиқ “Буюртмачи”га 01.04.**** йилдаги **** сонли счёт-фактура билан 22.****.**** сўмлик,03.04.**** йилдаги ****-сонли счёт фактура билан 26.****.**** сўмлик ва 07.04.**** йилдаги ****-сонли счёт фактура билан 3.****.**** сўмлик жами 57.****.**** сўмликмаҳсулотлар етказиб берилган бўлсада, жавобгаржамиятитомонидан шартнома шартлари ****сданқарздорликни шу кунга қадартўлаб берилмасдан келинган. Мазкур қарздорлик тарафлар ўртасида имзоланган шартномалар, келишувлар ва ишда тўпланган ҳужжатлар биланқисманўз исботини топади. Чунки, тупланган хужжатларгава счёт фактураларга кўра даъвогар томонидан жавобгарга **** сўмлик маҳсулотлар эмас балки, **** сўмлик маҳсулотлар етказиб берилгананиқланди. Бундай ҳолатда суд, даъвогарнинг асосий қарз суммасини ундириш талабини асосли деб хисоблаб, униқисманқаноатлантиришни ва жавобгардан даъвогар фойдасига51454****сўм асосий қарзни ундиришни лозим деб топади. Даъвогар асосий қарздан ташқари тўлов ўз **** амалга оширилмаганлиги учун тарафлар ўртасидаги шартномаларга асосан28**** ****сўм пеня ундириш талабини ҳам қўйган. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг7.4бандида,“Буюртмачи”етказиб берилган товарлар (ишлар, хизматлар) **** ўз **** тўламаганлиги учун “Сотувчи”га ўтказибюборилганҳар бир кун учун кечиктирилган тўлов суммасининг0,4 фоизи миқдорида, аммо кечиктирилгантўлов суммасининг50 фоизидан ошиб кетмаслиги кўрсатилган. ФК ****-моддасинининг биринчи қисмига асосан қонунчилик ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади. Мазкур ҳолатда, жавобгар томонидан тўловлар ўз **** амалга оширилмаганлиги сабабли, суд даъво талабининг пеня ундириш қисмини асосли деб ҳисоблайди. Бироқ, суд Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 4-бандида келтирилган тушунтиришларни инобатга олиб ҳамда ФКнинг ****-моддасига мувофиқ **** иштирок қилувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, қарздор томонидан **** ****, пеня ундирилиши жавобгарнинг мулкий аҳволига таъсир қилиш **** эътиборга олиб, талаб қилинган пеняни7**** ****сўмга қаноатлантиришни, қолган қисмини эса қаноатлантиришни рад этишни лозим топди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Мазкур кодекснинг ****-моддасига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Қайд этилганларга кўра, суд даъво аризани қисман қаноатлантиришни, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига51 **** ****сўм асосий қарз, 7**** 560сўм пеня ва **** сўм почта ****ва **** сўм давлат божиундиришни,даъвогар зиммасига олдиндан тўланган **** сўм давлат божи ўз зиммасига қолдиришни,даъвони қолган қисмини ундиришни рад этишни лозим топади. Бинобарин, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвогарнинг даъво аризаси қисман қаноатлантирилсин. “***” масъулияти чекланган жамиятидан “**** ****”масъулияти чекланган жамиятифойдасига51 **** ****сўм асосий қарз,7**** 560сўм пеня ва **** сўм почта ****ва **** сўм давлат божиундирилсин. “***” масъулияти чекланган жамиятитомонидан олдиндан тўланган **** сўм давлат божи ўз зиммасига қолдирилсин . Даъво талабларининг қолган қисмини қаноатлантириш рад қилинсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****