Решение #2852879 Экономические

****502/****4-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Денов тумани ****5йил4 ноябрь Денов туманлараро иқтисодий судининг судьяси **** раислигида, судья ёрдамчиси Ж.Ш.Муродовнинг суд **** котиблигида,тарафлар вакилииштирокисиз, ***нинг даъвогар “*** **** муҳокамаси”масъулияти чекланган жамиятиманфаатида жавобгар “***”масъулияти чекланган жамияти ҳисобидан даъвогар фойдасига24********сўмҳакамлик йиғимиҳамда 41200 почта **** ундириш **** даъво аризаси бўйича қўзғатилганиқтисодий ишни Денов туманлараро иқтисодий судининг биносида, очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: ***(кейинги ўринларда -***)даъвогар “*** **** муҳокамаси” масъулияти чекланган жамиятининг (кейинги ўринларда даъвогар)манфаатидасудга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,жавобгар“***” масъулияти чекланган жамиятидан (кейинги ўринларда –жавобгар) 24**** сўм ҳакамлик йиғимиундиришни сўраган. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинган***,даъвогарва жавобгарсуд **** вакили иштирокини таъминламади. ***даъво аризасида ишни бошқарма вакили иштирокисиз кўришни сўраган. Шунингдек, даъвогарсудгаилтимоснома**** қилиб, унда ишни вакили иштирокисиз кўришни ва даъво талабинитўлиққаноатлантиришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра агар суд иқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчиси ўзига юборилган **** кўчирма нусхасини олганлиги ёки ушбу Кодексда назарда тутилган бошқа усулда хабардор қилинганлиги тўғрисида суд **** бошлангунига қадар маълумотларга эга бўлса, ушбу иштирокчи тегишли тарзда хабардор қилинган деб ҳисобланади. ИПКнинг ****-моддасииккинчи ваучинчи қисмларига кўра“иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган даъвогар суд **** келмаса, даъвогарнинг ишни унинг йўқлигида кўриштўғрисидаги аризаси бўлган ****, низо унинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. 1 Иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар ва ишда иштирок этувчи бошқа шахслар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин”. Шу сабабли, суд ишни***, даъвогар ва жавобгар вакили иштирокисиз кўришни лозим топади. Суд, ишдаги мавжуд ҳужжатларга ҳуқуқий баҳо берган ҳолда, қуйидаги асосларга кўра даъво талабини қаноатлантиришни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 15-моддаси биринчи қисмида Ўзбекистон Республикасида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларининг устунлиги сўзсиз тан олинади деб кўрсатилган. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 55-моддасибиринчиқисмига кўра ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 55-моддасииккинчиқисмига кўра ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 55-моддасиучинчиқисмига кўра ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг “Одил судловни амалга оширишда Ўзбекистон Республикаси Конституцияси нормаларини тўғридан-тўғри қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида”ги **** йил 23 июндаги 16-сонли қарорининг 1-бандига кўра, Ўзбекистон Республикаси Конституцияси (бундан буён матнда Конституция деб юритилади) 15-моддасининг иккинчи қисмига кўра, Конституция мамлакатнинг бутун ҳудудида олий юридик кучга эга, тўғридан-тўғри амал қилади ва ягона ҳуқуқий маконнинг асосини ташкил этади.Шунга кўра, судлар кўриб чиқилаётган ҳуқуқий муносабатларни тартибга солувчи қонун ва бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатнинг мазмунини баҳолаши ва Конституция нормаларини тўғридан-тўғри амал қилувчи олий юридик кучга эга норматив-ҳуқуқий асос сифатида қўллаши лозим деб кўрсатилган. Ишдаги мавжуд ҳужжатлардан кўринишича,“*** **** муҳокамаси”масъулияти чекланган жамиятиҳузуридаги доимий фаолият кўрсатувчи ҳакамлик судижавобгар иштирокидаги иш бўйича ****5йил 26 сентябрда ****5-01/53 ва****5-01/54-сонли ҳал қилув қарорлари қабул қилган бўлиб,уларга кўражавобгардан****5-01/53-сонли ҳал қилув қарори бўйича **** сўм ҳакамлик йиғими,****5-01/54-сонли ҳал қилув қарори бўйича эса **** сўм ҳакамлик йиғими ундириш тўғрисида қарор қабул қилган. Шунга кўра, даъвогар****5-01/53 ва****5-01/54-сонли ҳал қилув қарорларибўйича жами24**** сўмҳакамлик йиғими ундиришни сўраган.Мазкур ҳал қилув қарорлари****5йил26 сентябрдан кучга кирган. 2 Ўзбекистон РеспубликасиОлий хўжалик суди Пленумининг “Иқтисодий судлар томонидан ҳакамлик муҳокамаси билан боғлиқ ишларни кўришда қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида”ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 5.1.-бандига кўра “судларга тушунтирилсинки, низони ҳакамлик судида ҳал қилиш билан боғлиқ **** ҳакамлик суди фойдасига ундириш талаби ИПКнинг 29-бобида белгиланган қоидалар асосида кўриб чиқилмайди. Шу боис, низони ҳакамлик судида ҳал қилишда тарафлар томонидан тўланиши лозим бўлган **** тўлаш ҳакамлик суди томонидан кечиктирилган ****, ҳакамлик судини ташкил этган юридик шахс ҳакамлик муҳокамасининг тегишли тарафидан ушбу **** ундиришни сўраб ваколатли судга умумий тартибда даъво аризаси билан мурожаат қилишга ****” эканлиги тушунтирилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг (кейинги ўринларда - ФК)8-моддасига кўра фуқаролик ҳуқуқ ва бурчлари бошқа шахсга зарар етказиш натижасида,ФКнинг ****-моддасига кўра **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур ҳолатда,тарафларўртасидаги ****ҳакамлик суди ҳал қилув қарори асосидакелиб чиққан. Иш ҳужжатларидан кўринишича,жами24********сўм ҳакамлик йиғимидаъвогарга тўлаб берилмаган. ФКнинг****-моддасига кўра **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** кераклиги, ФК ****-моддаси биринчи қисмига мувофиқ, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. ИПКнинг 68-моддасига кўра ишда иштирок этувчи хар бир шахс ўз талаб ва эътирозларига асос қилиб келтираётган холатларни исботлаши керак. Жавобгар томонидан даъво талабини рад этувчи далиллар суд томонидан сўралганига қарамасдан судга **** этилмади. Шунга кўра, суд даъвогар томонидан сўралганжами24********сўм ҳакамлик йиғиминиундириш талабини қаноатлантиришни лозим топади. Суд, ИПКнинг ****-моддасига асосан иш бўйича суд **** муҳокама қилиб, жавобгарданРеспубликабюджети(Судҳокимияти органларини ривожлантириш жамғармаси)га****,4 сўм давлат божи ва даъвогарга олдиндан тўланган412**** почта **** ундиришни лозим топди. Юқоридагиларга асосланиб, Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****, ****, ****-моддалари, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд 3 қ а р о р қ и л д и: даъво талабитўлиққаноатлантирилсин. Жавобгар“***” масъулияти чекланган жамиятиҳисобидан даъвогар“*** **** муҳокамаси”масъулияти чекланган жамиятиҳисобига24********сўм ҳакамлик йиғими ва олдиндан тўланган412**** почта **** ундирилсин. Жавобгар“***” масъулияти чекланган жамиятиҳисобидан Республика бюджети (Суд ҳокимияти органларини ривожлантириш жамғармаси)га****,4 сўмдавлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори у қабул қилинган кундан бошлаб бир ойлик муддат ўтгач, қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргандан кейин ижро **** берилсин. Ҳал қилув қароридан норози бўлган тарафлар бир ой муддат ичида шу суд орқали Сурхондарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция шикояти (протести) бериши ёки ушбу муддатда апелляция шикояти (протест) берилмаса, олти ойлик муддатда кассация шикояти (протест) бериши мумкин. Судья **** 4